I GZ 420/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt III SA/Po 79/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2023 r. znak 290000/869571/2023; nr 124/2023 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt III SA/Po 79/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. K. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2023 r., znak 290000/869571/2023; nr 124/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi konkretnych okoliczności usprawiedliwiających uchybienia terminowi do jej wniesienia, a samo stanowisko skarżącego o nieprawidłowym działaniu Poczty Polskiej nie uprawdopodobniło jego braku winy w niezachowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 §1 p.p.s.a.). We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie z wnioskiem konieczne jest dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skarżący w zażaleniu podnosi jedynie, że nie został skutecznie wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi z powodu wystąpienia nieprawidłowości działania Poczty Polskiej S.A. przy doręczeniu przedmiotowej przesyłki sądowej. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Należy wskazać, że kwestia skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi była rozpatrywana już przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 5 lipca 2024 r., sygn. akt I GZ 193/24 stwierdził, że skutecznie doręczono skarżącemu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w trybie zastępczym w myśl art. 73 p.p.s.a. W konsekwencji przyjąć należało, że wnoszący zażalenie nie wykazał przesłanek z art. 87 § 2 p.p.s.a., i tym samym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi warunkujących przywrócenie tego terminu. Zatem stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.