II SAB/Gl 202/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Aneta Majowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie w przedmiocie wglądu do akt dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 13 października 2024 r. D. S. (dalej: Skarżący), wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie w przedmiocie wglądu do akt dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Z powołanych powyżej przepisów wynika, że wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). Tym samym skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu musi poprzedzać opisany wyżej środek prawny. Wobec tego Skarżący, obowiązany był przed skierowaniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieść ponaglenie, a następnie dopiero złożyć skargę na bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. Pismem z dnia 18 listopada 2024 r., w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 13 listopada 2024 r., zwrócono się do organu z zapytaniem, czy przed wniesieniem skargi Skarżący wystąpił z ponagleniem. W odpowiedzi organ wyjaśnił, że przed wniesieniem skargi Skarżący złożył do akt sprawy wyłącznie pisma: z dnia 25 czerwca 2024 r. zatytułowane: "wniosek o udzielenie informacji o stanie sprawy" i z dnia 29 lipca 2024 r. zatytułowane: "kolejny wniosek o udzielenie informacji o stanie sprawy". Należy wskazać, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeśli nie ma takiego organu - do organu rozpatrującego sprawę (art. 37 § 3 k.p.a.). Ponaglenie powinno czynić zadość wymaganiom określonym w art. 63 k.p.a., tj. zawierać oznaczenie podmiotu wnoszącego ponaglenie i jego adres, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. W ocenie Sądu przywołane pisma: z dnia 25 czerwca 2024 r. i z dnia 29 lipca 2024 r. nie mają charakteru ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W ich treści Skarżący nie zawarł żądania stwierdzenia bezczynności organu, czy też przewlekłości w prowadzeniu postępowania ani też nie wskazał okoliczności, twierdzeń i ocen mających uzasadniać żądanie ponaglenia. W konsekwencji należało uznać, że w sprawie nie został spełniony wskazany wyżej warunek poprzedzenia skargi ponagleniem, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Stosownie bowiem do brzmienia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarga jako niedopuszczalna podlegała zatem odrzuceniu. W sprawie zaistniała ponadto okoliczność wniesienia skargi w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, ponieważ wydał postanowienie w dniu 14 sierpnia 2024 r. nr [...] uchylające postanowienie organu I instancji z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu i wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i umarzające w całości postępowanie dotyczące wniosku Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2024 r. o udostępnienie akt sprawy prowadzonej przez organ I instancji pod numerem [...]. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność dopiero po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania, poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. w sprawie o sygn. II OPS 1/21 skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały NSA wyjaśnił, że za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., "nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego jako przewlekłość nie dającą się usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia". Skarga została nadana przez Skarżącego w dniu 17 października 2024 r., natomiast w dniu 14 sierpnia 2024 r. organ wydał opisane wyżej postanowienie w sprawie. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi postępowanie posiadało status zakończonego. W konsekwencji skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie wglądu do akt dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego, nawet jeśli zostałaby poprzedzona ponagleniem, byłaby niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, stosownie do regulacji zawartej art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Na postawie art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.