II SA/Sz 303/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE 1. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2013 r. W. W. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie jej uprawnień kombatanckich określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2039). 2. Postanowieniem nr DSE2-K1082-KT11504-6/24 z dnia 4 stycznia 2024 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Powodem odmowy wszczęcia postępowania była okoliczność rozstrzygnięcia sprawy Skarżącej w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich ostateczną decyzją tego samego organu z dnia 18 września 2019 r. a następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Sz 1001/19), od którego Skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej. Organ zatem uznał, że jest to kolejny wniosek Skarżącej w sprawie już rozstrzygniętej. 3. W zażaleniu na postanowienie pełnomocnik Skarżącej podniósł, że jego ciotka (Skarżąca) ma 98 lat i jest nieporadną, schorowaną staruszką, a Organ załatwił sprawę ogólnikowo bez szczegółowej analizy złożonych w sprawie dokumentów, co oboje uznają za nieludzkie. Pełnomocnik wskazał, że sam jest bratankiem Skarżącej, ma 75 lat i jest również osobą schorowaną i nieporadną. 4. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając ponownie sprawę, postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. nr DSE-K0218-KT11504-8/24 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie powielając argumentację zawartą w rozstrzygnięciu z dnia 4 stycznia 2024 r. Organ podkreślił, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. 5. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia Skarżąca, działając przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (bratanka) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W wyniku przyznania prawa pomocy, Skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę o tożsamej, co poprzednia treści - ponownie. W skardze wniesiono o przyznanie pełnych uprawnień kombatanckich, szeroko merytorycznie uzasadniając wniosek o ww. uprawnienia. 6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. 7. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. 8. Spór w sprawie sprowadzał się de facto do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich Skarżącej, której już raz prawomocną decyzją z dnia 18 września 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania ww uprawnień, a następnie wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 1001/19) skargę oddalił, zaś od powyższego wyroku Skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej. 9. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 września 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 572, dalej przywoływana jako: "K.p.a."), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Z kolei zgodnie z art. 61a § 2 tej ustawy na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Według ustabilizowanego orzecznictwa "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego – to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. wyrok NSA z 20.11.2017 r., sygn. akt II GSK 1706/17). Według przedstawiciela doktryny prawniczej - Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki: – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, – sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, – sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną, – sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne)" (tak Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211–212). 10. Wbrew temu czego oczekuje Skarżąca, ani Organ ani Sąd nie mogą się zająć merytorycznie wnioskiem złożonym w dniu 21 grudnia 2013 r. Powód jest bardzo prosty. Już raz Skarżąca ubiegała się o status kombatanta i Organ jej odmówił decyzją z dnia 18 września 2019 r. W wyniku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga została oddalona a wspomniana decyzja, z uwagi na nie wniesienie skargi kasacyjnej przez Skarżącą, stała się ostateczna i prawomocna. Organ zatem, rozpatrując wniosek złożony ponownie w tej samej sprawie w roku 2023, nie mógł nie dostrzec, że sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana, dopóki w mocy pozostaje decyzja z dnia 18 września 2019 r. W postanowieniu, które jest teraz przedmiotem sądowej kontroli, wydanym w trybie art. 61a § 1 organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (wyrok NSA z 8.03.2017 r., II OSK 2600/16). 11. Artykuł 61a § 1 jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej i ani w doktrynie prawniczej ani w orzecznictwie nie budzi to wątpliwości (tak: wyroki NSA: z 6.02.2018 r., I OSK 1825/17; z 17.11.2017 r., I OSK 1053/17; z 13.10.2017 r., II OSK 2565/16; z 27.07.2017 r., II OSK 2931/15) lub sprawy, w której już toczy się postępowanie (wyrok NSA z 14.03.2017 r., II OSK 1773/15). Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (wyroki NSA: z 20.09.2022 r., III OSK 2734/21; z 13.12.2021 r., I OSK 118/19; z 24.02.2021 r., III FSK 2503/21; z 24.05.2019 r., I OSK 1817/17; z 4.06.2019 r., I OSK 445/18; z 21.12.2016 r., II OSK 841/15). W rozpatrywanej sprawie ze skargi W. W. wszystkie wskazane elementy są tożsame: Skarżąca, przedmiot żądania – uprawnienia kombatanckie, zaś obowiązujące prawo w tym zakresie nie uległo zmianie. 12. Skarżąca we wniosku z dnia 13 grudnia 2023 r. (wpływ do urzędu w dniu 21 grudnia 2023 r.) sama wskazała, że o prawa kombatanta ubiegała się w 2019 r. ale Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, a następnie WSA jej odmówił. Skarżąca podkreśliła, że po takim werdykcie uniosła się honorem i nie składała żadnego odwołania choć była namawiana przez wszystkie znane jej osoby. W tym miejscu Sąd wskazuje, że naprawdę szkoda, że wówczas Skarżąca z prawa zaskarżenia wyroku sądu nie skorzystała, gdyż swoim działaniem zamknęła sobie drogę do ponownego wnioskowania. Słusznie zatem Organ wskazał, że dopóki w obrocie jest ostateczna decyzja odmawiająca Skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich i nie podjęto żadnych działań aby tę decyzję z dnia 18 września 2019 r. wyeliminować z obiegu prawnego, dopóty Organ, a i Sąd rozpoznający obecnie sprawę – mają "związane ręce". 13. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).