III SA/Gl 319/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 14 lutego 2024 r. nr 39/K/24 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 14 lutego 2024 r. nr 39/K/24 w przedmiocie zwolnienia ze służby A.K. – dalej strona, skarżący . Stan sprawy jest następujący. Komendant Powiatowy Policji w R. orzeczeniem z 15 listopada 2023r. orzekł o uznaniu asp. A.K. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i jego ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach orzeczeniem z dnia 15 grudnia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w R. z 15 listopada 2023r. Uwzględniając powyższy fakt Komendant Powiatowy Policji w R. rozkazem personalnym nr [...] z dnia 15 grudnia 2023 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 20 grudnia 2023 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Przedmiotowej decyzji - na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Doręczenie decyzji - rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w R. Nr [...] z dnia 15 grudnia 2023 r. stronie postępowania administracyjnego za pośrednictwem operatora pocztowego nastąpiło w dacie 27 grudnia 2023 r. W odwołaniu skarżący zakwestionował wydany rozkaz personalny podnosząc zarzuty naruszenia przepisów: 1) art. 41 ust, 1 pkt 3 ustawy o Policji poprzez wydanie rozkazu o zwolnieniu ze służby w Policji z datą przyszłą, 2) art. 135o ust. 4 ustawy o Policji mające polegać na: a) wydaniu skarżonego rozkazu personalnego pomimo faktu, iż w dacie jego wydania orzeczenie dyscyplinarne organu II instancji - rozstrzygające o utrzymaniu w mocy orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji - nie było stronie oznajmione, b) wydaniu rozkazu personalnego pomimo iż w/w funkcjonariusz wystąpił do przełożonego z raportem dotyczącym jego zwolnienia na własną prośbę, a tym samym w opinii wnoszącego odwołanie policjant winien być zwolniony na podstawie art, 41 ust. 3 ustawy resortowej, 3) postępowania administracyjnego tj,: a) art. 10 § 1 Kpa poprzez zaniechanie poinformowania strony o zamiarze zakończenia postępowania i uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, wyników postępowania dowodowego etc., b) art. 77 § 1 Kpa poprzez zaniechania zbadania przebiegu postępowania dyscyplinarnego, brak przeprowadzenia przez organ koniecznej oceny co do tego, czy orzeczenie nr [...] z 15 listopada 2023 roku o wymierzeniu obwinionemu kary dyscyplinarnej wydalenia z Policji zostało wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i czy istnieje zagrożenie wzruszenia tego orzeczenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi obwinionego...". Uzasadniając odwołanie pełnomocnik strony wskazał, iż w obrocie prawnym zaistniało prawomocne orzeczenie dyscyplinarne organu II instancji, niemniej wady zaistniałe w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec strony są tego rodzaju, że będą negatywnie oddziaływać na skarżoną decyzję administracyjną tj. rozkaz personalny nr [...] z dnia 15 grudnia 2023 r. Zdaniem wnoszącego odwołanie wykonanie przez organ kary dyscyplinarnej nałożonej na stronę poprzez wydanie w dacie 15 grudnia 2023 r. rozkazu personalnego o rozwiązaniu stosunku służbowego z w/w było przedwczesne bowiem w tej dacie zainteresowany policjant nie był z orzeczeniem dyscyplinarnym organu II instancji zaznajomiony, które to rozstrzygniecie doręczono mu w dacie 27 grudnia 2023 r. Stąd iż w dacie 15 grudnia 2023 r. przesłanka z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz art. 135o ust. 4 o Policji nie była spełniona. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach – dalej Komendant - zaskarżoną decyzją z dnia 14 lutego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm./- dalej kpa- uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej datę zwolnienia w/w funkcjonariusza ze służby w Policji i określił te datę na dzień 27 grudnia 2023 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołał treść art. 41 ustawy o Policji wskazując, iż w sprawie zaistniała materialnoprawna przesłanka do zwolnienia policjanta się ze służby po tym jak orzeczono wobec niego karę dyscyplinarną. Komendant wskazał na treść art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. Zgodnie z dyspozycją art. 135o ust. 4 w/w ustawy przełożony właściwy w sprawach osobowych po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę (...) wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego o (...) zwolnieniu (...). Organ Policji jest bowiem związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i ma obowiązek go wykonać. Komendant odnosząc się do zarzutu iż przed wydaniem decyzji w trybie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji winien był przeanalizować postępowanie dyscyplinarne zakończone wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego o wymierzeniu policjantowi kary wydalenia ze służby w Policji, wskazał iż kwestie nieprawidłowości jakie miały zaistnieć w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nie podlegają weryfikacji w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w trybie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. W postępowaniu w przedmiocie zwolnienia policjanta ze służby w następstwie wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, organ nie bada bowiem ani treści, ani też zasadności wydania orzeczenia dyscyplinarnego odnośnie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia Komendant zaznaczył, iż ponieważ rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w R. nr [...], opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności z art. 180 Kpa, doręczono policjantowi w dacie 27 grudnia 2023 r. koniecznym stało się uchylenie przedmiotowej decyzji w zakresie terminu i określenie terminu zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na dzień doręczenia tegoż rozkazu Odnosząc się do kwestii obowiązku Komendanta Powiatowego Policji w R. zwolnienia skarżącego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji bowiem złożył on stosowny raport z prośbą o zwolnienie ze służby w Policji wyjaśnił Komendant, iż przepisy ustawy resortowej określają różne podstawy zwolnienia policjanta ze służby, które nie są tożsame /patrz wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 97616, Lex nr 2338762/. Nie można zatem przyjąć, iż istnieje na podstawie przepisów ustawy o Policji jedna sprawa administracyjna dotycząca zwolnienia policjanta ze służby. W w/w wyroku NSA podkreślono, iż rozwiązanie stosunku służbowego może nastąpić z inicjatywy samego funkcjonariusza, o ile złoży on wystąpienie ze służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Natomiast pozostałe wyszczególnione przez ustawodawcę przypadki dotyczą sytuacji, gdy postępowanie zwolnieniowe wszczynane jest przez organ z urzędu. Każda z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek stanowi odrębną podstawę rozwiązania z policjantem stosunku służbowego. Skoro przepisy ustawy resortowej przewidują różne podstawy rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to oczywistym jest, że w sprawie zwolnienia ze służby na każdej z dopuszczalnych podstaw zwolnieniowych prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne. Każda z tych spraw ma odrębny charakter. Skoro organ odwoławczy zobowiązany jest do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której zakres wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji obowiązkiem Komendanta było rozpoznanie sprawy zwolnienia w/w byłego funkcjonariusza w trybie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy resortowej. Tym samym poza zakresem rozpoznania w niniejszym postępowaniu odwoławczym pozostają okoliczności braku zwolnienia wymienionego policjanta w trybie art. 41 ust. 3 ustawy resortowej. W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik strony zarzucił organowi : - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to: art. 41 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 135o ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, w której w dacie wydania rozkazu personalnego orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nie było oznajmione skarżącemu - art. 135o ust. 4 ustawy roku o Policji w zw. z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, w której wydano rozkaz personalny o zwolnieniu asp. A. K. ze służby w Policji pomimo faktu, że skutkiem złożenia przez w/w raportu o zgłoszeniu wystąpienia ze służby w Policji winien on być zwolniony na podstawie art. 41 ust. 3 ww. ustawy; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez zaniechanie poddania ocenie formułowanego pod adresem organu I instancji zarzutu zaniechania uprzedzenia strony o zamiarze zakończenia postępowania i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, wyników postępowania dowodowego etc., co stanowiło uchybienie prawa skarżącego do udziału w postępowaniu i obrony swoich praw; - art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie poddania ocenie formułowanego pod adresem organu I instancji zarzutu braku zbadania przebiegu postępowania dyscyplinarnego i zaniechanie koniecznej oceny co do tego, czy orzeczenie nr [...] z 15 listopada 2023 roku o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia z Policji zostało wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i czy istnieje zagrożenie wzruszenia tego orzeczenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi skarżącego, jak również poprzez zaniechanie przeprowadzenia opisywanej oceny przez sam organ II instancji; co w konsekwencji doprowadziło do wydania niesłusznego i nieodpowiadającego Wobec powyższego pełnomocnik strony wniósł o; uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego - ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Kwestionowaną decyzją Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach uchylił rozkaz personalny z dnia 15 grudnia 2023r. organu I w części określającej dzień 20 grudnia 2023r. jako datę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji i określam datę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na dzień 27 grudnia 2023 r., w pozostałym zakresie go utrzymał. Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie orzeczenia stanowił art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Okolicznością bezsporną jest, że wobec skarżącego asp. A. K. została orzeczona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby w Policji na mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w R. nr [...] z dnia 15 listopada 2023 r., które to orzeczeniem nr [...] z dnia 15 grudnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy, zaś wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/GL 151/24 skarga A. K. na powyższe orzeczenie została oddalona. Sprawa dyscyplinarna skarżącego została zatem prawomocnie zakończona i orzeczona kara o wydaleniu ze służby w Policji podlegała wykonaniu na zasadzie art. 135o ust. 4 ustawy o Policji, w myśl którego, przełożony, o którym mowa w ust. 3, (tj. właściwy w sprawach osobowych), po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę: wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego odpowiednio o: zwolnieniu lub odwołaniu ukaranego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołaniu lub mianowaniu na niższe stanowisko służbowe, obniżeniu stopnia lub zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby. Uprawomocnienie się zatem orzeczenia wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w administracyjnym toku instancji wywarło ten skutek, że została spełniona przesłanka określona w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. W ocenie Sądu, redakcja tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że właściwy organ Policji ma obowiązek zwolnienia policjanta ze służby, jeżeli wobec tego policjanta została prawomocnie orzeczona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby, która jest koniecznym i wystarczającym warunkiem do wydania orzeczenia w oparciu o ww. przepis. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Komendanta, że organ jest związany orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może odstąpić od wykonania kary wydalenia ze służby w Policji, która zgodnie z art. 134f ustawy o Policji oznacza zwolnienie policjanta ze służby w Policji. Zaskarżona decyzja jest więc obligatoryjnym aktem wykonania kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i organ orzekający na zasadzie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji nie może w tym postępowaniu zajmować się oceną i zasadnością wymierzenia kary dyscyplinarnej, jak i weryfikować na nowo przebiegu postępowania dyscyplinarnego, w kontekście zgłoszonych w skardze zarzutów. W sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby ustala się wyłącznie, czy w obrocie prawnym występuje ostateczne orzeczenie potwierdzające fakt ukarania policjanta tego rodzaju karą dyscyplinarną, a nie zaś okoliczności jej wymierzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I OSK 54/17; Lex). W związku z powyższym nie mogły odnieść w tej sprawie zamierzonego skutku zarzuty skargowe jako dotyczące w istocie postępowania dyscyplinarnego, a więc odrębnego postępowania od postępowania zakończonego rozkazem personalnym (decyzją) o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. Stąd też za nietrafny Sąd uznał zarzut skarżącego w zakresie naruszenia przez organ II instancji zarówno art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy w części orzeczenia i określenia daty 27 grudnia 2023r. jako daty zwolnienia policjanta ze służby. Jako chybione należało również ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 , art. 77 kpa, które zmierzają do zakwestionowania wyników postępowania w sprawie wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej. Jak już powyżej podkreślono, w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby organ powinien ustalić jedynie, czy policjantowi wymierzono prawomocnym orzeczeniem właściwego przełożonego dyscyplinarnego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Z racji charakteru decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby, będącej decyzją związaną z decyzją o karze dyscyplinarnej wydalenia ze służby, organ nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczności uzasadniające wydalenie policjanta ze służby, którego obligatoryjną konsekwencją jest zwolnienie policjanta. Zdaniem Sądu, organ II instancji wystarczająco ustalił stan faktyczny wymagany do stwierdzenia, że wobec policjanta wystąpiła przesłanka zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, i na tej podstawie zasadnie orzekał w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 135o ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, w której wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu asp. A. K. ze służby w Policji pomimo faktu, że skutkiem złożenia przez w/w raportu o zgłoszeniu wystąpienia ze służby w Policji winien on być zwolniony na podstawie art. 41 ust. 3 ww. ustawy. Zagadnienie relacji prawnej w sytuacji gdy policjant złoży wniosek o wystąpienie ze służby i następuje okoliczność ukarania go kara dyscyplinarną była przedmiotem rozważań NSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2024r o sygn. akt III OSK 4074/24. W powołanym wyroku NSA wskazał iż "regulacja zawarta w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie oznacza, że to policjant zawsze decyduje o tym, w jakim trybie nastąpi rozwiązanie z nim stosunku służbowego, a ponadto że jeżeli funkcjonariusz zadeklaruje chęć wystąpienia ze służby, to organ pozbawiony jest w ogóle możliwości zwolnienia tego policjanta ze służby na innej, dopuszczonej ustawą podstawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że jeżeli organ do upływu terminu przewidzianego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dysponuje inną podstawą do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to wybór trybu dokonywanego zwolnienia należy do uprawnionego organu. W takich przypadkach wniosek policjanta o zwolnienie go ze służby w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 3 wskazanej ustawy nie ma bezwzględnego pierwszeństwa. W razie zaistnienia odrębnych, samoistnych przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o Policji organ władny jest wszcząć z urzędu stosowne postępowanie i sam zdecydować o innej podstawie wykluczenia policjanta z grona funkcjonariuszy. Nie ma przy tym znaczenia data wszczęcia z urzędu postępowania, a mianowicie czy organ uruchomił swe postępowanie jeszcze przed złożeniem przedmiotowego raportu, czy też w okresie biegu terminu, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji." Skład orzekający w sprawie w całości podziela to stanowisko i przyjmuje za własne. W konsekwencji fakt iż skarżący złożył raport w dniu 20 września 2023r o wystąpieniu ze służby który to winien po myśli art. 41 ust. 3 ustawy o Policji stanowiącego iż Policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Organ uprawniony bowiem dysponował inną podstawą do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego i to do niego należał wybór trybu dokonywanego zwolnienia. W tej sytuacji skarga podlega oddaleniu, o czym orzeczono na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.