II OZ 623/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 520/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. S. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia[...]marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 520/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę D. S. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 25 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w [...] Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd podniósł, że akt odwołania ze stanowiska dyrektora instytucji kultury, podjęty na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z Dz.U. z 2024 r. poz. 87) jest odrębną od decyzji prawną formą działania organu administracji publicznej. Takiemu aktowi nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), ponieważ ma on charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Jak wynika z akt sprawy zaskarżone zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 kwietnia 2024 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 9 maja 2024 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 5 czerwca 2024 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), czyli prawie miesiąc po upływie terminu do jej wniesienia. Skarga została więc wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. Zażaleniem D.S. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi niewniesionej w terminie w sytuacji, gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, który przy doręczeniu mu zarządzenia z dnia 25.03.2024 r. nie został pouczony o prawie do wniesienia odwołania, z kolei wymieniony najpierw wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenia do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na podstawie art 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, z kolei uchybienie terminowi nie było znaczne, zaś skarga została wniesiona niezwłocznie po otrzymaniu decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego; 2. art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy brak pouczenia o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie dowodu z pisma Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 15.05.2024 r. na okoliczność wykorzystanego przez skarżącego trybu zaskarżenia wydanego zarządzenia, a także na okoliczność pouczenia przez wojewodę o możliwości zaskarżenia decyzji oraz terminów poszczególnych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż wskazano w jego treści. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Odnosząc treść powyższego przepisu do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu zabrakło jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd Wojewódzki do kwestii winy skarżącego w stwierdzonym uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Tym samym Sąd ten pominął istotną część normatywną art. 53 § 2 zd. drugie p.p.s.a., który – jak wyżej wskazano – stanowi, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Brak w pisemnych motywach uzasadnienia kontrolowanego postanowienia omówienia tej kwestii przed odrzuceniem skargi (mimo powołania treści samego przepisu) jest zaś o tyle istotny, że mógł pozbawić skarżącego jego ustawowego prawa do rozpoznania skargi mimo uchybienia terminu, co rzutuje na możliwość skorzystania przez skarżącego z konstytucyjnego prawa do sądu. Skoro bowiem ustawodawca wprost w treści przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę, to w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, rzeczą sądu I instancji winna być również ocena, czy art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. w okolicznościach danej sprawy znajdzie zastosowanie. Powyższe skutkuje uznaniem, iż Sąd I instancji w sposób istotny naruszył art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Okoliczność ta uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji, oprócz odniesienia się do kwestii zachowania, bądź nie, terminu do wniesienia skargi, dokona również oceny, czy ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i - w zależności od jej wyników - da temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi lub skargę rozpozna. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.