I FZ 267/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 951/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 czerwca 2022 r., nr 1201-IOP2-4.4103.43.2021.20 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i czerwiec 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 951/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 13 czerwca 2022 r., nr 1201-IOP2-4.4103.43.2021.20 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i czerwiec 2013 r. z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym terminie. Z akt sprawy wynika, że WSA zarządzeniem z 21 października 2022 roku (k. 83), które doręczono Stronie 10 listopada 2022 r. (k. 89), określił wartość przedmiotu sporu na kwotę 48.600 zł i wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.458 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tj. 17 listopada 2022 r., Spółka złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. WSA zarządzeniem z 22 listopada 2022 r., w sprawie sygn. akt I SPP/Kr 253/22, przesłał Stronie urzędowy formularz PPF zgodny z obowiązującym od dnia 29 sierpnia 2015 r. wzorem określonym przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 28.08.2015 r. poz. 1257 ze zm.), celem jego wypełnienia i podpisania w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, doręczonym Stronie 21 grudnia 2022 r. Spółka w terminie nie odesłała do WSA uzupełnionego formularza PPF, dlatego zarządzeniem z 25 stycznia 2023 r., w sprawie sygn. akt I SPP/Kr 253/22, Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarządził o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, z uwagi na nie wypełnienie nałożonego przez Sąd obowiązku przez Stronę. Po złożonym przez Skarżącą sprzeciwie, postanowieniem z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 253/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie, podzielając stanowisko zawarte w tym zarządzeniu. Następnie zarządzeniem z 7 czerwca 2023 r., Stronie przesłano odpis postanowienia z 7 czerwca 2023 r. oraz ponownie wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 951/22 w wykonaniu prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 października 2022 r., zakreślając Stronie siedmiodniowy termin na jego uiszczenie, które zostało odebrane przez Spółkę w dniu 24 lipca 2023 r. W terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, tj. 31 lipca 2023 r., Skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/Kr 19/24. Skarżąca, również pismem z 31 lipca 2023 r. złożyła sprzeciw na zarządzenie z 7 lipca 2023 r., w sprawie sygn. akt I SPP/Kr 253/22, któremu nie nadano dalszego biegu, o czym Strona została poinformowana pismem z 17 października 2023 r. Zarządzeniem z 29 września 2023 r., Skarżąca ponownie została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wykonaniu prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 października 2022 r., w związku z wykreśleniem Z. G. z KRS, jako prokurenta w dniu 16 maja 2023 r. Spółka odebrała wezwanie 2 listopada 2023 r. Zarządzeniem z 8 lutego 2024 r., w sprawie sygn. akt I SPP/Kr 19/24, Strona na podstawie art. 257 p.p.s.a. została wezwana do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie aktualnego odpisu z KRS Spółki, wskazującego, że Z. G. jest jej prokurentem lub przesłanie doprecyzowania przedłożenia pełnomocnictwa określającego relacje z art. 35 § 2 w/w ustawy zachodzące pomiędzy Spółką, a Z. G. (należy wskazać, czy Z. G. jest pracownikiem Spółki, czy nie i złożyć stosowne oświadczenie w tym zakresie lub jego umowę o pracę) – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a także na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów (...). Po wykonaniu zobowiązania WSA, postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 19/24, Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, postanowił zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowić dla Spółki radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 951/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Spółki na decyzję DIAS z 13 czerwca 2022 r., nr 1201-IOP2-4.4103.43.2021.20 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i czerwiec 2013 r. z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść postanowienia, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a, to jest: - art. 58 & 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które pozbawia Skarżącą prawa do Sądu, jakie zostało jej Konstytucyjnie zagwarantowane; - art. 59 & 1 pkt.9 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez pominięcie dokumentu urzędowego jaki stanowi postanowienie z dnia 9 lipca 2020r, znak 1201-IER-7010.15.2020 wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Skarżąca ponadto wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wyznaczony Spółce pełnomocnik z urzędu, w piśmie z 3 września 2024 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko Skarżącej przedstawione w zażaleniu i wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 roku w przedmiocie odrzucenia skargi (sygn. akt I SA/Kr 951/22) oraz o przyznanie przez Sąd pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, które nie zostały opłacone w całości ani w części, w wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w ślad za orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 roku (sygn. akt. SK 66/19), z dnia 19 kwietnia 2023 roku (SK 85/22) z dnia 20 kwietnia 2023 roku (SK 53/22)), powiększonej o należny podatek VAT. Pełnomocnik skarżącej wniósł ponadto o: 1) o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) przyznanie przez Sąd pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części, w wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w ślad za orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 roku (sygn. akt. SK 66/19), z dnia 19 kwietnia 2023 roku (SK 85/22) z dnia 20 kwietnia 2023 roku (SK 53/22)), powiększonej o należny podatek VAT; 3) przyznanie przez Sąd pełnomocnikowi skarżącego zwrotu poniesionych przez pełnomocnika kosztów w sprawie według norm przepisanych. Na koszty te w łącznej kwocie 7,80 zł składa się na ten moment koszt nadania przesyłki poleconj do skarżącego (informacja o wyznaczeniu oraz prośba o kontakt). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przy uiszczeniu opłaty poprzez zwolnienie w całości z kosztów. Wniosek ten został rozpatrzony przez Starszego Referendarza Sądowego i zarządzeniem z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 253/22, pozostawiono wniosek bez rozpoznania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA z 7 czerwca 2023 r. W konsekwencji, na podstawie zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 7 czerwca 2023 r., wezwano Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 21 października 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu 24 lipca 2023 r. i w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, wpis od skargi nie został uiszczony. Strona w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, tj. 31 lipca 2023 r. złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę, a zaskarżone w tym przedmiocie orzeczenie znajduje podstawę w art. 220 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, że ponowne wystąpienie przez Skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie przyjmuje się, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie, nawet jeżeli w ocenie strony skarżącej wniosek opiera się na nowych okolicznościach. Podkreślić trzeba, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że Skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania lub nie wywiązania się z zobowiązania sądu, jak w niniejszym przypadku, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni Strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Również bez wpływu na zaskarżone orzeczenie pozostaje zwolnienie Strony skarżącej od kosztów sądowych postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 19/24, z uwagi na to, że zarządzenia i postanowienie w sprawie sygn. akt I SPP/Kr 253/22 są prawomocne, a tym samym prawomocne jest zarządzenie WSA z 21 października 2024 r. w sprawie sygn. akt I SA/Kr 951/22. Wystąpienie przez Skarżącą, po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia wpisu, nawet przed upływem siedmiodniowego terminu do jego zapłacenia, z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego też ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżąca spełniła przesłanki do zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu i nie chroni Skarżącej przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd pierwszej instancji terminie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, z 20 października 2010 r., sygn. akt II FZ 527/10, z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OZ 267/22 oraz z 27 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 33/23). Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Skoro zatem należny wpis od skargi, mimo wezwania, nie został przez Skarżącą uiszczony w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie, co jest okolicznością bezsporną, to zasadnie Sąd ten postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Ponadto Skarżąca, jak wynikało z treści uzasadnienia zażalenia, nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie, jak również wysokości wpisu, co w tym postępowaniu wpadkowym nie ma znaczenia. Natomiast ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jak zostało to już wyjaśnione, w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18). Wyjaśnić należy, że wezwanie z 7 czerwca 2023 r. do wykonania zarządzenia z 21 października 2022 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest niezaskarżalne. Tego rodzaju zarządzenie ponownie wzywające do uiszczenia wpisu nie jest zarządzeniem w przedmiocie kosztów sądowych, lecz w istocie zarządzeniem wzywającym do wykonania prawomocnego zarządzenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 783/09; por. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 maja 2007 r., sygn. akt II OZ 375/07; 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 675/09; 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 797/09; 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 210/10). Zarządzenie z 7 czerwca 2023 r. miało zatem charakter techniczny, wzywający do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 października 2022 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczania wezwania, które to zarządzenie w przedmiocie wpisu sądowego w pełni korzysta z przymiotu wykonalności. W tych warunkach złożenie w terminie do uiszczenia wpisu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło być uznane za przerywające bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W przepisie tym określono jednoznacznie właściwość sądu administracyjnego do rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1992/11). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się linia orzecznicza wskazująca na to, że właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy nie zmienia ani to, że sprawa należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. spory kompetencyjne – por. np. postanowienie NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OW 47/09), ani to, że wniosek wpłynął do sądu na etapie postępowania przed NSA (por. np. postanowienie NSA: z 28 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 76/11; z 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 727/08; por. też M. Grzymisławska-Cybulska, A. Trela, Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy osobom fizycznym w praktyce sądów administracyjnych, ATDP 2006, nr 3, s. 81). W takiej sytuacji sądem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy będzie wojewódzki sąd administracyjny, przed którym toczyła się sprawa (przed jej przekazaniem NSA). Jak słusznie wskazała M. Niezgódka-Medek (w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, t. 1 do art. 254), ratio legis art. 254 § 1 p.p.s.a. polega na zapewnieniu przy rozpoznawaniu takich wniosków zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 78 i 176 Konstytucji RP) – dla pełnej realizacji tej zasady konieczne jest, by wniosek złożony przez pełnomocnika Skarżącej w przedmiotowej sprawie rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, również w sytuacji, gdy sprawę Sąd ten przekazał już, wraz z zażaleniem, do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.