III SAB/Łd 103/23

SENTENCJA Dnia 6 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. R. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. R. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę. UZASADNIENIE Skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wniosła do sądu A. R., będąca przedstawicielem ustawowym małoletniego syna R. R.. Zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 35 § 1 k.p.a. i zażądała orzeczenia o bezczynności organu, zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od otrzymania wyroku sądu wraz z aktami sprawy, a także zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in. że 20 grudnia 2022 r. został złożony wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżącego (26 lutego 2022 r. małoletnie dziecko wjechało na terytorium Polski). 28 kwietnia 2023 r. organ pozostawił wniosek bez rozpoznania. 13 czerwca 2023 r. przedstawiciel ustawowy dziecka złożył ponaglenie. Przedstawiciel ustawowy dziecka jest cudzoziemcem (obywatelem Ukrainy), który w Polsce pracował z przerwami od 2018 r. 15 czerwca 2023 r. cudzoziemcowi udzielono zezwolenia na pobyt czasowy. Poza tym przedstawiciel ustawowy dziecka posiada w Polsce rodzinę, zatrudnioną w tym samym przedsiębiorstwie (matkę oraz siostrę wraz z mężem, którzy posiadają zezwolenie na pobyt czasowy). W chwili wybuchu wojny na Ukrainie przebywała tam bardzo bliska rodzina przedstawiciela ustawowego dziecka, w tym małoletnie dziecko oraz mąż. Z uwagi na powyższe przedstawiciel ustawowy dziecka wstrzymywał się z przeniesieniem do Polski całości swoich interesów życiowych. Wybuch wojny przyspieszył jego decyzję o chęci trwałego pozostania w Polsce wraz z całą rodziną. Zdaniem strony skarżącej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w wersji na dzień pozostawienia wniosku bez rozpoznania została uchwalona i wprowadzona w życie z rażącym naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego znajdującej się w art. 2 Konstytucji RP oraz zasad cząstkowych "zawartych" w tym artykule Konstytucji ( państwa demokratycznego, proporcjonalności, praworządności, nadrzędności Konstytucji, odpowiedniego vacatio legis, ochrony praw nabytych, bezpieczeństwa prawnego, racjonalności ustawodawcy, ochrony interesów w toku, bezpieczeństwa prawnego, respektowania praw w toku i prawa międzynarodowego, szerokiej ochrony godności ludzkiej). Powyższe uzasadnia domaganie się odmowy zastosowania przepisów w realiach niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że 20 grudnia 2022 r. przedstawiciel ustawowy małoletniego dziecka złożył osobiście do Wojewody Łódzkiego wniosek na pobyt czasowy i jako przesłankę pobytu wskazał pobyt z matką. Przedstawiciel ustawowy małoletniego do przedmiotowego wniosku na pobyt czasowy dołączył dokument, poświadczający umocowanie do działania w przedmiotowym postępowaniu oraz kopię dokumentu podróży. 21 lutego 2023 r. organ wezwał telefonicznie do stawienia się w urzędzie w celu uzupełnienia braków formalnych do złożonego wniosku. Podczas uzupełniania braków formalnych 8 marca 2023 r. okazało się, że małoletni posiada status uchodźcy, a zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, ale z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 38 ust. 7 ustawy zmienianej (a zatem po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej), wojewoda, do którego wniosek został złożony, jest obowiązany pozostawić go bez rozpoznania. 28 kwietnia 2023 r. Wojewoda Łódzki pozostawił wniosek bez rozpoznania. 13 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie, zarzucając Wojewodzie Łódzkiemu pozostawienie wniosku bez rozpoznania. 16 czerwca 2023 r. przedstawiciel ustawowy dziecka wniósł skargę na bezczynność organu. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ przyjął, że nie ma podstaw do uznania, że Wojewoda Łódzki w toku prowadzonych czynności działał z rażącym naruszeniem prawa. Przytaczając ponownie treść art. 25 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw oraz art. 38 ust. 7 ustawy zmienianej, organ wyjaśnił, że małoletni wjechał do Polski 26 lutego 2022 r., a przedmiotowy wniosek został złożony 20 grudnia 2022 r., tj. po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu. Ponadto art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 103) o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa określa zakres podmiotowy tej ustawy, stanowiąc, że pobyt obywateli Ukrainy, którzy przybyli legalnie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Podczas weryfikacji formalnej stwierdzono, że małoletni przekroczył granicę Rzeczpospolitej Polski w ruchu bezwizowym 26 lutego 2022 r. oraz posiada numer PESEL ze statusem UKR, zatem zgodnie z ww. art. 2 ust. 1 ustawy pobyt uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy, licząc od 24 lutego 2022 r. i jest objęty ochroną czasową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejszą sprawę sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA: z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18). Skarżący przed wniesieniem skargi dopełnił tego wymogu formalnego, gdyż 13 czerwca 2023 r. wniósł do organu administracji ponaglenie. Skarga została zatem skutecznie wniesiona i wyczerpane zostały środki zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej obecnie sprawie organ administracji zawiadomieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. pozostawił bez rozpoznania, złożony przez stronę 20 grudnia 2022 r., wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu stosownie do art. 3 pkt 8 p.p.s.a. Uprawnienie to zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17 W Kodeksie postępowania administracyjnego bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2). Na gruncie art. 149 p.p.s.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie. Wniosek strony złożony został w okresie bezpośrednio poprzedzającym uchwalenie przez Sejm RP ustawy z dnia 23 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 185) – dalej: ustawa zmieniająca. Ustawa zmieniająca weszła w życie następnego dnia po jej ogłoszeniu w dzienniku ustaw, to jest 28 stycznia 2023 r. Zawierała liczne rozwiązania odmienne od dotychczas obowiązujących. Ponadto przewidywała, iż szereg jej przepisów obowiązywać będzie z mocą wsteczną. Wprowadzone zmiany wymagały przeprowadzenia przez pracowników organu analizy znowelizowanych przepisów, stanowiących podstawę procedowania w sprawach z zakresu udzielania zezwoleń na pobyt czasowy. Stopień skomplikowania tego rodzaju spraw w ich aspekcie prawnym uległ zwiększeniu. Dlatego, w ocenie sądu, nie można przypisać działaniom wojewody w niniejszej sprawie cech bezczynności lub przewlekłości w przypadku podjęcia faktycznych czynności w dniu 21 lutego 2023 r., gdy wezwał wnioskodawcę do stawienia się w siedzibie organu 21 lutego 2023 r. Ponadto zauważyć należy, iż po wejściu w życie przepisów ustawy zmieniającej organ nie był uprawniony do zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji. Zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej zobowiązany był pozostawić wniosek bez rozpoznania. Zdaniem sądu nie jest zasadny zawarty w skardze wniosek dotyczący odmowy stosowania przez sąd przepisów ustawy zmieniającej. Brak możliwości wydania przez organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy w związku z uchyleniem przepisu art. 38 ustawy zmienianej nie pozbawia cudzoziemca prawa do przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak trafnie stwierdził wojewoda w odpowiedzi na skargę art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. ( tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 103) o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa określa zakres podmiotowy tej ustawy i stanowi, że pobyt obywateli Ukrainy, którzy przybyli legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskie w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wprowadzenie zmian do ustawy nie wpłynęło zatem na pogorszenie sytuacji prawnej skarżącego. Nadal może on przebywać legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. eg