IV SA/Wr 192/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 829/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300 (słownie: trzysta) złotych; II. stwierdza, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE K. W. (dalej: skarżąca, strona) w dniu 28 lutego 2023 r. złożyła skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 31 maja 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 829/21 zobowiązującego organ m.in. do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca - działając przez profesjonalnego pełnomocnika, adwokata - powołując art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniosła : 1) o wymierzenie organowi grzywny; 2) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu uargumentowała wnioski skargi podkreślając, że pomimo uprawomocnienia się ww. wyroku oraz skutecznie doręczonego organowi wezwania do wykonania tego wyroku (23 stycznia 2023 r.) Wojewoda wyroku nie wykonał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w dniu 8 marca 2023 r. wydał decyzję udzielającą skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 8 marca 2026 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 31 maja 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 829/21 uwzględnił skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt I sentencji wyroku). Stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej i że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku);przyznał od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1 500 zł (pkt III sentencji wyroku); dalej idącą skargę oddalił (punkt IV sentencji wyroku); oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku). Odpis ww. wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy administracyjnej wpłynęły do organu w dniu 16 września 2022 r. W dniu 23 stycznia 2023 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku. W dniu 8 marca 2023 r. Wojewoda wydał decyzję w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem sporu jest niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 31 maja 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 829/21 uwzględniającego skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ z wniosku skarżącej z dnia 10 lipca 2020 r. Wedle skarżącej Wojewoda, mimo prawomocnie nałożonego obowiązku załatwienia w sprawy w wyznaczonym 60-dniowym terminie obowiązku tego nie wykonał ani w tym terminie, ani do dnia wniesienia skargi na niewykonanie tego wyroku. Z kolei organ wskazuje, że zwłoka w wykonaniu ww. prawomocnego wyroku w jest skutkiem ogromnej liczby wniosków składanych do organu, konieczności równoczesnego procedowania w wielu równych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania oraz braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Ponadto podkreślił też, że decyzją z dnia 8 marca 2023 r. udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 7 kwietnia 2024 r. Za bezzasadny uznał wniosek o wymierzenie grzywny oraz o przyznanie sumy pieniężnej. Podstawę prawną rozpoznania przedmiotu skargi stanowi art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Z przepisu tego wynika zatem, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Wezwanie, którym należy poprzedzić skargę na niewykonanie wyroku (jak również na niezałatwienie sprawy), stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia, której niedochowanie powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. W nadesłanych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się wezwanie z 18 stycznia 2023 r. (które wpłynęło do organu w dniu 23 stycznia 2023 r.). Sąd nie ma więc wątpliwości, że skarżący spełnił warunek dopuszczalności zaskarżenia określony w art. 154 § 1 p.p.s.a. Przystępując do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego w wyroku, to w pierwszej kolejności trzeba podkreślić poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., a które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (tak wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd, że niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, CBOSA). W sprawie niewątpliwie została spełniona przesłanka dopuszczalności zaskarżenia, co Sąd ocenił wyżej. Co do drugiej przesłanki, zawartej w art. 154 § 1 p.p.s.a., to również i ona zaistniała w sprawie - według przedstawionego jej rozumienia. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 31 maja 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 829/21 wraz z aktami sprawy doręczone zostały organowi w dniu 16 września 2022 r. Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy, do czego organ został zobowiązany w pkt I wyroku. Organ nie załatwił sprawy wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 15 listopada 2022 r. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że nie było przeszkód, by prawomocny wyrok z 31 maja 2022 r. wykonać w wyznaczonym przez Sąd terminie. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak lekceważenie prawomocnego wyroku. Podjęcie czynności nie tylko po upływie terminu wyznaczonego w prawomocnym wyroku, ale dopiero ponad miesiąc po wniesieniu skargi, należy ponadto ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin wykonania takiego wyroku mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i termin ten nie może ulec przedłużeniu. Trzeba też podkreślić, że w wyznaczonym przez sąd terminie do załatwienia sprawy (15 listopada 2022 r.) organ podjął jedną czynność zmierzającą do wykonania punktu I wyroku z 31 maja 2022 r. , tj. w dniu 22 września 2022 r. zlecił odpowiednim służbom przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, na co uzyskał odpowiedź (dokumentację) w dniu 12 października 2022 r., a następnie do końca okresu wyznaczonego wyrokiem (i dalej - do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku) pozostał całkowicie bezczynny. Podsumowując, ustalenia powyższe kwalifikują się jako niewykonanie wyroku w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 złotych (pkt I sentencji wyroku), mając na uwadze jej prewencyjną i represyjną funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku. Niezałatwienie sprawy z wniosku strony w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Ze względu na okres bezczynności i bierność organu w wyznaczonym przez sąd okresie należało uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 154 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (pkt II wyroku). O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964). Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.