II SA/Gl 1722/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. O. (O.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr SKO.4106.720.2023 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. L. O. wystąpił do Wójta Gminy R. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył między innymi zaświadczenie ZUS-u potwierdzające pobieranie przez wnioskodawcę renty socjalnej, wyrok Sądu Okręgowego w C. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dn. [...] r. sygn. akt [...] zmieniający zaskarżoną decyzję w przedmiocie renty socjalnej i przyznający stronie prawo do renty socjalnej od 1 grudnia 2019 r. ma okres 2-ch lat oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dn. [...] r. sygn. akt [...] zmieniający zaskarżony wyrok w pkt 1 częściowo, o tyle, że prawo do renty socjalnej przyznano stronie do 15 listopada 2023 r., a także orzeczenie lekarza Orzecznika ZUS z dn. [...] 2020 r. nr akt [...], którym ustalono, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Organ I instancji wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z pytaniem, czy wnioskodawca posiada prawomocne orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. W odpowiedzi ZUS Oddział w S. pismem z dnia 24 maja 2023 r. udzielił informacji, iż strona nie posiada takiego orzeczenia. W konsekwencji decyzją z dnia 29 maja 2023 r. nr [...] Wójt Gminy R. odmówił stronie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Podniósł, że pobiera rentę socjalną. Zgodnie z definicją rentę socjalną przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed 18 rokiem życia. Zdaniem odwołującego oczywiste jest zatem, że jest taką osobą. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięci organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z 16 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390) zasiłek pielęgnacyjny przysługuje - niepełnosprawnemu dziecku, - osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, - osobie, która ukończyła 75 lat, a także zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 ustawy osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z przywołanego przepisu wynika zatem, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze, osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; po drugie, niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt. 20 ustawy umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza m. in. całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 3 pkt. 20 lit. b ustawy). Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1251 z 2023 r.) oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia okoliczności wskazanych w pkt 1 do 5 dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem". Zgodnie z art. 14 ust. 2a tej ustawy od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej dalej "komisją lekarską", w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Zdaniem Kolegium świadczenie stronie nie może zostać przyznane, gdyż organy administracji nie są władne do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje. Orzeczenie o którym mowa w powołanym przepisie nie może być zastąpione innym dokumentem ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym. Podstawą ustaleń organu nie może być również zaświadczenie lekarskie, czy też stanowisko biegłego wyrażone w uzasadnieniu wyroku wydane w sprawie cywilnej dotyczącej renty socjalnej, lecz wyłącznie orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy do tego organ. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat podnosząc argumentację tożsamą z przytoczoną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Na początku Sąd zwraca uwagę, że organy administracji działają na podstawie i w granicach określonych przez przepisy obowiązującego prawa. Każde rozstrzygnięcie musi mieć podstawę prawną. W ramach postępowania organy musza również przestrzegać obowiązujących procedur. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323) zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Katalog uprawnionych w tym zakresie rozszerza ust. 3 wspomnianego artykułu stanowiący, że "zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia". I ten ostatni przepis, jako jedyny mógłby ewentualnie stanowić podstawę do przyznania świadczenia skarżącemu. Przyznanie takiego świadczenia wymaga jednak ustalenia, czy skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie ZUS, że w stosunku do wnioskodawcy takiego orzeczenia nie wydano. Dodatkowo, na co wskazywał organ odwoławczy, w świetle art. 3 pkt 20 ustawy pod pojęciem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności należy rozumieć: - niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, - całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, - posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca przedłożył orzeczenie sądu powszechnego przyznające mu rentę socjalną. Orzeczenie to zapadło na podstawie opinii biegłego. Tego ostatniego nie sposób jednak uznać, za orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 16 ust. 2 i 3 ustawy. W konsekwencji należy uznać, że organy administracji działały prawidłowo. Strona nie przedłożyła wymaganego prawem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Uwzględnienie zaś załączonego do wniosku wyroku przyznającego rentę socjalną stanowiłoby niedopuszczalne wkroczenie organów socjalnych w sferę właściwości lekarza – orzecznika ZUS. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.