I OSK 1466/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w Bytomiu, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1602/20, w sprawie ze skargi [...] S.A. w Bytomiu, na decyzję Ministra Rozwoju, z dnia 2 czerwca 2020 r. nr DO-II.7610.542.2019.KC, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, postanawia:, , zawiesić postępowanie kasacyjne do czasu udzielenia przez skład siedmiu sędziów NSA odpowiedzi na zagadnienie prawne postawione w, sprawie I OPS 2/23., UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. I SA/Wa 1602/20 oddalił skargę Spółki R. S.A. w B. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2020 r. nr DO-II.7610.542.2019.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca spółka, zarzucając Sądowi pierwszej instancji: 1. Naruszenie następujących przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to: 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 KPA, poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rozwoju, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80, polegającym na braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ administracji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, tj. ustalenia że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu względem spornych nieruchomości - uzasadniające stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa; 2. Naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy, a to: 2.1. art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej GospNierU, w związku z art. § 4 ust. 1 pkt 5, 6 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia tych przepisów, podczas gdy pomimo wykazania przez skarżącą dokumentów w postaci: odpisu z księgi wieczystej nr [...] i nr [...], decyzji o aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 31 października 1949 r., następnie zatwierdzonego Orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia 10 sierpnia 1950 r., będących podstawą do stwierdzenia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. i w konsekwencji stwierdzenia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, organ odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przez KWK "[...]" względem spornych działek; 2.2. art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym z dnia 29 września 1990 r., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten nie może mieć zastosowania do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości nabytych przed dniem wejścia w życie ustawy oraz że nabycie prawa użytkowania wieczystego możliwe jest jedynie na podstawie decyzji przekazującej nieruchomości w zarząd lub użytkowanie; 2.3. art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich błędną wykładnię i nietrafne przyjęcie, iż stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Kopalnię Węgla Kamiennego "[...]", położonego w Z, obejmującego działki nr A i nr B dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] naruszy prawa osób trzecich; 2.4. art. 38 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. oraz art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, że grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy prawa w użytkowanie a następnie w zarząd tych jednostek, w sytuacji gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadziłoby do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornych gruntów. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto w każdym razie wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie podnosi, że dnia 22 maja 1986 r. została wydana decyzja Urzędu Miejskiego w Zabrzu nr G.\//383/86 o naliczaniu na rzecz Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " w Z opłaty z tytułu zarządu gruntu. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca kasacyjnie wskazała, że decyzja ta została uznana za dokument potwierdzający istnienie prawa zarządu Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w Z w innym postępowaniu, zakończonym decyzją stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Kopalnię Węgla Kamiennego "[...]" w Z prawa użytkowania 15 działek. Decyzja Wojewody Katowickiego z dnia 25 listopada 1998 r. została załączona do odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że tego typu dokument (decyzja o naliczeniu na rzecz Kopalni opłat z tytułu zarządu) nie został załączony do wniosku uwłaszczeniowego z 2012 r. Decyzja Urzędu Miejskiego w Zabrzu nr G.\//383/86 o naliczaniu na rzecz Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " w Z opłaty z tytułu zarządu została jednak załączona do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę Kopalni wskazał, że Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. akt U 6/99 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna na podstawie, której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Skoro strona skarżąca na dowód istnienia do przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu przedstawiła jedynie decyzję z 22 maja 1986 r. dotyczącą wymierzenia opłaty rocznej za zarząd, to należało rozstrzygnąć, czy decyzja ta wskazuje jednoznacznie tytuł wnoszenia opłaty, tj. czy przywołuje ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedstawiony przez stronę skarżącą dokument nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu. Składowi orzekającemu wiadomym jest zaś z urzędu, że Prokurator Generalny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, za samoistny dowód wykazujący posiadanie w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. tj. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.) w związku z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.)?" Wobec powyższego, mając na uwadze konkretne okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez skład Siedmiu Sędziów NSA odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie sygn. I OPS 2/23.