III OZ 570/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/20 o odrzuceniu skargi A. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 15 lipca 2020 r., nr 950/OP/2020 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 28 lipca 2020 r. A. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 15 lipca 2020 r., nr 950/OP/2020 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r., wezwano pełnomocnika A. B. (dalej "skarżący") do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa uprawniającego do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi oraz podanie numeru PESEL skarżącego – w terminie 7 dni. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 28 września 2024 r. nadesłał stosowne pełnomocnictwo oraz podał nr PESEL skarżącego. Postanowieniem z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił złożoną skargę na powołaną na wstępie decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 15 lipca 2020 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie, nadesłane przez pełnomocnika pełnomocnictwo nie czyni zadość wskazanemu wezwaniu, które w sposób wyraźny określało czynność, której dopełnienie stało się konieczne, termin wykonania wezwania oraz skutki jego niewykonania. Z nadesłanego pełnomocnictwa wynika bowiem, że umocowanie do reprezentowania skarżącego obejmuje wyłącznie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nr 271/OP/2020 odmawiającą potwierdzenia statusu pokrzywdzonego. Sąd podniósł, że analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że podany w treści pełnomocnictwa numer odpowiada decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r., a więc decyzji organu I instancji. Natomiast przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa IPN z dnia 15 lipca 2020 r., nr 950/OP/2020, wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez ten organ. W treści skargi wskazano wyraźnie też datę wydania tej decyzji, jej przedmiot, a także znak. Sąd podkreślił, że na gruncie niniejszej sprawy potencjalnym przedmiotem zaskarżenia mogła zostać decyzja wydana w dniu 16 czerwca 2020 r., nr 271/OP/2020. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Tu jednak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono i na skutek tego Prezes IPN wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie poprzedzające w dniu 15 lipca 2020 r. nr 950/OP/2020. W oparciu o powyższe, Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie złożył żądanego pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do działania w imieniu skarżącego w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak formalny skargi nie został prawidłowo uzupełniony, a zatem skarga jako nieskutecznie wniesiona, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 40 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie przejawiające się niedoręczeniem stronie wezwania do złożenia pełnomocnictwa, a doręczenie wezwania rzekomemu pełnomocnikowi; 2. art. 40 § 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie przejawiające się doręczeniem wezwania do złożenia pełnomocnictwa rzekomemu pełnomocnikowi a nie stronie; 3. art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. odrzucenie skargi z uwagi na rzekome niewykonanie zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nienadesłanie pełnomocnictwa, chociaż przedmiotowe wezwanie nie zawierało skutków niezłożenia pełnomocnictwa w terminie; 4. art. 103 § 2 k.c. przez jego niezastosowanie przejawiające się brakiem wezwania mocodawcy do potwierdzenia czynności dokonanych przez rzekomego pełnomocnika; 5. art. 58 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji kiedy brak formalny w postaci niedostarczenia pełnomocnictwa został usunięty przez pełnomocnika skarżącej poprzez nadanie pełnomocnictwa do sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej, zaś jego błędne oznaczenie, nie powinno zmierzać do odrzucenia skargi bez wcześniejszego ustalenia stanowiska skarżącego; 6. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo wykonania zarządzenia Sądu i uzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi oraz odrzucenie skargi mimo, iż pomocnictwo procesowe zostało nadesłane w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do nadesłania rzeczonego pełnomocnictwa, zaś oczywista omyłka pisarska nie powinna automatycznie doprowadzić do odrzucenia skargi; 7. art. 133 § 1 w związku z art. 166 § 1 P.p.s.a. polegające na wydaniu postanowienia nie opierając się na aktach sprawy, w których znajduje się właściwe i poprawne pełnomocnictwo do występowania przed sądami administracyjnymi; błąd w oznaczeniu decyzji nie powinien automatycznie przekreślać szans skarżącego do złożenia skargi wniesionej w terminie i prawidłowo wskazanej zaskarżoną decyzję; 8. art. 36 pkt 1 oraz art. 39 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie braku skargi w postaci właściwego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej; 9. art. 34, art. 35 § 1 oraz art. 37 § 1 P.p.s.a. poprzez pozbawienie strony prawa do działania przez sądem przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym, mimo dołączenia przez pełnomocnika przy pierwszej czynności procesowej uwierzytelnionego odpisu udzielonego mu pełnomocnictwa; 10. art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez całkowicie bezpodstawne odrzucenie skargi na skutek czego strona została pozbawiona uprawnienia poddania kontroli sądu administracyjnego działalności administracji publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie własne z dnia 8 października 2020 r. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2613/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 15 lipca 2020 r. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Na skutek złożenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt III OSK 5092/21 uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarządzeniem Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia zażalenia na postanowienie z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/20 na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. i sprawę przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odmienna regulacja, o której mowa w końcowej części tego przepisu znajduje się w art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, stosownie do którego Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że słusznie Sąd I instancji, pismem z dnia 21 września 2020 r., wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci nadesłania oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa uprawniającego do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi oraz podania numeru PESEL skarżącego. Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Wedle natomiast art. 46 § 2 pkt lit. b P.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Nie ulega jednakże wątpliwości, jak słusznie zauważył pełnomocnik w złożonym zażaleniu, że powyższe wezwanie nie zawierało pouczenia o skutkach jego niewykonania, dlatego też, brak było możliwości zastosowania rygoru w postaci odrzucenia skargi, jak to uczynił Sąd I instancji. Kwestia, na której Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie wskazująca na nadesłanie przez pełnomocnika pełnomocnictwa uprawniającego do działania w imieniu skarżącego w postaci możliwości złożenia wyłącznie skargi na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 16 czerwca 2020 r. nr 271/OP/2020 – decyzji organu I instancji, nie mogła w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stanowić podstawy do odrzucenia skargi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wobec niepełnego pouczenia o skutkach niewykonania zobowiązania Sądu, brak było podstaw do odrzucenia skargi. Dlatego też, wobec niezastosowania przez Sąd I instancji należytego rygoru do dokonania czynności - nadesłania pełnomocnictwa - w powiązaniu z nadesłaniem przez pełnomocnika, co prawda już na etapie wystosowania zażalenia, stosownego pełnomocnictwa uprawniającego pełnomocnika do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, w ocenie Sądu kasacyjnego, niweluje skutki odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Uchylenie zatem zaskarżonego postanowienia prowadzi do nadania biegu skardze A. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 15 lipca 2020 r., nr 950/OP/2020. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.