I GZ 352/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt III SA/Po 394/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. w W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 23 maja 2024 r. nr 346/24/2024 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 września 2024 r. sygn. akt III SA/Po 394/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA), w punkcie pierwszym – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.) – odrzucił skargę R. w W. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 23 maja 2024 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej, w punkcie drugim – działając na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – postanowił zwrócić skarżącemu kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że w skardze nie podano numeru skarżącego w Krajowym Rejestrze Sądowym. Skarżącego wezwano do uzupełnienia powyższego braku formalnego skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 21 sierpnia 2024 r. Wskazanego braku skarżący nie uzupełnił. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. W zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie przy jego wydawaniu przepisu art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący zawarł w wystosowanym piśmie należący do niego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, załączając wydruk z internetowego rejestru Krajowego Rejestru Sądowego. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. c pierwsze pismo strony w sprawie powinno zawierać numer w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w wykonaniu wezwania pełnomocnik skarżącego sporządził pismo przewodnie, którego integralną częścią był wydruk internetowy z Krajowego Rejestru Sądowego, zawierający numer skarżącego w tym rejestrze. Zdaniem skarżącego, skoro w przywołanym powyżej przepisie ustawodawca nie wskazał dokładnie, w którym miejscu pisma należy zawrzeć numer strony w Krajowym Rejestrze Sądowym, uznać należy, że to do strony należy wybór w którym miejscu pisma zawrze ten numer. Skarżący przywołał również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w okolicznościach konkretnej sprawy, "gdy w aktach administracyjnych znajduje się numer PESEL strony wnoszącej skargę, nie można uznać, że niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., niezasadne jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w omawianym zakresie pod rygorem jej odrzucenia." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 – 4 powołanego przepisu. Zgodnie natomiast z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2019 r., nadanym przez art. 5 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 934), pierwsze pismo wniesione w danej sprawie po 31 maja 2019 r. powinno zawierać numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie. Odnotować w tym miejscu należy, że w uzasadnieniu projektu ustawy – o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3260 Sejmu VIII kadencji) wyjaśniono, że celem wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL przez osoby fizyczne oraz numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numeru identyfikacyjny REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu było przede wszystkim zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym, właściwego zarządzania ich danymi oraz – dla właściwego wykorzystania możliwości, jakie niesie ze sobą informatyzacja – automatycznego przetwarzania danych. Podkreślono, że przyjęcie rozwiązania, opartego na unikatowym identyfikatorze PESEL/KRS/NIP, jest niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania systemu, w szczególności, jeśli weźmie się pod uwagę potencjalną liczbę podmiotów zarejestrowanych w systemie oraz konieczność ograniczania do minimum możliwości popełnienia pomyłek w zakresie identyfikacji stron oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że bezspornym jest, że skarżący w skardze wniesionej do sądu I instancji nie wskazał numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie przedstawił także pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego udzielonego profesjonalnemu pełnomocnikowi, który w imieniu skarżącego wniósł skargę, a także nie dołączył dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – pełnego odpisu KRS. Słusznie zatem skarżący został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania powyższych braków formalnych, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzeniem z 5 sierpnie 2024 r. wezwano skarżącego do "- złożenie opłaconego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w oryginale lub jego kopii uwierzytelnionej zgodnie z obowiązującymi przepisami, - złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony pełnego odpisu KRS w oryginale lub jego kserokopii uwierzytelnionej zgodnie z obowiązującymi przepisami lub pobranego samodzielnie wydruku komputerowego na podst. art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 20234 r. poz. 979), - podanie w piśmie przewodnim numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżącej - zgonie z art. 46 § 2 pkt 1 c ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Dz. U. z 2024 r. poz. 935" (k. 19 akt sądowych). Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu 21 sierpnia 2024 r. Skarżący w wyznaczonym terminie nadesłał pełnomocnictwo oraz wydruk informacji pobranej w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (k. 21 – 37 akt sądowych). Nie wskazał jednak dodatkowo numeru KRS w piśmie przewodnim. Nie miała racji strona skarżąca twierdząc, że nie powinna być wzywana do uzupełnienia numeru KRS, a to z uwagi na to, że numer ten widnieje w aktach administracyjnych sprawy. Zgodnie bowiem z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22 brak wskazania numeru PESEL (w tym przypadku nr KRS) strony skarżącej stanowi brak formalny skargi, bez względu na to, czy numer PESEL (KRS) znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje Sąd. Słusznie podnosił natomiast w zażaleniu pełnomocnik strony skarżącej, że sąd I instancji błędnie przyjął, że brak formalny, tj. brak wskazania numeru KRS, nie został uzupełniony. Nie ulega wątpliwości, że numer Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego widnieje na wydruku KRS nadesłanym przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków skargi (k. 24 akt sądowych). Zatem uznać należy, że strona wskazała ww. numer w ustawowym terminie. Stanowisko sądu I instancji jakoby powyższy brak formalny skargi nie został uzupełniony w przedmiotowej sprawie jest nadmiernym formalizmem. Na gruncie tej sprawy, uchybienie przepisom art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należy oceniać w aspekcie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które – w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej – prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.