II GZ 4/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5688/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 lipca 2023 r., nr 800/2023/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 października 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 14 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5688/23 w sprawie ze skargi W. R. (dalej: "skarżący") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 lipca 2023 r. nr 800/2023/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (dalej: "decyzja Prezesa NFZ"). Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 maja 2024 r., oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa NFZ. Wyrok został ogłoszony po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, na której żadna ze stron postępowania nie była obecna. W związku z brakiem wniosku o sporządzenia uzasadnienie wyroku, wyrok uprawomocnił się. Pismem z 20 sierpnia 2024 r., które zostało sprecyzowane przez skarżącego pismem z 7 października 2024 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 14 maja 2024 r. W treści wniosku skarżący podniósł, że w odebranym zawiadomieniu o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 14 maja 2024 r. nie został powiadomiony, że tego samego dnia będzie się również ogłoszenie wyroku. W ocenie skarżącego, zasadne byłoby poinformowanie przez sąd, iż tego samego dnia co rozprawa, nastąpi również ogłoszenie wyroku. Skarżący wskazał także, że obiektywnie nie miał możliwości zdobycia wiedzy w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniosek skarżącego, odmówił przywrócenia terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący bezsprzecznie uchybił terminowi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie. W ocenie Sądu I instancji, podana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminowi nie uzasadniała przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem WSA, skarżący w sposób prawidłowy i zrozumiały został pouczony o terminie oraz sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący został prawidłowo poinformowany również o terminie rozprawy oraz możliwości ogłoszenia wyroku w tym samym dniu, ponieważ z treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy wprost wynika, że wyrok może zostać ogłoszony w dniu rozprawy. Sąd I instancji zaznaczył, że pomimo wiedzy o terminie rozprawy skarżący nie skontaktował się z sądem, np. telefonicznie, celem ustalenia czy w sprawie zostało wydane orzeczenie i jaka jest jego treść. W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że brak winy skarżącego w niedotrzymaniu terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie został uprawdopodobniony, a więc wniosek o przewrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. W podstawie prawnej orzeczenie wskazano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu niedokonanie ustaleń faktycznych, co z kolei spowodowało wydanie błędnego postanowienia. Zdaniem skarżącego, Sąd jest zobowiązany poinformować o terminie rozprawy, jak również o terminie wydania wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Postanowienie z 29 października 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu wraz z uzasadnieniem zostało wysłane skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego. Próba doręczenia przesyłki okazała się bezskuteczna. W związku z powyższym, zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., 8 listopada 2024 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie o możliwości jej odbioru w placówce pocztowej. Skarżący odebrał przesyłkę z postanowieniem w dniu 25 listopada 2024 r. Na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, czyli z upływem czternastu dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy pod warunkiem jednoczesnego zawiadomienia o tym fakcie adresata w sposób określony w § 2. Termin odbioru pisma, określony w zawiadomieniu, nie może być przez doręczyciela przedłużony ani skrócony. (H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 73.). Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Fikcja doręczenia będzie miała zastosowania również w sytuacji, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach od dnia pozostawienia pierwszego awiza. Innymi słowy, odebranie przez stronę pisma po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez skarżącego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 1761/15). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w postanowieniu NSA z 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2228/13, iż domniemanie doręczenia polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia odwołania. W niniejszej sprawie przesyłka była awizowana po raz pierwszy 8 listopada 2024 r., a więc bieg czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. upływał w piątek, 22 listopada 2024 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną, nastąpiło więc doręczenie postanowienia adresatowi i zaczął biec siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia na postanowienie. Termin na wniesienie tego środka zaskarżenia liczony od 22 listopada 2024 r. upływał więc 29 listopada 2024 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie 2 grudnia 2024 r, czyli po upływie ustawowego terminu, co oznacza, że zażalenie podlega odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.