II SA/Bd 513/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji przyznającej pomoc w postaci posiłku oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] marca 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta G. z [...] stycznia 2020r. stwierdzającą wygaśnięcie wcześniejszej decyzji z [...] września 2019r. przyznającej M. P. pomocy w formie posiłków. Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach. Pismem z [...] września 2019r. M. P. zwrócił się do MOPR w G. z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie posiłku w C.. Decyzją nr [...] z [...] września 2019r. Prezydent G. uwzględnił roszczenie M. P. i przyznał jemu posiłek (raz dziennie) z programu "Posiłek w szkole i w domu" w okresie od [...] października 2019r. do [...] grudnia 2019r. Dnia [...] października 2019r. do organu wpłynęło pisemne oświadczenie M. P. o rezygnacji z posiłków C. z dniem [...] listopada 2019r. W piśmie zawierającym to oświadczenie M. P. jednocześnie sformułował nowy wniosek o przyznanie pomocy w innej formie. Wnioskowi temu nadano dalszy bieg, a na skutek rezygnacji z posiłków Prezydent G. decyzją z [...] listopada 2019r. orzekł, w oparciu art. 155 k.p.a. o zaprzestaniu realizacji ww. świadczenia. Decyzja ta następnie została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z [...] grudnia 2019r. przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji – wskazując na błąd w zastosowaniu art. 155 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę, Prezydent G. decyzją nr [...] wydaną [...] stycznia 2020r. stwierdził wygaśnięcie decyzji z [...] września 2019r. na skutek rezygnacji ze świadczenia przez M. P.. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W jego uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży zarówno w interesie strony, jak i zgodne jest z interesem społecznym. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji M. P. zarzucił nierzetelność organowi I instancji i pominięcie przyczyn z rezygnacji z przyznanych posiłków. Odwołujący wyjaśnił, że zlekceważono zalecenia lekarskie co do konieczności korzystania z dietetycznych posiłków. W rozpoznaniu odwołania wydana została zaskarżona decyzja opisana na wstępie. W jej uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w świetle rezygnacji z przyznanego świadczenia decyzja przyznająca pomoc w formie posiłków stała się bezprzedmiotowa. Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania legalności rozstrzygnięcia i prawidłowości zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i dodatkowo wyjaśniło, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z [...] września 2019r. leżało w interesie strony, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie wsparcia w innej formie, a jednocześnie było zgodne z szeroko pojętym interesem społecznym. Wyeliminowało bowiem z obrotu prawnego decyzję, która faktycznie przestała być realizowana od listopada 2019r. Pismem z [...] kwietnia 2020r. M. P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Skarżący uznał je za arbitralne i pomijające jego rozpaczliwą sytuację życiową. Skarżący podkreślił, że decyzja organu I instancji z [...] marca 2020r. podważyła zalecenia lekarskie i zlekceważyła powody rezygnacji z tłustych posiłków oferowanych przez gminę. W ocenie Skarżącego Kolegium podjęło się zaś "zapamiętale" obrony stanowiska gminy w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Oceniając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Pomimo bezspornego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, z którego wynika, że Skarżący spełnia przesłanki kwalifikujące do objęcia go programem "Posiłek w szkole i w domu", organy prawidłowo przyjęły, że brak jest możliwości dalszego realizowania przyznanej pomocy z uwagi rezygnację przez Skarżącego z tej formy pomocowej. W ocenie Sądu prawidłowo więc organy wydające kontrolowane w sprawie decyzje zastosowały przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. reguluje dwie odrębne sytuacje. Po pierwsze, organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, która stała się bezprzedmiotowa i czyni to z wyraźnego nakazu przepisu prawa. Po wtóre, organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, która stała Zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w obu omówionych powyżej sytuacjach jest jednak bezprzedmiotowość decyzji. Oznacza ona sytuację, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczy. Bezprzedmiotowość może zatem mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W pierwszym wypadku decyzja będzie bezprzedmiotowa wtedy, gdy podmiot, którego decyzja dotyczy, utraci wymagane kwalifikacje (zdolność bycia podmiotem praw czy obowiązków) lub gdy przestanie istnieć. Natomiast w drugim wypadku bezprzedmiotowość decyzji będzie następstwem przestania istnienia przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, czyli przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego. Przedmiotem tym są zawsze uprawnienia i obowiązki podmiotów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość o charakterze przedmiotowej wystąpi więc gdy przestanie istnieć przedmiot rozstrzygnięcia w postaci praw czy obowiązków stron, czyli gdy nastąpi ustanie praw wynikających z decyzji – w tym na skutek rezygnacji z uprawnień przez stronę. Podkreślić należy także, że przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe, albo decyzji, które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe (vide: postanowienie NSA z 20 września 2012 r., II OSK 2025/12 – dostępne na stronie internetowej www.orzczenia.nsa.gov.pl - baza CBOSA; wyrok WSA w Gdańsku z 10 stycznia 2018 r., II SA/Gd 207/17 – dostępny w bazie LEX nr 2442879). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta G. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji dotyczącej przyznania Skarżącemu pomocy w postaci 1 posiłku dziennie w placówce C.. W okolicznościach faktycznych sprawy Skarżący zrezygnował z przyznanej pomocy od listopada 2020r. - a zatem zaistniała w sprawie przesłanka bezprzedmiotowość decyzji o charakterze przedmiotowym. Stosunek prawny określony w decyzji Prezydenta G. z [...] września 2019r. przestał bowiem istnieć – wskutek oświadczenia Skarżącego złożonego [...] października 2019r. i rezygnacji z uprawnienia do posiłku po stronie organu ustał obowiązek dalszego realizowania pomocy w formie określonej ww. decyzją. Zgodzić się przy tym należy z organami, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, która niewątpliwie stała się bezprzedmiotowa leży zaś w szeroko pojętym interesie społecznym. Porządkuje bowiem sytuację prawną poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego tej części decyzji, która nie została jeszcze wykonana. Na treść wydanej decyzji i na jej legalność nie mogły mieć wpływu zarzuty skargi. Skarżący zarzucił organom pominięcie zaleceń lekarskich wskazujących na niemożność korzystania przez niego z tłustych posiłków oferowanych przez gminę. Po pierwsze zauważyć należy, że decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. nie kreuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza, że stan taki zaistniał na skutek innych zdarzeń zaistniałych po wydaniu decyzji. Decyzja ta ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Nie jest środkiem do weryfikacji ostatecznych decyzji i nie zmierza do odmiennego ukształtowania praw i obowiązków stron. W realiach rozpoznawanej sprawy decyzja "wygaszająca" de facto uchyliła decyzję Prezydenta G. z [...] września 2019r. w zakresie jej skutków materialnoprawnych, ale jej wydanie nie skutkuje nałożeniem na organy obowiązku ponownego rozpoznania wniosku Skarżącego z [...] września 2019r. o przyznanie pomocy. Należy też podkreślić, że roszczenie o przyznanie pomocy w innej formie niż wydawanie raz dziennie posiłku w placówce C. jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Jeszcze raz podkreślić należy, że celem instytucji uregulowanej w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, a nie merytoryczne rozstrzyganie w sprawie. Nie jest rzeczą Sądu rozstrzyganie w niniejszym postępowaniu czy zachodzą podstawy do przyznania Skarżącemu pomocy w innej formie – byłoby to rozstrzyganie w innej nowej sprawie – wychodzące poza granice zakreślone przepisem art. 162 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Bydgoszczy z 3 listopada 2020r., wydane na mocy art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz. U. z 2020r., poz. 857).