II OSK 1280/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1565/21 w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr WSO-I-621.1.126.2021 w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek R. G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., IV SA/Wa 1565/21, oddalił skargę I. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej Wojewoda) z dnia 9 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej Prezydent) z 26 maja 2021 r. o odmowie zameldowania skarżącego na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. I. R. w skardze na tę decyzję wniósł o uchylenie jej i decyzji organu I instancji. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę. Sąd stwierdził, że istotne dla rozstrzygnięcia było ustalenie czy lokal [...] przy ul. [...] w W. stanowi miejsce stałego pobytu skarżącego. Skarżący dokonując zgłoszenia pobytu stałego w dniu 7 września 2020 r. jako adres stałego pobytu podał ww. lokal, co wzbudziło wątpliwości organu w związku z tytułem prawnym do lokalu. Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość została przysądzona na rzecz R. G. postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, II Co 721/14, z 20 listopada 2015 r. W dniu 22 czerwca 2017 r. skarżący został eksmitowany z lokalu, a decyzją Wojewody z 13 lutego 2019 r. wymeldowany. Z protokołu przesłuchania skarżącego wynika, że nie posiada kluczy do spornego mieszkania, gdyż zamki w drzwiach wejściowych zostały zmienione w dniu eksmisji. Od tego też czasu nie był w mieszkaniu i nie ma do niego dostępu. Obecnym jego miejscem pobytu jest hotel pracowniczy przy ul. [...] w W. Powyższe dowodzi, że w postępowaniu o zameldowanie skarżącego w spornym lokalu ustalono, że skarżący nie spełnia wymogów ustawowych, które pozwoliłyby organom rozstrzygnąć o zameldowaniu skarżącego w ww. lokalu, to znaczy, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem przez niego wskazanym, tym samym jego pobyt nie ma charakteru pobytu stałego. Okoliczności te zostały dowiedzione w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Dowody zostały przywołane przez organy w wydanych w sprawie decyzjach. Skoro zameldowanie może nastąpić w miejscu pobytu stałego, jakim jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, a w przypadku skarżącego okoliczności tych nie stwierdzono, to wbrew twierdzeniu skarżącego oznacza to brak spełnienia przesłanek z art. 25 ust 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t.Dz.U.2021.510; dalej u.e.l.). W konsekwencji musiało dojść do odmowy zameldowania skarżącego na pobyt stały w ww. lokalu. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego bezprawnej eksmisji Sąd podkreślił, że do kompetencji organu meldunkowego nie należy ocena prawidłowości procedury eksmisyjnej i egzekucyjnej w związku z przeszłym pobytem skarżącego w spornym lokalu. Wobec powyższego Sąd nie stwierdził wskazanych w skardze naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszeń przepisów prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 u.e.l., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a nadto i innych naruszeń, które Sąd byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł I. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. na podstawie art. 174 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) w zw. z naruszeniem art. 7, 7a, 8, 10, 75, 77, 78, 81, 81a k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że I. R. nie ma faktycznych możliwości zajmowania lokalu nr [...] przy ul [...] w W., czego skutkiem było: 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. w związku z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. doprowadziło do naruszenia z art. 25 § 1 u.e.l. poprzez jego niewłaściwą interpretację i wydanie wyroku działającego na niekorzyść interesu publicznego. Tak samo należy postrzegać naruszenie art, 2 Konstytucji RP tj. zanegowania zasady państwa prawa przez zupełne pominięcie przez organ celu dla jakiego wprowadzone są przepisy meldunkowe w kwestii woli stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania R. G. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. W realiach niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie w istocie potwierdza, że faktycznie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, chociaż ma wolę w nim stale przebywać i mieć tam swoje centrum życiowe. Wskazuje, że aktualnie jest "na etapie odwracania skutków wyroków, które zapadły z naruszeniem prawa". Zarówno organy, jak i sądy administracyjne, nie są uprawnione do rozstrzygania kwestii cywilnoprawnych. Nie mogą więc oceniać, czy postępowanie, w wyniku którego skarżący kasacyjnie został pozbawiony własności lokalu, a następnie został z niego wyeksmitowany, było prawidłowe, czy też nie. Nie należy to do ich kompetencji. Dopóki zatem kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie orzeczenia nie zostaną prawomocnie wyeliminowane w obrotu prawnego, brak jest podstaw do skutecznego zakwestionowania stanowiska organu o niemożności zameldowania na pobyt stały skarżącego w przedmiotowym lokalu. Podnoszona przez skarżącego kasacyjnie argumentacja sprowadza się do kwestii cywilnoprawnych, które – jak już wyżej wskazano – nie mogą być oceniane i uwzględniane w postępowaniu administracyjnym. W tym stanie rzeczy nie jest naruszeniem art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 81a k.p.a. nieuwzględnienie przez organy administracyjne okoliczności, z powodu których skarżący kasacyjnie nie ma faktycznych możliwości zajmowania przedmiotowego lokalu, gdyż są to kwestie cywilnoprawne, nie podlegające rozstrzyganiu w postępowaniu administracyjnym. Z tych samych względów nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 25 § 1 u.e.l. oraz art. 2 Konstytucji. Organy i sądy administracyjne nie mogą naruszać kompetencji sądów powszechnych i nie mają uprawnień do kwestionowania ich rozstrzygnięć. Nadmienić jedynie można, iż jeżeli w odpowiednim trybie skarżącemu kasacyjnie uda się wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenia o pozbawieniu go własności przedmiotowego lokalu i o eksmitowaniu go z tego lokalu, w rezultacie czego będzie on mógł w przedmiotowym lokalu zamieszkać, to wówczas będzie też mógł się w nim zameldować. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wniosek o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania podlegał oddaleniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje – w razie oddalenia skargi kasacyjnej – możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez uczestnika postępowania.