V SA/Wa 202/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej oddala skargę UZASADNIENIE Przedmiotem skargi Z. K. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako: "Prezydent" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. [...] lutego 2016 r., związku z postojem pojazdu o numerach rejestracyjnych [...] na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (dalej jako: "SPPN") w W. bez wniesienia stosownej opłaty, wobec strony wystawiono upomnienie o nr [...] na łączną kwotę 111,60 zł. Pismem z [...] maja 2016 r. zatytułowanym "Odwołanie" skarżący wniósł o odstąpienie od opłat dodatkowych i umorzenie postępowania w sprawie. W odpowiedzi na powyższe pismem z [...] czerwca 2016 r. organ I instancji poinformował stronę, iż w przypadku braku możliwości uregulowania należności z tytułu opłat dodatkowych może zwrócić się z pisemnym wnioskiem o ich umorzenie załączając dokumenty obrazujące aktualną sytuację rodzinną, finansową i materialną. Wraz z pismem z [...] lipca 2016 r., w którym skarżący precyzując treść swoich poprzednich pism wskazał, że wnosi o umorzenie w całości należności z tytułu opłat dodatkowych nadesłał zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za 2015 rok, kopię potwierdzenia wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego, wypełniony formularz do urzędu skarbowego, kopie zawiadomień/faktur za bieżące utrzymanie lokalu mieszkalnego oraz kopie recept. Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] organ I instancji odmówił stronie umorzenia należności w wysokości 111,60 zł powstałych w związku z postojem pojazdu na obszarze SPPN w Warszawie bez wniesienia stosownej opłaty. Wskazano, iż przesłankami umorzenia należności są ważny interes dłużnika lub ważny interes publiczny. Dokonując oceny wniosku pod kątem przesłanki ważnego interesu dłużnika Prezydent zauważył, że strona nie przedstawiła istotnej informacji, co do oświadczenia o ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dodał, że z informacji pozyskanej z Systemu ewidencji ludności Urzędu [...] wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z T. Z. Podkreślił, że wymóg przedstawienia stosownych dokumentów obrazujących sytuację finansową i rodzinną dłużnika jest obligatoryjny wobec każdego dłużnika, który zwraca się z wnioskiem o umorzenie powstałych należności. Organ I instancji zwrócił również uwagę na fakt, iż skarżącemu z racji jego miejsca zamieszkania przysługiwała tzw. abonamentowa stawka opłaty za postój pojazdu w obrębie określonych w abonamencie parkometrów. Dodał, że z akt sprawy wynika natomiast, że strona nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie abonamentu mieszkańca. W ocenie Prezydenta brak złożenia wniosku o wydanie abonamentu może wskazywać na zaniedbania ze strony skarżącego, których skutkiem był obowiązek poniesienia opłat dodatkowych Organ I instancji wskazał również, że umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz nieuczciwe wobec innych użytkowników dróg, zobowiązanych do ponoszenia opłat za postój pojazdów na obszarze SPPN w W. Podkreślił, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest ponoszenie opłat nałożonych przepisami prawa, nie zaś zwalnianie z tego obowiązku. Wskazał ponadto, że okres wymagalności opłaty dodatkowej trwa aż do momentu jej przedawnienia, tj. 5 lat, co wynika z art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.). Tym samym zaniechanie przez organ egzekwowania tychże należności w chwili obecnej byłoby całkowicie niezasadne, chociażby z uwagi na fakt, że sytuacja materialna, finansowa dłużnika może w przyszłości ulec zmianie i dłużnik będzie w stanie uregulować powstałe zobowiązanie. Pismem z [...] września 2016 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, iż wniosek o umorzenie oparty jest na szczególnych okolicznościach występujących w sprawie, tj. znacznym upływie czasu od chwili ustalenia opłaty dodatkowej, a także okolicznościami dotyczącymi skarżącego, w tym jego wiekiem (82 lata), chorobami oraz utrzymywaniem się z niewielkiej emerytury w kwocie 1200 zł, z której po opłaceniu czynszu i rachunków pozostaje niewielka kwota na wyżywienie i brakuje środków na leki. Decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta w przedmiocie odmowy umorzenia stronie należności z tytułu opłat dodatkowych. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, która umożliwiałaby pozytywne rozpoznanie wniosku strony. Podkreślił bowiem, że w interesie publicznym jest, by osoba, która dopuściła się popełnienia wykroczenia, poniosła za swój czyn odpowiedzialność. SKO nie dopatrzyło się również w sytuacji skarżącego jego ważnego interesu, uzasadniającego zastosowanie wobec niego ulgi w postaci umorzenia należności. Organ II instancji przypomniał, że strona otrzymuje emeryturę w wysokości 1228,79 zł miesięcznie, co powinno wystarczyć na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych, a zapłata, nawet jednorazowo, kwoty 111,60 zł nie powinna stanowić dla niej problemu nie do przezwyciężenia. Co więcej skarżący przedstawiając swoją sytuację osobistą majątkową nie ujawnił dochodów swojej małżonki. Organ odwoławczy dodał również, że zarówno wskazywane przez skarżącego choroby jak i znaczny upływ czasu od chwili ustalenia opłaty dodatkowej trudno uznać za okoliczności na tyle istotne, by uzasadniały odstąpienie od zasady powszechności regulowania należności publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję SKO skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając organowi II instancji rażące naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez pominięcie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności prawidłowej oceny dołączonych dokumentów złożonych przy piśmie z [...] lipca 2016 r. W ocenie skarżacego w sprawie nie zostało uwzględnione, że ma on 82 lata, jest osobą poważnie i przewlekle chorą, na dowód czego składał liczne dokumenty. Ponadto, że utrzymuję się z niewielkiej emerytury w kwocie zaledwie 1228,79 zł, a stałe miesięczne obciążenia płatnicze wynoszą łącznie 780,42 zł, zatem na wyżywienie, lekarstwa, ubranie i środki czystości zostaje mu kwota 448,37 zł. Strona wskazała również na znaczny upływ czasu od określenia opłaty dodatkowej, co również miałoby być podstawą do uwzględnienia skargi. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko prezentowane w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że opłatę dodatkową, o której mowa w art. 13f ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.) pobiera zarząd drogi (Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie) i stanowi ona dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 40a ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1870, dalej jako: "u.f.p."), dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw należą do kategorii środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, mógł udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogły być umarzane w całości albo w części lub ich spłata mogła być odraczana lub rozkładana na raty. Przepisy ustawy o finansach publicznych w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie nie zawierały przesłanek, które warunkowałyby dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierały w tym zakresie odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm., dalej jako: "O.p."). Zgodnie natomiast z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną W związku z powyższym Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji, wskazując podstawę prawną przesłanek umorzenia przedmiotowej należności, nieprawidłowo powołał się na treść art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p., zgodnie z którym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny mogą być umarzane jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Jak zostało wyjaśnione powyżej należności z tytułu opłat dodatkowych nie są należnościami o charakterze cywilnoprawnym, o których mowa w art. 55 u.f.p., należą bowiem do kategorii środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wskazanych w art. 60 u.f.p. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż powyższe uchybienie organu nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem przesłanki umorzenia należności cywilnoprawnych wskazane w art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. są tożsame z przesłankami umorzenia przedmiotowej należności, wskazanymi w art. 67a § 1 O.p., który w związku z treścią art. 67 u.f.p. miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny zarzutów skargi należy podkreślić, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazywanego przez stronę art. 7 k.p.a. poprzez, jak to wskazuje strona, "pominięcie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności prawidłowej oceny dołączonych licznych dokumentów (...)". Należy zauważyć, iż z treści decyzji zarówno organu I jak i II instancji wynika, że organy wzięły pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności na które powołuje się strona we wniosku, w tym dokumenty nadesłane przy piśmie z [...] lipca 2016 r., akcentując jednocześnie, iż strona, pomimo wezwania, nie przedstawiła istotnej dla sprawy informacji, tj. nie złożyła oświadczenia o ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ujawniony przez organ I instancji fakt prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego wspólnie z żoną, której dochody nie zostały przez stronę wskazane, skutkował brakiem możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i w konsekwencji pozytywnego dla strony rozpatrzenia jej wniosku o umorzenie przedmiotowej należności. Należy w tym miejscu dodać, że również w odwołaniu od decyzji Prezydenta skarżący nie wyjaśnił kwestii związanych z ilością osób pozostających w jego gospodarstwie domowym, co skutkowało utrzymaniem przez SKO decyzji organu I instancji w mocy. Podkreślenia wymaga również fakt, że analizując możliwość wystąpienia przesłanki ważnego interesu strony organ odwoławczy odniósł się zarówno do twierdzeń i zarzutów odwołania, wskazywanych również wcześniej we wniosku o umorzenie, jak również wskazał dlaczego, w jego ocenie w sprawie nie wystąpiła druga z przesłanek umorzenia, tj. przesłanka interesu publicznego. Podzielając stanowisko SKO, iż w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, dodać należy, iż jakkolwiek to na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i podejmowania z urzędu wszelkich działań zmierzających do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, to jednocześnie nie ulega wątpliwości, że w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej strona powinna współpracować z organem w wyjaśnianiu istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza gdy tak jak na gruncie niniejszej sprawy istotne dla jej ustaleń dowody nie zostały przez stronę ujawnione. Strona nie jest zwolniona z obowiązku wykazywania okoliczności z zakresu jej sytuacji i podstaw rzutujących na możliwość ubiegania się o skorzystanie z ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu opłat dodatkowych. Podkreślenia wymaga również, że decyzje o umorzeniu składek mają charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak pozostawienia organów pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice uznania administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu takiej decyzji, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W sprawie należy stwierdzić, że organ II instancji, pomimo wskazanych wyżej uchybień proceduralnych, które nie miały wpływu na wynik sprawy, przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania. Na marginesie już tylko wskazać należy, że Sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.