II GZ 459/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3043/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3043/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wyłączenie sędziego G. Ś. w sprawie ze skargi R. Pł. (skarżący) na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego. Sąd Wojewódzki stwierdził, że argumentacja przedstawiona we wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie przesłanek do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie, o których mowa w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, że brak jest podstaw do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. Skarżący natomiast nie wykazał okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość złożonego przez sędziego w tej sprawie oświadczenia. Złożony wniosek wskazuje raczej na próbę wykorzystania przez skarżącego instytucji wyłączenia sędziego jako możliwości eliminowania w postępowaniu sędziów, których uznaje on za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jego interesów, nie zaś jako wyraz zajścia obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w bezstronność sędziego (referendarza sądowego). Skarżący w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie jako "bezprawnego" i wydanego "na szkodę skarżącego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlegało oddaleniu z przyczyn formalnych. W pierwszej kolejności i przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżący nie dopełnił ustawowego obowiązku uprawdopodobnienia i skonkretyzowania przyczyn wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a., regulujący przesłankę względną wyłączenia sędziego, wymaga przedstawienia realnie istniejących, aktualnych i wiarygodnych oraz skonkretyzowanych i zindywidualizowanych okoliczności związanych z osobą sędziego, które podważają jego bezstronność w danej sprawie (bezstronność jednostkowa), na tle cech jej stanu prawnego i faktycznego, które zachowują ścisły związek z podmiotem wnioskującym o wyłączenie. Powyższe okoliczności muszą mieć ponadto takie cechy, że według racjonalnej i zobiektywizowanej oceny, odniesionej do tzw. modelowego zewnętrznego obserwatora działalności sądu, mogą powstać uzasadnione zewnętrznie wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznania danej sprawy, a zatem może on zostać uznany w jej granicach za "sędziego podejrzanego o stronniczość" (iudex suspectus). Nie są zatem miarodajne subiektywne wątpliwości wnioskodawcy (nawet jeśli wykaże on istnienie określonych okoliczności), które nie mieszczą się w granicach ocen modelowego obserwatora jako podmiotu niezaangażowanego osobiście w sprawie. W związku z brakiem realizacji przesłanki z art. 20 § 1 w zw. z art. 19 p.p.s.a. złożony wniosek nie podlegał zatem merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji (zbędna była zatem próba odnoszenia się do pozbawionego konkretyzacji wniosku skarżącego), natomiast w treści zażalenia nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogłyby zmienić powyższy stan. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie zachodziła potrzeba odnoszenia się w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia do określonych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia sędziego (iudex inhabilis) albowiem w tym przypadku skutek wyłączenia następuje z mocy samego prawa, a zatem ewentualny wniosek strony w tym zakresie nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 22 § 1 p.p.s.a. Postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego wydaje się bowiem jedynie na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 22 § 1 w zw. z art. 19 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy wniesione zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 197 § 1 p.p.s.a.