III OZ 611/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 606/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Darii Gawlak-Nowakowskiej, Gabriela Węgrzyna i Anetty Makowskiej-Hrycyk od orzekania w sprawie ze skargi B.K. na bezczynność Burmistrza Miasta Oława w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 5 czerwca 2024 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 7 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek B.K. (dalej: skarżąca) o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Darii Gawlak-Nowakowskiej, Gabriela Węgrzyna i Anetty Makowskiej-Hrycyk od orzekania w sprawie na bezczynność Burmistrza Miasta Oława w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 5 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w ocenie skarżącej, sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie, orzekali w przedmiocie jej wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego WSA Andrzeja Nikiforowa i asesor WSA Anety Brzezińskiej w sprawie sygn. akt: IV SA/Wr 286/24. Oddalenie wniosku o wyłącznie tych sędziów postanowieniem z 24 października 2024 r. IV SA/Wr 286/24 przesądza o konieczności wyłączenia sędziów objętych rozpoznawanym obecnie wnioskiem od orzekania w sprawie. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów. Tego rodzaju okolicznością nie jest orzekanie przez sędziów w innej sprawie dotyczącej skarżącej. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 7 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) z powodu kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego uwarunkowane jest nie wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości uzasadnionych, popartych konkretnymi faktami. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wniosku o wyłączenie skarżąca nie powołała się na okoliczności, które podważyłyby prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń o braku podstaw do ich wyłączenia od orzekania w tej sprawie. Nie można uznać bowiem za skuteczną przesłankę wyłączenia sędziego wątpliwości strony co do jego bezstronności, opartej jedynie na jej subiektywnym odczuciu czy też przekonaniu co do celowości złożonego wniosku. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. OTK 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Taką okolicznością nie jest orzekanie przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie, w sprawie wyłączenia innych sędziów w innej sprawie toczącej się z inicjatywy skarżącej. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.