II OSK 176/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia WSA (del.) Magdalena Dobek – Rak (spr.), Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. i A. C. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 317/21 w sprawie ze skargi A. P. i A. C. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 19 lutego 2021 r. znak ZOA-XXI.7721.29.2019 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 23 września 2021 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 317/21, oddalił skargę A.P.1 i A.P.2 na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 lutego 2021 r., nr ZOA-XXI.7721.29.2019, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość z 8 grudnia 2020 r., nr PINB.7356.52.2017. Tą ostatnią decyzją, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazano E.C., A.K., T.M., A.S., J.S., W.W., J.G., A.P.1, A.P.2, S.S., K.S., P.G. i A.P.3 - współwłaścicielom nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z., zamurowanie ośmiu otworów okiennych usytuowanych od strony działki nr [...] znajdujących się w ścianie południowej budynku położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. lub wypełnienie tych otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery czy cegła szklana. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że analiza sprawy, w tym czynności dowodowych przeprowadzonych przez organy, w szczególności tych po wydaniu wiążącego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 stycznia 2020 r., II SA/Lu 555/19, pozwalała przyjąć, że organy zastosowały się do zaleceń Sądu, a zgromadzone materiały dowodowe uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji nakazującej (m.in. skarżącym) zamurowanie (bądź wypełnienie materiałem przepuszczającym światło) spornych otworów okiennych. W skardze kasacyjnej A.P.1 i A.P.2, zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji rozpoznający ich skargę kwestionującą wyłącznie zamurowanie okien przynależnych do ich lokalu, zarzucili naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: - art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i błędne przyjęcie przez Sąd, iż przepis ten może stanowić podstawę rozstrzygnięcia nakazującego wykonanie robót budowlanych skarżącym, pomimo jednoczesnego akcentowanego w orzecznictwie istnienia braku domniemania samowoli budowlanej, przy jednoczesnym, przyznanym zarówno w decyzji przez organ prowadzący postępowanie, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd, braku możliwości ustalenia w jakiej dacie otwory okienne zostały wykonane, a tym samym też braku możliwości wykluczenia, czy otwory nie zostały wybite podczas prac związanych z budową samego budynku, a w konsekwencji, czy ich wybicie stanowiło samowolę budowlaną, podlegającą sanacji w trybie, o którym mowa w przywołanym przepisie, czy też podlegającą regulacji obowiązującej w poprzednim stanie prawnym ustawy Prawo budowlane z 1974 r.; - art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i utrzymanie w mocy przez Sąd decyzji nakładającej na skarżących, pomimo braku domniemania samowoli budowlanej oraz niemożliwości ustalenia daty wybicia otworów okiennych, obowiązku wykonania określonych robót budowlanych, podczas gdy przywołany przepis przejściowy do samowoli dokonanych przed datą wejścia w życie przepisów ustawy nakazuje na zasadzie wyjątku stosowanie przepisów dotychczasowych, a tym samym wobec braku możliwości określenia czasu powstania rzeczonych otworów okiennych Sąd i organ wydały decyzje zakładając jedynie na zasadzie przypuszczeń czas wybicia otworów najmniej korzystny dla skarżących, a przez to umożliwiający władczą ingerencję w ich prawo własności i potrzeby mieszkaniowe na zasadzie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane; - art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego i obowiązujący na jego podstawie § 93 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie oraz utrzymanie w mocy przez Sąd decyzji nakładającej na stronę obowiązek wypełnienia jedynych otworów okiennych w lokalu o przeznaczeniu mieszkalnym za pomocą materiału przepuszczającego światło, co pozbawia lokal otwieralnego okna, a w rezultacie zatem także możliwości wentylacji pomieszczenia i dostępu do świeżego powietrza, co w rozumieniu przywołanego przepisu pozostaje niedopuszczalne z uwagi na niemożność jednoczesnego zastosowania w mieszkaniu wentylacji mechanicznej wywiewnej przy stosowaniu w lokalu kuchenki gazowej, w rezultacie czego ewentualne wykonanie utrzymanej przez Sąd decyzji prowadzi do powstania stanu sprzecznego z obowiązującymi aktami wykonawczymi; - art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego i obowiązującego na jego podstawie § 207 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez utrzymanie w mocy przez Sąd decyzji zakładającej nałożenie przez organ na strony obowiązku wypełnienia jedynych otworów okiennych w lokalu o przeznaczeniu mieszkalnym, materiałem przepuszczającym światło, a zatem niestanowiącym elementu otwieralnego, co w razie wystąpienia zdarzenia w postaci pożaru ogranicza potencjalną możliwość stron w zakresie ich ewakuacji drogą inną niż prowadzącą przez drzwi oraz klatkę schodową, w rezultacie czego ewentualne wykonanie utrzymanej przez Sąd decyzji prowadzi do powstania stanu sprzecznego z obowiązującymi aktami wykonawczymi, stanowiąc poważne zagrożenie życia i zdrowia całej rodziny skarżących na płaszczyźnie bezpieczeństwa pożarowego; - art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 i 75 ustawy zasadniczej RP poprzez utrzymanie przez Sąd decyzji organu, której ewentualne wykonanie narusza godność skarżących i ich prawo do godnego życia oraz dotkliwie godzi w ich podlegające ochronie konstytucyjnej uzasadnione potrzeby mieszkaniowe poprzez pozbawienie należącego do nich lokalu o przeznaczeniu mieszkalnym dostępu do świeżego powietrza oraz naturalnego oświetlenia w wyniku zamurowania wszystkich istniejących w nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym otworów okiennych. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, a w każdym przypadku zasądzenie na rzecz skarżących od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto, wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jak również utrzymanych w jego wyniku poprzedzających go decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zamościu do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zainicjowanego skargą kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że ramy przeprowadzonej w zaskarżonym wyroku przez Sąd Wojewódzki kontroli legalności decyzji nakładającej obowiązek zamurowania ośmiu otworów okiennych usytuowanych od strony działki nr [...] znajdujących się w ścianie południowej budynku położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. lub wypełnienia tych otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery czy cegła szklana, zdeterminowane zostały przez prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 stycznia 2020 r., II SA/Lu 555/19, oraz sformułowaną w jego uzasadnieniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Sąd uchylając decyzje organów obu instancji przywołanym wyrokiem wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych w zakresie nałożenia na strony obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Określając wskazania co do dalszego postępowania Sąd nakazał organom ustalić, kiedy wykonane zostały roboty budowlane będące przedmiotem postępowania oraz jaki był ich zakres i charakter, w tym w szczególności czy otwory okienne zostały wykonane w ramach robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku, czy też były to odrębne roboty budowlane polegające wyłącznie na wykonaniu otworów okiennych w już istniejącym obiekcie budowlanym. W tym zakresie wyjaśnił, że o ile nie jest możliwe precyzyjne wyjaśnienie, kiedy dokładnie w południowej ścianie budynku zostały wykonane poszczególne otwory okienne, to jednak możliwe jest ustalenie granic czasowych, w których otwory okienne zostały wykonane, co może być wystarczające do ustalenia trybu postępowania, który powinien w sprawie zostać zastosowany oraz oceny konieczności nałożenia na współwłaścicieli budynku obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sąd zobowiązał organy także do oceny, czy całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, uzasadnia przyjęcie, że sporne otwory okienne w południowej ścianie budynku wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie Sąd stwierdził, że o ile roboty budowlane będące przedmiotem postępowania nie zostały wykonane w ramach prac związanych z budową samego budynku, lecz w okresie późniejszym jako odrębne roboty budowlane wykonane w już istniejącym obiekcie budowlanym, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie tryb postępowania naprawczego z art. 50-51 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nie z art. 37 i następne ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, także w sytuacji, gdy roboty takie wykonane zostały przez dniem 1 stycznia 1995 r. Sąd wskazał również, że w okolicznościach sprawy jednym z warunków nałożenia obowiązku w postaci wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem będzie ustalenie, iż do wykonania spornych otworów okiennych doszło po wejściu w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, które to wprowadziło obowiązek zaopatrzenia budynków sytuowanych przy granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni. Sąd odnosząc się do braku dokumentów potwierdzających wydanie pozwolenia na budowę wskazał, że nie można traktować tego braku jako podstawy domniemania wydania takiego pozwolenia, ale z drugiej strony nie wyklucza to ustalenia, że pozwolenie zostało wydane. W tych uwarunkowaniach prawnych Sąd a quo kontrolował rozstrzygnięcia organów podjęte po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydane w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami na zasadzie art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną ma kluczowe znaczenie dla oceny zasadności sformułowanych we wniesionej skardze kasacyjnej zarzutów, których nie można było oprzeć na argumentacji sprzecznej z tą oceną oraz wytycznymi sformułowanymi w prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 555/19. Związanie sądów w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Konsekwencją związania sądów oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. W wyroku z 16 maja 2007 r., I FSK 857/06, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także NSA rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Mając na uwadze konsekwencje związania oceną prawną oraz wytycznymi sformułowanymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 555/19, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej, nie był usprawiedliwiony i nie podważył prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Skarga kasacyjna opiera się jedynie na podstawach obejmujących zarzuty naruszenia prawa materialnego. Brak zarzutów opartych na podstawach obejmujących przepisy postępowania, zgodnie z którymi Sąd Wojewódzki zaakceptował ustalony przez organy administracji stan faktyczny oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za niepodważony. W tym kontekście nie można odmówić słuszności stanowisku Sądu pierwszej instancji, który prawidłowo oddalając skargę potwierdził zgodność wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji z oceną prawną wynikającą z wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 555/19. Nietrafny jest sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut błędnego zastosowania przez organy przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (omyłkowo wskazanego jako art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego). Skarżący kasacyjnie starają się wykazać, że warunkiem zastosowania tej regulacji w sprawie jest precyzyjne ustalenie daty wykonania otworów okiennych, albowiem tylko w ten sposób można stwierdzić, czy powstały w czasie budowy samego budynku, czy też później, a także jest to niezbędne dla stwierdzenia wykonania tych prac w warunkach samowoli budowlanej. Wbrew argumentom skarżących kasacyjnie do zastosowania wskazanej regulacji nie było niezbędne ustalenie precyzyjnej daty wykonania robót. Podstawą zastosowania tej regulacji nie jest szczegółowe określenie daty samowoli, ale stwierdzenie jej występowania oraz w okolicznościach sprawy, ustalenie, czy otwory okienne powstały w czasie budowy obiektu, czy też później. W tym wypadku przepisy prawa materialnego nie wymagają precyzyjnego ustalenia tej okoliczności jako faktycznej przesłanki stosowania. Sąd Wojewódzki trafnie ocenił, że okoliczność samowolnej przebudowy (wykonania okien w istniejącym już budynku bez wymaganego pozwolenia) została potwierdzona zgromadzonymi materiałami dowodowymi, które pozwoliły również na ustalenie, że otwory okienne nie powstały w czasie budowy samego budynku, ale były wynikiem późniejszych prac związanych z przebudową. Jak wskazano wyżej, o ile zarzuty skargi kasacyjnej nie wychodzą poza podstawy naruszania prawa materialnego, pozostawiając poza kontrolą prawidłowość stosowania przepisów postępowania, to niewątpliwie relewantne dla stosowania prawa materialnego w sprawie ustalenia faktyczne zostały poprzedzone wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego. Ustalenie, że otwory okienne wykonane zostały przed 1 stycznia 1995 r., spowodowało podjęcie przez organy działań w celu uzyskania dokumentacji z zasobów archiwalnych. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że choć nie udało się odnaleźć dokumentacji budowlanej spornych okien, w tym decyzji o pozwoleniu (pozwoleniach) na ich budowę, to jednak z dokumentów archiwalnych, w szczególności z fotografii wynika, że okna zostały zrealizowane po II wojnie światowej, mają różne wymiary, różne położenie i zostały wykonane z różnych materiałów, nie nawiązują też charakterem i stylem do sąsiedniej zabudowy, co wskazuje, że powstały w różnym czasie, niezależnie od siebie, sposobem gospodarczym. Okoliczności te pozwalały więc organom nadzoru budowlanego na przyjęcie, że zostały one realizowane bez pozwolenia (pozwoleń), a więc samowolnie. Sąd pierwszej instancji trafnie nie dopatrzył się również w tym zakresie naruszenia prawa stwierdzając ostatecznie, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał w ramach oceny dowodów na przyjęcie faktu wykonania otworów w warunkach samowoli. W realiach tej sprawy w dostateczny sposób wykazano zatem, iż przeprowadzone roboty budowlane związane z wykonaniem otworów okiennych w ścianie południowej budynku położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. wykonane zostały po II wojnie światowej, a przed 1995 r., bez wymaganego pozwolenia na budowę. Co prawda, analiza akt sprawy nie pozwala na ustalenie jednoznacznej daty wykonanej przebudowy, niemniej jednak pozwala na ustalenie przedziału czasowego powstania spornych otworów okiennych na lata 1945-1995. Nie jest to - jak wskazują skarżący kasacyjnie - jedynie przypuszczenie, lecz fakt potwierdzony zgromadzonym materiałem dowodowym. Żaden z dowodów uzyskanych w toku postępowania i znajdujących się w materiale sprawy nie potwierdza legalności wykonanych robót budowlanych przy spornych otworach okiennych i jednocześnie nie pozostaje w sprzeczności z ustaleniami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. Ocenę tę wzmacnia także dokonana przez organy nadzorcze analiza przepisów dotyczących sytuowania otworów okiennych w ścianie budynku posadowionego w granicy działki, począwszy od rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 z późn. zm.). Możliwości takiej nie przewidywało także rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r. Nr 38, poz. 196), rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62), rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz,140), a także obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych. Nieusprawiedliwiony jest także zarzut niezastosowania w sprawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. Należy bowiem zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem rozważań w wiążącym prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 555/19. Sąd stwierdził wówczas, że w sytuacji, gdy w wyniku wykonanych bez pozwolenia robót budowlanych dochodzi jedynie do przebudowy obiektu budowlanego, w sprawie nie znajduje zastosowanie przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wówczas zasadnym jest przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, który dotyczy innych przypadków, niż określone w art. 48 ust. i art. 49b Prawa budowlanego. Skoro w takiej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, to tym samym brak jest podstaw do stosowania dyspozycji art. 103 § 2 Prawa budowlanego oraz przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Regulacja ta znajduje bowiem zastosowanie wyłącznie w takim zakresie, w jakim w sprawie miałby zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy nadzoru budowlanego jednoznacznie ustaliły zaś, że okna nie były realizowane razem z budynkiem, ale powstały w późniejszym okresie, w ramach jego przebudowy, co uzasadniało zastosowanie trybu art. 50 i art. 51 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego. Nie mogły odnieść też zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, § 93 ust. 2 pkt 1 i § 207 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 i art. 75 Konstytucji RP. Przede wszystkim, jak ustalono w toku sprawy, lokal skarżących nie jest jednopokojowy. Jak wynika z oględzin przeprowadzonych 12 sierpnia 2020 r. i załączonych fotografii, lokal nr [...], który należy do skarżących ma trzy pomieszczenia - kuchnię i dwa pokoje, i w każdym z tych pomieszczeń znajduje się jeden otwór okienny. Stąd, z oczywistych względów, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji nie mógł znaleźć zastosowania § 93 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który dotyczy kuchni bez okien w mieszkaniu jednopokojowym. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił także uwagę, że obowiązek przestrzegania norm wynikających z rozporządzenia dotyczy obiektów (robót budowlanych) wznoszonych (prowadzonych) legalnie, zgodnie z przepisami, natomiast w niniejszej sprawie niezachowanie tych norm jest dalszym (następczym) skutkiem zrealizowania spornych otworów okiennych samowolnie (niezgodnie z przepisami). Przy tym, jak zauważył organ odwoławczy, istnieje możliwość wykonania odpowiednich otworów w dachu budynku, co zapewniłoby dopływ powietrza i ewentualną ewakuację, a także zmniejszyłoby poczucie niedogodności dla skarżących, umożliwiając im wykonywanie prawa własności zgodnie z przepisami i bezkonfliktowo w stosunku do właścicieli sąsiedniej działki. Jednocześnie należy wskazać, że wykonane okna są efektem działań niezgodnych z prawem, a przez to wkraczających w sferą chronionych prawem interesów osób trzecich. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego zarówno projektowanie i budowanie obiektów budowlanych winno odbywać się z poszanowaniem, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami, w tym z przepisami warunków technicznych, których celem jest zabezpieczenie możliwości zgodnej realizacji interesów wielu podmiotów. Obiekty wykonane nielegalnie, które odbiegają od standardów warunków technicznych, podlegają procedurze sankcyjnej, która ma zgodność z prawem przywrócić jako wartość nadrzędną. Prawo własności nie ma charakteru absolutnego i podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw, w tym ze względu na interesy osób trzecich i ich prawo do równouprawnionej zabudowy własnej nieruchomości. Konstytucyjna zasada poszanowania godności człowieka nie może być postrzegana jako obejmująca kwestie związane z legalnością zabudowy. Fundamentalna zasada godności nadająca kontekst aksjologiczny i interpretacyjny podstawnym prawom i wolnościom jednostki nie może być sprowadzana do normy gwarantującej ochronę przed skutkami realizacji przebudowy w ramach samowoli budowlanej. Gołosłowne są stwierdzenia, że decyzje kontrolowane w niniejszej sprawie naruszają prawo skarżących do godnego życia i godzą w podlegające ochronie ich uzasadnione potrzeby mieszkaniowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjnrną.