I FZ 6/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 lipca 2023 r., nr 2401-IOV2.4103.236-237.2021/JK UNP: 2401-23-143256, w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę M.M. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług czerwiec i lipiec 2015 r. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa skarga nie została przez skarżącego opłacona mimo doręczenia mu wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "przewodniczący wydziału") o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, które to wezwanie poprzedzone zostało rozpoznaniem z wynikiem negatywnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W uzasadnieniu tego środka odwoławczego zakwestionował odmowę przyznania mu prawa pomocy oraz podniósł, że przyczyną nierozpatrzenia jego skargi przez sąd jest jego sytuacja finansowo-prawna, przez co został wykluczony ekonomicznie z możliwości przedstawienia swojej racji wobec urzędu państwowego, który doprowadził go do bankructwa i wykluczenia ekonomicznego. W ocenie skarżącego powyższa sytuacja narusza jego prawo do obrony. W konsekwencji skarżący wniósł m.in. o "(...) umorzenie tego postanowienia i przyjęcie mojej skargi (...) albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. (...)". Tak sformułowane żądanie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w rozumieniu art. 194 § 3 p.p.s.a.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie — mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia — zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej badaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia strony. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, o odrzuceniu skargi strony na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie przez skarżącego należnej opłaty (wpisu od skargi). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wraz z wniesieniem skargi na decyzję organu podatkowego strona nie uiściła wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna), zawierając w swej skardze jednakże wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu). Wszczęte tym wnioskiem postępowanie w zakresie prawa pomocy zakończyło się prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 169/24. W związku z tym prawidłowo przewodniczący wydziału, zarządzeniem z 27 września 2024 r., wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia przewodniczącego wydziału z 25 marca 2024 r., wydanego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a., o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 8.756 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone 17 października 2024 r., a prawidłowość tej czynności nie jest w żaden sposób kwestionowana, w związku z czym termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał 24 października 2024 r. Jak wynika z akt sprawy wpis nie został jednak uiszczony. Skoro zatem skarga strony dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu (brak uiszczenia wymaganej opłaty), strona została wezwana do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi w zakreślonym terminie sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Odnosząc się zaś bezpośrednio do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący nie kwestionuje wysokości wpisu od skargi, a jego argumentacja wskazuje jedynie, że nie akceptuje on rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. Tymczasem w świetle art. 259 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 169/24, wydane w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, nie może podlegać kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.). Podnoszone w zażaleniu okoliczności i argumenty pozostają zatem bez wpływu na obowiązek uiszczenia opłaty sądowej, jak też na prawidłowość ustalenia jej wysokości. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.