II SA/Po 588/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2023 r. ze skargi C. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania C. C., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia 10 maja 2023 r., [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Rozstrzygnięcia powyższe wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Pismem z dnia 03 kwietnia 2023 r. C. C. wystąpiła o przyznanie jej pomocy na gorące posiłki od kwietnia 2023 r. – w formie pieniężnej. W dniu 24 kwietnia 2023 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania C. C. wywiad środowiskowy, w trakcie, którego ustalono, że wnioskodawczyni posiada dochód w wysokości [...] zł. Mieszka sama, nie posiada bliskiej rodziny. Podczas wywiadu C. C. podtrzymała wniosek o pomoc na żywność w ramach programu wieloletniego powołując fakt niepełnosprawności jako powód żądania. Decyzją z dnia 10 maja 2023 r., [...], Burmistrz, działając między innymi na podstawie art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 24 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej jako: "ustawa" albo "u.p.s."), przyznał C. C. zasiłek celowy w kwocie [...]zł miesięcznie na zakup żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Zasiłek przyznano na okres od dnia 03 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Od powyższej decyzji odwołała się C. C., podnosząc, że w istocie zmniejszono jej limit na jeden gorący na [...] zł na dzień. Przedstawiła także wyliczenia, nadmieniając, że przyznana jej kwota nie uwzględnia, iż miesiąc maj ma 31 dni oraz wskazała, że podana w decyzji organu I instancji tabela dotycząca wysokości pomocy zależnie od dochodu osoby w rodzinie nie wynika z ustawy, a organ nie jest uprawniony do zmieniania ustaw. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania C. C., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia 10 maja 2023 r., [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", podtrzymując stanowisko organu I instancji. Skargę na decyzję Kolegium wniosła C. C., powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia 14 września 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie zasiłku celowego przeprowadzono prawidłowo pod względem formalnym. Po złożeniu przez C. C. wniosku w kolejnych dniach przeprowadzono w jej miejscu zamieszkania wywiad środowiskowy przez co zadośćuczyniono wymogowi z art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s. Bezspornym w sprawie było także to, że C. C. osiągnęła w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (zob. art. 8 ust. 3 u.p.s.) dochód w wysokości [...] zł, który osiągnęła w ramach prawa do emerytury. W ocenie Sądu kontrolowane decyzje (obu instancji) nie naruszają prawa także w aspekcie materialnym. Po pierwsze, stwierdzić należy, że C. C. jest osobą w wieku emerytalnym. Biorąc pod uwagę jej wypowiedzi w toku postępowania dotyczące złego stanu zdrowia Sąd przyjął założenie, że obecnie jest ona niezdolna do uzyskiwania dodatkowego dochodu z własnej aktywności (pracy) i w takim kontekście oceniał jej sytuację. Kolejną okolicznością wynikająca z akt administracyjnych jest fakt, że skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Uzyskiwana przez C. C. kwota dochodu ([...] zł) uprawniała ją do otrzymania świadczenia celowego na żywność. Spełniała bowiem kryteria, które dla tego rodzaju pomocy określonego w wieloletnim programem rządowym "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, w ramach którego realizowane są działania dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania. Powyższy program przewiduje możliwość przyznania pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup produktów żywnościowych w celu przygotowania posiłku, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia 27 grudnia 2018 r. Nr [...], Uchwały Rady Miejskiej z dnia 27 grudnia 2018 r. Nr [...], zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia 26 stycznia 2023 r. Nr [...] oraz uchwały Rady Ministrów z 2018 r. poz. 1007. Skarżąca spełnia wymogi do przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności tzn. kryterium dochodowe osoby w rodzinie nie przekracza 200 % kryterium dochodowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r poz. 1296 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej, tj. [...] zł. Natomiast zgodnie z załącznikiem do Zarządzenia Nr [...] z dnia 16 lutego 2023 r. Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia wysokości zasiłku celowego przyznawanego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem rządowym "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023" ustala się wysokości zasiłków celowych tabeli. Podstawowym zagadnieniem w sprawie, które należy rozstrzygnąć, jest natomiast to, czy w okolicznościach sprawy organy prawidłowo miarkowały wysokość pomocy miesięcznej na żywność do kwoty [...]zł. Skarżąca w skardze uwypukliła, że kwota [...]zł na dożywianie jest zbyt niska, gdyż nie uwzględnia faktycznych cen żywności, a także pominięto fakt, iż miesiąc lipiec ma 31 dni. Sąd przyjmuje powyższe wyjaśnienia ze zrozumieniem i nie kwestionuje, że w kontekście trudnej sytuacji materialnej i osobistej (zdrowotnej) skarżącej, kwoty przyznane tytułem zasiłku celowego mogą nie pokrywać w całości wyżywienia miesięcznego. Sąd zdaje sobie także sprawę, że C. C. ma zapewne więcej potrzeb, jak na przykład te związane ze stanem zdrowia. Gdy chodzi o przyznanie świadczenia celowego na żywność, to pamiętać trzeba, że ustawa o pomocy społecznej nie nakazuje każdego wniosku załatwiać pozytywnie. Organy pomocy dysponują w tym zakresie pewnym marginesem uznania. Z kolei w ramach swych kompetencji Sąd może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei – gdy wyłuszczyć dyrektywy określające cele pomocy – nakazują organom pomocy społecznej "wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza więc, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s. wskazujący, że "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". W ocenie Sądu przekonujące są argumenty Kolegium, które w szczegółach opisało sytuację dochodową i osobistą C. C., by dość do przekonania, iż w świetle celów pomocy społecznej przyznana jej pomocy jawi się jako adekwatna. Zdaniem Sądu ocena organów – orzekających w ramach uznania administracyjnego – jest rozsądna, biorąc pod uwagę przyjętą praktykę działania organów pomocy społecznej (znaną sądowi z urzędu), które muszą wspierać wielu potrzebujących przy ograniczonych zasobach budżetowych, a także biorąc pod uwagę, że przyznając skarżącej kwotę [...]zł miesięcznie "doposażyły" ją niejako w środki, dzięki którym w miesiącach kwietniu - czerwcu 2023 r. mogła dysponować łącznie kwotą przewyższającą podwyższone kryterium dochodowe ustalone na terenie K.. Można więc uznać, że rozmiar pomocy wpisuje się w określone zobiektywizowane ramy, a organom administracji nie można zarzucić działania poza granicami uznania administracyjnego. Warto także zwrócić uwagę, że przyznana kwota odpowiada kwocie ustalonej w zarządzeniu Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 16 lutego 2023 r., [...], w którym określono, że osobom samotnie gospodarującym, które spełniają kryteria dochodowe przewidziane dla programu dożywiania, a których dochód miesięczny wynosi od 1164,01 do 1552,00 zł przyznaje się [...] zł miesięcznie zasiłku celowego. Sąd w tym miejscu zaznacza, że oczywiście skarżąca miał rację uwypuklając w trakcie rozprawy, że powyższa uchwała nie jest aktem prawa. Istotnie – akt ten nie mógł decydować samodzielnie o rozmiarach przyznanego zasiłku. Zarządzenie [...] jest jednak pewną wskazówką – można bowiem zakładać, że określony w niej rozmiar pomocy wywiedziony i ustalony został stosownie do zasobów finansowych przyznanych gminie w ramach dotacji na realizację programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W tym sensie kwota [...]zł najpewniej jest tą kwotą, która "mieści się w możliwościach pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 4 u.p.s. W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (oddalił skargę uznając, że organy trafnie przyjęły, iż nie zachodziły przesłanki przyznania C. C. pomocy celowej na żywność wyższej aniżeli [...] zł.