II OZ 592/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. A. i T. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 4 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 287/23 w sprawie ze skargi A. A. i T.A. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 stycznia 2023 r. nr WI-I.7840.3.269.2022.KK w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2023 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżących w dniu 19 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. A. i T. A. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 stycznia 2023 r., nr WI-I.7840.3.269.2022.KK w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie braku formalnego skargi w postaci braku numerów PESEL i adresów zamieszkania skarżących. Odrzucenie skargi nastąpiło na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej P.p.s.a. Pismem z dnia 20 czerwca 2023 r., sprecyzowanym pismem z dnia 21 lipca 2023 r., pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. We wniosku wskazał, że w dniu 11 kwietnia 2023 r. otrzymał korespondencję z Sądu wzywającą do uzupełnienia braków, zawierającą wyłącznie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to zostało niezwłocznie wykonane. Przesyłka zawierała również odpis odpowiedzi na skargę oraz informację o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy. Przesyłka nie zawierała natomiast wezwania do podania numerów PESEL ani wskazania adresów skarżących. W tym stanie rzeczy uchybienie terminu nie powstało z winy strony. Wraz z wnioskiem pełnomocnik uzupełnił braki formalne skargi. Postanowieniem z dnia 4 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd stwierdził, że analiza akt sprawy nie potwierdza twierdzeń pełnomocnika skarżących o braku doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, którego niewykonanie skutkowało odrzuceniem skargi. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie budzą wątpliwości, że doręczona pełnomocnikowi w dniu 11 kwietnia 2023 r. przesyłka sądowa zawierała nie tylko odpis odpowiedzi na skargę wraz z informacją o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy oraz wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, ale również wezwanie do podania numerów PESEL i adresów zamieszkania skarżących. Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń m.in. przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Z kolei według § 2 tego artykułu, do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Mając powyższe na względzie Sąd podzielił ugruntowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przesyłka sądowa może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie NSA z 18 lipca 2023 r. II OZ 414/23 i wskazane w nim: postanowienie SN z 26.07.2000 r., I CZ 87/00, LEX nr 548760, postanowienie SN z 14.03.2000 r., II CKN 483/2000 niepubl., postanowienie SN z 20.04.2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15, postanowienie NSA z 20.04.2011 r., II OSK 707/11, postanowienie NSA z 11.06.2019 r., II OZ 514/19, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się skierowane do pełnomocnika skarżących w wykonaniu zarządzeń z dnia 29 marca 2023 r. trzy pisma sądowe pn. "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu", "wezwanie" – zawierające wezwanie do wskazania adresów zamieszkania skarżących oraz podania numerów PESEL oraz "doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" zawierające również zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy – wszystkie z adnotacją: "wysłano dnia 2023-03-31" i "zwrotne potwierdzenie odbioru karta nr 19". Na wskazanym zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako rodzaj przesyłki wskazano "wezwanie + dor. odpisu odp. na skargę + inf.o s.spr. + wezw.dot. wpisu sądowego". Zatem pełnomocnik strony został poinformowany o zawartości przesyłki. Wprawdzie opis zawiera skrótowe określenie pism stanowiących zawartość przesyłki, jednakże rozszyfrowanie użytych skrótów nie powinno sprawiać trudności profesjonalnemu pełnomocnikowi w ich prawidłowym odczytaniu. W ocenie Sądu, odbierając przesyłkę pełnomocnik miał obowiązek sprawdzić, czy zawiera ona wszystkie wskazane na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumenty. W sytuacji, gdyby przesyłka nie zawierała części dokumentów, albo w razie jakichkolwiek innych wątpliwości, co do zgodności treści opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru z zawartością przesyłki, postępując z należytą starannością winien zawiadomić o tym Sąd po otrzymaniu przesyłki, czego nie uczynił. W związku z powyższym należało uznać, że przesyłka została doręczona zgodnie ze wskazaną na druku potwierdzenia odbioru zawartością (por. postanowienie NSA z 11.06. 2019 r., II OZ 514/19, postanowienie NSA z 18 lipca 2023 r. II OZ 414/23). W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że jako pełnomocnik nie kwestionuje, że w aktach sprawy jest wezwanie do podania adresów i numerów PESEL strony, jednakże nie zostało ono pełnomocnikowi doręczone. Wywód Sądu dotyczący porównywania treści (skrótów) zwrotnego poświadczenia odbioru z zawartością koperty jest całkowicie chybiony. Pełnomocnik wskazał, że prowadzi Kancelarię indywidualnie i nie zatrudnia żadnych osób, nawet sekretarki. W związku z tym doręczyciel poczty pozostawia awiza. Nie ma fizycznej możliwości, odbierając wiele przesyłek w placówce pocztowej, sprawdzenia każdej z nich i porównania z treścią zapisów zwrotnego poświadczenia odbioru. W polskim porządku prawnym nie ma przepisu, który uprawniałby odbiorcę do żądania sprawdzenia zawartości przesyłki przed jej odbiorem. Kodeks cywilny i ustawa Prawo pocztowe zakładają, iż do momentu odbioru przesyłki, za jej uszkodzenia odpowiadać będzie poczta. Przed pokwitowaniem odbioru nie może otworzyć przesyłki. Doręczenie odbywa się w ten sposób, że zwrotne poświadczenie odbioru jest odrywane od przesyłki i podawane do podpisania. Po podpisaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru jest ono natychmiast zabierane przez pracownika Poczty i dopiero wtedy przesyłka jest wydawana. Nie ma możliwości porównania zapisów tzw. zwrotki z zawartością pisma. Pełnomocnik stwierdził, że na wspomnianej zwrotce nie wskazano o jakie wezwanie chodzi, bo np. wezwanie dotyczące wpisu zostało wyraźnie zaznaczone. Wskazał, że tytuły tych pism nie odpowiadają skrótom użytym na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Ponadto podkreślił, że istniałaby możliwość późniejszego porównania zawartości przesyłki z zapisami zwrotnego poświadczenia odbioru, gdyby te zapisy znajdowały się także na kopercie. Niestety Sąd tak nie czyni - na kopertach brak jest informacji (nawet skrótowej) o zawartości, jedynie jest sygnatura akt. Tak więc, pełnomocnik w żaden sposób nie został poinformowany o pismach znajdujących się w kopercie, a w kopercie brak było wezwania do podania adresów i numerów PESEL strony. W załączeniu złożył kserokopie kopert wysyłanych przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku. Z brzmienia art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12). Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu ( por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 755/14). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobnił brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez pełnomocnika skarżących. W niniejszej sprawie jak wynika z akt, dokumenty skierowane do pełnomocnika skarżących zostały sporządzone na oddzielnych drukach (k – 16, 17, 18), co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wobec twierdzeń pełnomocnika skarżącego o nieotrzymaniu wezwania do podania adresów i numerów PESEL skarżących – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie do podania adresów i numerów PESEL skarżących. W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy pełnomocnik skarżących faktycznie otrzymał wezwanie do podania adresów i numerów PESEL. W tej sytuacji uznać należy, że odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłaby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). Ponadto, za uwzględnieniem argumentów podnoszonych w zażaleniu przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją bowiem wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13; z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 122/23). Naczelny Sąd Administracyjny dał wiarę twierdzeniom skarżących, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi było niedoręczenie wezwania do podania adresów i numerów PESEL skarżących. Na ocenę wiarygodności twierdzeń pełnomocnika ma wpływ także to, że pełnomocnik skarżących w zakreślonym terminie wykonał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Tym samym, należało uznać, że skarżący uprawdopodobnili, iż niedochowanie terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.