II FZ 117/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 458/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 września 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 458/24, w sprawie ze skargi M.B. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 maja 2024 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 61 § 2 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca wybiórczo wskazała na elementy sytuacji majątkowej mające wskazywać, że nie jest w stanie uiścić należności w kwocie 549.075 zł. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe zarzucając mu naruszenie art. 61 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - poprzez stwierdzenie, iż w toku postępowania (m.in. we wniosku o prawo pomocy) nie wykazała istnienia ryzyka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie oświadczyła, że wszelkie dane jakie podawała we wniosku o zwolnienie z opłaty od skargi, a także we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji są kompletne, zgodne z prawdą, a status majątkowo-finansowy jej rodziny nie uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. CBOSA). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Złożony w tej sprawie do Sądu pierwszej instancji wniosek nie pozwalał w pełni na tego rodzaju ocenę. Trudna sytuacja materialna wnioskodawcy może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Odnosząc się do postępowania w przedmiocie prawa pomocy, Skarżąca mimo wezwania przez referendarza sądowego nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uiściła jednak wpis od skargi. Jakkolwiek postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie jest tożsame z postępowaniem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to jednak złożone w jego toku dokumenty mogą być pomocne podczas rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania. Na ten element dokumentacji zwrócił uwagę Sąd meriti zauważając, ze Skarżąca nie przedłożyła kompletu dokumentów umożliwiających jednoznaczne ustalenie jej sytuacji majątkowej i finansowej, do czego została zobowiązana, natomiast te, które złożone zostały w toku postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji są niewystarczające. Zasadnie także wskazał, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Skarżąca nie sprostała temu wymaganiu, a jej argumentacja podniesiona w zażaleniu w żaden sposób nie podważa ustaleń Sądu a quo. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.