III OPP 58/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 108/24 ze skarg [...] S.A. z siedzibą w [...] oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2023 r., nr SKO 4135/5/21/23 w przedmiocie wymierzenia opłaty za składowanie odpadów postanawia: I. odrzucić skargę na przewlekłość postępowania; II. zwrócić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we Wrocławiu – ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego – kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia 31 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: skarżący), na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 6, art. 4 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, wniosło o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 108/24, nastąpiła bezczynność Sądu w rozpoznaniu wniosku o dokonanie wykładni wyroku z dnia 4 kwietnia 2024 r. Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego lub gotówką w kasie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący uiścił wpis w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Stosownie do art. 5 ust. 1 ww. ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Równocześnie, w świetle art. 2 ust. 2 ww. ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności "ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a dokonując tej oceny "uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że skarga na przewlekłość dotyczy postępowania co do istoty sprawy. Wskazuje na to wyraźnie zawarty w art. 2 ust. 1 ww. ustawy zwrot "jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a także w art. 5 ust. 1 "w toku postępowania w sprawie", jak również w art. 2 ust. 2 w którym mowa o wydaniu "rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Taki też pogląd na tle omawianych przepisów prezentuje orzecznictwo sądowe. Wskazuje się w nim, że przez "tok postępowania w sprawie" w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ww. ustawy, należy rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy" ("rozpoznanie sprawy co do istoty"), a nie postępowania incydentalne (uboczne), czy zażaleniowe (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2012 r. sygn. akt KSP 15/12; z 24 września 2014 r. sygn. akt III SPP 206/14; z 13 listopada 2014 r. sygn. akt III SPP 227/14; z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt III SPP 65/16; z 6 lutego 2018 r. sygn. akt WSP 2/17 i z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I NSP 63/19 dostępne w Bazie Orzeczeń Lex). Taka intencja ustawodawcy wynika zresztą wprost z uzasadnienia projektu do ustawy z 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, która art. 6 nadała aktualne brzmienie przywołanemu na wstępie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (por. druk Nr 851 z 9 września 2016 r. Sejmu RP VIII kadencji dostępny na stronach sejmowych). W dokumencie tym wskazano m.in.: "zgodnie ze standardem strasburskim ocenie podlega sprawność postępowania odnośnie do <> lub <> (por. art. 6 ust. 1 Konwencji). Z tego względu w proponowanej nowelizacji nie zmienia się zasady odwołującej się do czynności podejmowanych w celu zakończenia postępowania <>, co koreluje z proponowanym obowiązkiem oceny sprawności postępowania jako całości, a nie jego poszczególnych fragmentów, faz, etapów, postępowań incydentalnych. Orzecznictwo strasburskie, a w ślad za nim nowelizacja, wiążą bowiem wysokość należnej sumy pieniężnej za przewlekłość z czasem trwania postępowania co do istoty sprawy (niezależnie od sposobu jego zakończenia). Skarga nie przysługuje więc wyłącznie na przewlekłość postępowania incydentalnego (np. w przedmiocie wyłączenia komornika lub sędziego (tak ETPCz: Schreiber i Boetsch v. Francji, skarga nr 58751/00), udzielenia zabezpieczenia, ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zwolnienia od kosztów sądowych). Takie ukształtowanie kognicji umożliwia sprawniejsze rozpoznawanie skarg na przewlekłość". Wskazując na powyższe, podkreślić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona na prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu postępowanie z wniosku o dokonanie wykładni wyroku. Skarga ta nie dotyczy żądania oceny "postępowania zmierzającego do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", do czego uprawnia art. 2 ust. 1 ww. ustawy, co sprawia, że jest niedopuszczalna. Jedynie na marginesie należy odnotować, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu niezwłocznie przedsięwziął czynności mające na celu rozpatrzenie wniosku skarżącego o dokonanie wykładni wyroku, co nie może świadczyć o jego bezczynności. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 a contrario ww. ustawy w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ww. ustawy jak w pkt. II sentencji postanowienia.