II SA/Go 81/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi P.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. E. Sp. z o.o. (dalej jako: inwestor) wniósł do Starosty wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,72 ha, położona w [...], z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie powyższej nieruchomości wraz z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Starosta decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...] ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości poprzez udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na zakładaniu i przeprowadzenipu przewodów służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110 kV relacji [...] - 1 stanowiska słupowego wraz z fundamentami o wysokości do 37 m i powierzchni zajęcia gruntu nie przekraczającej 60 m2, a także 3 przewodów roboczych i 1 odgromowego o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 9 m, w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 37 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 1210 m2 wyznaczonej pasem zajęcia do 12 m (2 x do 6 m od osi linii) i przebiegającym przez środkową część działki nr [...], z kierunku zachodniej granicy działki nr [...] z działką nr [...], biegnącym dalej w kierunku wschodnim, oznaczonym na załączniku graficznym kolorem różowym, natomiast oś linii napowietrznej - kolorem czerwonym, z granice pasa zajęcia o szerokości do 12 m (2 x do 6 m od osi linii) - kolorem granatowym. Obszar zajęcia wyznaczają punkty A1, A2, A3 i A4, przy czym punkt: • A1 oddalony jest od południowo-zachodniego wierzchołka granicy działki nr [...] o 98 m, • A2 oddalony jest od północno-zachodniego wierzchołka granicy działki nr [...] o 160 m, • A3 oddalony jest od północno-wschodniego wierzchołka granicy działki nr [...] o 106,5 m, • A4 oddalony jest od południowo-wschodniego wierzchołka granicy działki nr [...] o 87 m. Następnie decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...] Starosta działając na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej jako: u.g.n.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.) zezwolił inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości o nr ewid. [...], położonej w [...] o pow. 2,72 ha, w celu zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie przewodów służących dystrybucji energii elektrycznej, zgodnie z decyzją własną organu z dnia [...] września 2022 r., nr [...]. Jednocześnie organ nadał decyzji z dnia [...] września 2023 r. rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A.D. i P.D., właściciele w.w. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Skarżący podnieśli, że sprzeciwiają się budowie linii wysokiego napięcia na nieruchomości stanowiącej ich własność, jako przyczynę wskazując brak porozumienia z inwestorem w kwestiach dotyczących wysokości należnych kwot tytułem służebności terenu oraz wysokości odszkodowania za brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej podczas trwania robót budowlanych. Skarżący wskazali, że obecnie na terenie działki nr [...] przebywa piętnaście koni, zatem koszty związane z transportem oraz zabezpieczeniem nowego terenu stacjonowania koni powinien pokryć inwestor. Skarżący zaznaczyli również, że inny podział przedmiotowej działki nie jest możliwy, ze względu na budowę hali ujeżdżeniowej, której zakończenie jest planowane na grudzień 2022 r. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest błędna i może spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia zwierząt, pracowników i klientów firm, które prowadzą działalność gospodarcza na terenie działki. Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 124 ust. 1a u.g.n. i podał, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydawana w oparciu o ten przepis jest związana z decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości wydaną w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ podkreślił, że nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony. Następnie organ II instancji wyjaśnił, iż w decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający zobowiązany jest wykazać, jaka jest przyczyna wydania zezwolenia i jakie miałoby skutki zaniechanie wydania tego zezwolenia, skoro zezwolenie to stanowi podstawę do pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego posiadania nieruchomości i można je wydać tylko ze względu na niezwłoczność rozpoczęcia realizacji inwestycji celu publicznego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że planowane przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu u.g.n. Ma ono na celu zwiększenie pewności i jakości zasilania w energię elektryczną oraz umożliwienie ciągłości dostawy energii elektrycznej dla mieszkańców okolicznych gmin. Zaznaczył przy tym, iż kwestionowana przez skarżących decyzja pozwala inwestorowi korzystać z prawa wstępu na nieruchomość w celu założenia i przeprowadzenia urządzeń przesyłowych oraz prawa dostępu do nich po wybudowaniu, co samo z siebie świadczy o ważnym interesie gospodarczym i społecznym, umożliwiającym wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Realizowanie sieci energetycznej, jako inwestycji liniowej poprawiającej bezpieczeństwo energetyczne, niezbędnej do rozwoju ekonomicznego regionu, o charakterze ogólnospołecznym i zapewniającej stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze, samo za siebie świadczy o ważnym interesie gospodarczym i interesie społecznym, więc uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał także, że inwestor – E. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne zobowiązany jest do zapewnienia bezpieczeństwa dostarczania energii elektrycznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego poprzez utrzymanie zdolności, urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny. W swoim wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, pełnomocnik inwestora wskazał, że obserwowane w ostatnich latach stale rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną powoduje konieczność rozwoju i unowocześnienia istniejącej na tym obszarze sieci energetycznej w chwili obecnej nie pozwalają za zaspokojenie wszystkich potrzeb mieszkańców przebywających na terenach gmin gdzie istnieje wskazana linia elektroenergetyczna. Powyższe w ocenie Wojewody oznacza, że linia elektroenergetyczna o napięciu 110 kV relacji [...] w znaczący sposób zwiększy pewność i niezawodność zasilania wszystkich odbiorców znajdujących się na terenach gdzie przebiega ta linia. P.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Wojewody. W skardze skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia szkody i spowoduje trudne do odwrócenia skutki, a spłoszone konie w ilości 15 sztuk spowodują zagrożenie w całej okolicy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2023 r. E. Sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi. Inwestor wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie spełnia przesłanki wynikające z treści art. 124 ust. 1, ust. 1a i ust. 3 u.g.n. Podkreślił, iż realizacja inwestycji ma na celu m.in. polepszenie warunków eksploatacyjnych, niezawodności i zmniejszenia awaryjności sieci dystrybucyjnej. Dostarczanie energii elektrycznej jest zadaniem kluczowym i istotnym zarówno dla indywidualnych odbiorców, jak i dla odbiorców instytucjonalnych takich jak szpitale, urzędy, szkoły, obiekty użyteczności publicznej, zakłady przemysłowe i wytwórcze. Spółka powołała się także na zgodność planowanej inwestycji z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy nr XXX/262/21 z 1 lutego 2021 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienie przesłanek koniecznych do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. W sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 kpa lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany wydać decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego, wskazanej w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Stosownie do treści art. 108 § 1 k.p.a., decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma zatem charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. każdorazowo musi być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym decyzja ograniczająca sposób korzystania z danej nieruchomości. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w badanej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Spółka, będąc operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskała decyzję Starosty z dnia [...] września 2022 r. ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie przewodów służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110kV relacji [...] - 1 stanowiska słupowego wraz z fundamentami o wysokości 37 m i powierzchni zajęcia gruntu nie przekraczającej 60 m2, a także 3 przewodów roboczych i 1 odgromowego o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 9 m, w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 37 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 1210 m2. Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty dnia [...] września 2022 r. Tym samym, spełniony został podstawowy warunek wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., a mianowicie w obrocie prawnym pozostawała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Jednocześnie należy wskazać, że w świetle art. 108 § 1 kpa i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja spowoduje istotną poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną dużej części województwa [...]. Budowa odcinka nowej linii pozwoli na zwiększenie możliwości zaopatrzenia w energię elektryczną, bezpieczniejszy jej przesył i w sposób zdecydowany zwiększy bezawaryjność istniejącej sieci energetycznej. W przypadku braku wykonania planowanej inwestycji możliwe są natomiast przeciążenia istniejących połączeń energetycznych i wystąpienie przerw w dostawie energii elektrycznej. Z kolei obowiązkiem Spółki jest zapewnienie stałego dopływu energii elektrycznej do odbiorców. Niewątpliwie zatem kwestionowane przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Podkreślić również należy, że dla każdej osoby nawet takiej, która nie posiada najmniejszej wiedzy z dziedziny energetyki i przesyłu energii oczywistym powinno być, że nowe linie energetyczne zapewniają większe bezpieczeństwo nie tylko przesyłu, ale również osób czasowo znajdujących się w okolicach tych linii. W sposób oczywisty utrzymanie jak również rozwój infrastruktury energetycznej służy celom społecznym i gospodarczym o co najmniej lokalnym wymiarze. Zaznaczyć należy przy tym że na przedsiębiorstwie energetycznym ciąży wynikający z przepisów powszechnie obowiązującego prawa obowiązek zapewnienia zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (A. Kościuk (w:) Prawo energetyczne. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2023, art. 4). Konkludując należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym w badanej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jak działka ewidencyjna o nr [...]. Dodać trzeba, że w związku z charakterem planowanej inwestycji, która jak wyżej podniesiono jest inwestycją celu publicznego, a jej realizacja przewidziana jest w obowiązującym na danym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, kwestie związane z organizacją działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego na przedmiotowej nieruchomości w okresie realizacji robót przy budowie linii energetycznej powinny być rozwiązane przez podjęcie odpowiednich działań logistycznych. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga jako niezasadna została oddalona.