I OW 236/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Jelcz-Laskowic o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Jelcz-Laskowic a Burmistrzem Międzyrzecza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. w sprawie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi postanawia: wskazać Burmistrza Międzyrzecza jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Pismem z 14 listopada 2024 r. Burmistrz Jelcz-Laskowic (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Jelcz-Laskowic a Burmistrzem Międzyrzecza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. w sprawie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że R. K. jest osobą bezdomną a jej ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały znajduje się w Międzyrzeczu, przez co to organ tej gminy jest właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Międzyrzecza podniósł, że centrum życiowe osoby ubiegającej się o świadczenie znajduje się w gminie Jelcz-Laskowic i z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek to organ tej gminy powinien być właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Nadto, jak wynika z art. 101 ust. 3 ups, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Fakt, że R. K. jest osobą bezdomną wynika jednoznacznie z akt sprawy (protokół z 23 października 2024 r.) i nie był w sprawie kwestionowany przez żaden z organów pozostających w sporze. W tej sytuacji ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2 ups, według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie na pobyt stały. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z systemu PESEL (wydruk z 16 listopada 2023 r.) wynika, że miejsce to znajdowało się w gminie Międzyrzecz. Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby zastosowanie art. 101 ust. 3 ups. Przede wszystkim należy zauważyć, że na obecnym etapie sprawy przyjęcie innej niż określona w art. 101 ust. 2 ups właściwości miejscowej nie przyspieszy załatwienia sprawy i nie spowoduje szybszego udzielenia pomocy osobie zainteresowanej ani w niczym nie poprawi jej sytuacji. Nadto, sama zainteresowana w protokole z 23 października z 2024 r. wyraziła zgodę na skierowanie do domu pomocy społecznej przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. W opisanej sytuacji zgodnie z art. 101 ust. 2 ups organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Międzyrzecza. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.