III SA/Gl 717/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 czerwca 2023 r. nr PSIII.8640.270.2023 w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr [...]. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 16 czerwca 2023 r., nr PS III.8640.270.2023, Wojewoda Śląski (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ I instancji) z 24 kwietnia 2023 r., nr [...] odmawiającej uznania W. M. (dalej: strona, skarżący) za osobę bezrobotną od dnia 13 marca 2023 r. Organ ustalił, że skarżący zgłosił się w dniu 13 marca 2023 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B., Filii w C. w celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna. W złożonym oświadczeniu wskazał, że nie posiada aktualnego dowodu osobistego (utrata ważności dokumentu) oraz zobowiązał się do dostarczenia nowego dowodu, niezbędnego m.in. do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 22 marca 2023 r. strona ponownie oświadczyła w Filii PUP, że przedłoży nowy dowód osobisty, po czym w dniu 12 kwietnia 2023 r. oświadczyła, że nie złożyła jeszcze wniosku o wydanie dowodu osobistego, ponieważ nie chce identyfikować się przy pomocy takiego polskiego dokumentu ze względu na notoryczne łamanie praw człowieka i praworządności. W związku z powyższym, organ I instancji pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. zawiadomił stronę na podstawie art. 79a k.p.a., że postępowanie może się zakończyć wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (tj. decyzji o odmowie uznania za osobę bezrobotną) z uwagi na nieprzedłożenie wszystkich wymaganych dokumentów. Następnie decyzją z 24 kwietnia 2023 r. organ I instancji orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia 13 marca 2023 r. Skarżący odwołał się od tej decyzji, domagając się jej zmiany jako wysoce krzywdzącej i niesprawiedliwej. Wskazał, że "nie ma najmniejszej wątpliwości co do ustalenia i potwierdzenia osoby starającej się o uznanie jako osoby bezrobotnej", a samo okazanie aktualnego dowodu osobistego zawiera w sobie jedynie aspekt techniczny, natomiast zaświadczenie o zameldowaniu potwierdza terytorialną rejonizację ze względu na miejsce zamieszkania. Strona wyjaśniła, że odmowa przyjęcia dowodu osobistego związana jest z notorycznym łamaniem praw człowieka i podstawowych wolności przez państwo polskie oraz reprezentujące je organy, a także nadmieniła, że już w 2020 r. wystąpiła do Prezydenta RP (za pośrednictwem Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego) z "wnioskiem o zrzeczenie się obywatelstwa polskiego", którego to wniosku do dnia dzisiejszego nie rozpatrzono. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podtrzymując stanowisko w niej wyrażone. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która m. in. nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i golowa do podjęcia 2atrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (w przypadku osób niepełnosprawnych - co najmniej w połowie tego wymiaru). Jak wynika z treści powyższego przepisu, zarejestrowanie we właściwym powiatowym urzędzie pracy jest elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej, a data uznania za osobę bezrobotną uzależniona jest od daty dokonania rejestracji we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 667), w celu dokonania rejestracji osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako osoba bezrobotna zgłasza się do właściwego PUP osobiście lub składa wniosek o dokonanie rejestracji we wskazanej formie elektronicznej (za pośrednictwem portalu praca.gov.pl lub e-PUAP). W myśl § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny w trybie określonym w § 2 ust. 1 pkt 1 (zgłoszenie się w tym celu w PUP) przedkłada do wglądu pracownikowi powiatowego urzędu pracy dokonującemu rejestracji m. in. dowód osobisty, a w przypadku jego braku - inny dokument potwierdzający tożsamość. Obowiązek ten, zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia dotyczy także ponownej rejestracji w PUP. Jednocześnie zgodnie z § 8 ust. 5 rozporządzenia starosta może wyrazić zgodę na rejestrację bez kompletu wymaganych dokumentów jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, mając na uwadze obiektywne okoliczności lub przeszkody uniemożliwiające przedłożenie kompletu dokumentów oraz przekazanie wymaganych danych. Jak wynika z powyższych regulacji, nieprzedłożenie dokumentu potwierdzającego tożsamość uniemożliwia dokonanie skutecznej rejestracji w PUP w charakterze osoby bezrobotnej, a rejestracja bez kompletu wymaganych dokumentów wymaga zgody organu i dotyczy jedynie wyjątkowych sytuacji, w których brak dokumentów spowodowany był obiektywnymi okolicznościami lub przeszkodami uniemożliwiającymi ich przedłożenie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił pominięcie jego woli czynnego udziału w postępowaniu oraz nieuwzględnienie § 8 ust. 5 rozporządzenia w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Zdaniem skarżącego, skoro nie chce być obywatelem Polski z uwagi na łamanie prawa, dyskryminację i mijanie się z praworządnością przez jego instytucje, sądy i administrację, to uniemożliwia mu to przedłożenie kompletu dokumentów niezbędnych do rejestracji w PUP. Skarżący podkreślił, że nice chce się identyfikować z państwem polskim, nawet za cenę braku statusu osoby bezrobotnej, ponieważ był pierwszym więźniem politycznym IV RP. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do treści skargi w zakresie braku czynnego udziału w postępowaniu podkreślił, że skarżący przed wydaniem decyzji przez organ I instancji brał czynny udział w postępowaniu oraz został zawiadomiony na podstawie art. 79a k.p.a., że z uwagi na nieprzedłożenie kompletu wymaganych dokumentów postępowanie może się zakończyć wydaniem decyzji niezgodnej z jego żądaniem, natomiast ewentualne późniejsze wyjaśnienie przez skarżącego szczegółowych motywów braku woli wystąpienia o wydanie dowodu osobistego (przy braku innego dokumentu tożsamości) nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Ponadto wskazał, że w niniejszej sprawie brak kompletu dokumentów wymaganych do rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej jest wynikiem subiektywnego wyboru strony, a nie obiektywnych przejściowych okoliczności, a zatem § 8 ust. 5 rozporządzenia w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy nie mógł znaleźć zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 667) określa tryb rejestracji i sposób prowadzenia rejestru bezrobotnych i poszukujących pracy, zakresy informacji niezbędnych do rejestracji oraz informacji gromadzonych o osobach zarejestrowanych, a także dokumenty niezbędne do ustalenia statusu i uprawnień rejestrowanych osób oraz treść oświadczenia o prawdziwości danych składanego przez bezrobotnego lub poszukującego pracy pod rygorem odpowiedzialności karnej. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy w trybie określonym odpowiednio w § 2 ust. 1 pkt 1 albo ust. 2 pkt 1 przedkłada do wglądu pracownikowi powiatowego urzędu pracy dokonującemu rejestracji dowód osobisty, a w przypadku jego braku - inny dokument potwierdzający tożsamość. Organ w kontrolowanej sprawie, odmawiając uznania skarżącego za osobę bezrobotną powołał ww. przepis rozporządzenia, dokonując przy tym jego zawężającej wykładni polegającej na takim rozumieniu tego przepisu, że brak aktualnego dowodu osobistego osoby, która stawiła się w celu zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej czyni niemożliwym pozytywne rozpatrzenie wniosku. Sąd w składzie orzekającym nie podziela takiej interpretacji powołanego przepisu, bowiem narusza prawa osoby, która złożyła wniosek. Należy przy tym zauważyć, że cyt. przepis stanowi wyłącznie o dokumencie, który potwierdza tożsamość. Nie zawiera wymogu przedłożenia do wglądu dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo wnioskodawcy. Takimi dokumentami są dowód osobisty i paszport. Przyczyny braku dowodu osobistego mogą być różne i nie powinny być przedmiotem analizy organu w sprawie o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, w sytuacji posiadania przez wnioskodawcę innego dokumentu pozwalającego stwierdzić jego tożsamość, bo tylko takie znaczenie ma okazanie pracownikowi organu jedynie do wglądu dowodu osobistego. Należy jednocześnie podkreślić, że wymóg ten jest spełniony przez okazanie do wglądu innego dokumentu potwierdzającego tożsamość wnioskodawcy. Skutki i konsekwencje braku dowodu osobistego również pozostają poza sporem. Rozporządzenie nie definiuje pojęcia innego dokumentu potwierdzającego tożsamość i zarazem nie ogranicza go do konkretnego innego dokumentu np. paszportu. W ocenie Sądu, innym dokumentem potwierdzającym tożsamość wnioskodawcy może być każdy dokument zawierający zdjęcie wnioskodawcy i jego dane osobowe. Takim dokumentem może być zatem również prawo jazdy. W przedmiotowej sprawie organ całkowicie pominął kwestię posiadania przez skarżącego innego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość, błędnie eksponując brak aktualnego dowodu osobistego i tego przyczyny. Wskazując na powyższe, Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska i argumentacji organu w tej sprawie, bowiem taka wykładnia narusza przepisy art. 7 oraz 8 k.p.a., które nakazują brać pod uwagę słuszny interes obywateli oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną co do wykładni § 5 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia oraz ponownie rozpatrzy wniosek skarżącego z 13 marca 2023 r. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) oraz lit c) w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.