I FSK 1789/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi O. s.c. K. A., W. K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 719/20 w sprawie ze skargi kasacyjnej O. s.c. K. A., W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 15/20 w sprawie ze skargi O. s.c. K. A., W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2019 r. nr 0401-IOV2.4103.66.2019 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2) zwrócić O. s.c. K. A., W. K. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 944 (słownie: dziewięćset czterdzieści cztery) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 719/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną O. s.c. K. A., W. K. (dalej: spółka, skarżąca, strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 15/20 w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego. 2. Strona pismem z 8 października 2024 r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 271 pkt 1 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z naruszeniem przepisów o wyłączeniu sędziego w sprawie oraz na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez wykrycie nowych okoliczności faktycznych, które mają wpływ na wynik w sprawie, a z których skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA, tj. zeznania byłej pracownicy Urzędu Skarbowego w I., Pani B. D., w trakcie jej przesłuchania w charakterze świadka przed Sądem Rejonowym w I. w dniu 29 sierpnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...], gdzie świadek zeznała, że prowadziła kontrolę podatkową będąc osobą podlegającą wyłączeniu z mocy prawa, tj. na podstawie art. 130 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; dalej: o.p.). Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku NSA. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. 3.2. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie lub gdy z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga jako pozbawiona ustawowych podstaw wznowienia postępowania podlega odrzuceniu. W przeciwnym razie rozpoczyna się drugi etap postępowania, na którym sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. 3.3. W wyniku badania skargi, NSA uznał, że (w zakresie obydwu powołanych podstaw wznowieniowych) została ona wniesiona w terminie wynikającym z art. 277 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, przy czym termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. 3.4. Pomimo tego skarga podlega odrzuceniu, a to z uwagi na to, że nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia. 3.4.1. Strona pierwszą z przyczyn wznowienia oparła na podstawie art. 271 pkt 1 w zw. z art. 19 p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów o wyłączeniu sędziego w sprawie. Uzasadniając powyższe, strona stwierdziła, że sędzia Izabela Najda-Ossowska, będąca w składzie orzekającym w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 719/20, do połowy 2017 r. orzekała w WSA w Bydgoszczy, w tym w szczególności będąc w składach orzekających z sędziami: Mirellą Łent, Haliną Adamczewską-Wasilewicz i Leszkiem Kleczkowskim, którzy wydali wyrok WSA zaskarżony następnie do NSA. Długoletnia znajomość z sędziami WSA w Bydgoszczy powoduje, że trudno mówić o bezstronności rozstrzygnięcia w wyroku NSA, w sytuacji gdy w składzie orzekającym zasiada sędzia, która ma oceniać jakość pracy sędziów WSA w Bydgoszczy, będących jednocześnie jej wieloletnimi znajomymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z powyższą argumentacją. Po pierwsze, o tym, że sędzia Izabela Najda-Ossowska została wyznaczona do składu orzekającego niniejszej sprawy strona wiedziała od momentu zawiadomienia jej o wyznaczeniu posiedzenia Sądu, a jedyny wniosek, jaki sformułowała po otrzymaniu zawiadomienia dotyczył zmiany terminu rozprawy z uwagi na urlop wypoczynkowy jej pełnomocnika. Również w dniu rozprawy obecni na sali wspólnicy spółki ani ich pełnomocnik nie zgłaszali żadnych wniosków formalnych (protokół rozprawy – k. 184 akt sądowych). Strona na tamtym etapie postępowania nie wnosiła o wyłączenie sędzi na podstawie art. 19 p.p.s.a., mimo że mogła z łatwością dowiedzieć się (chociażby z internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że ta orzekała w WSA w Bydgoszczy. Po drugie zaś, sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a., natomiast udział w postępowaniu sędziego, który – stosownie do art. 19 p.p.s.a. – powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony, nie uzasadnia wznowienia postępowania (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. IX, komentarz do art. 271). 3.4.2. Również druga z podstaw wznowienia (art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez wykrycie nowych okoliczności faktycznych, które mają wpływ na wynik w sprawie, a z których skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA, tj. zeznania byłej pracownicy Urzędu Skarbowego w I., Pani B. D., w trakcie jej przesłuchania w charakterze świadka przed Sądem Rejonowym w I. w dniu 29 sierpnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...], gdzie świadek zeznała, że prowadziła kontrolę podatkową będąc osobą podlegającą wyłączeniu z mocy prawa, tj. na podstawie art. 130 § 1 pkt 5 o.p.) nie może być uwzględniona. W opinii NSA również w tym zakresie skarga nie opiera się bowiem na ustawowej podstawie wznowienia. Przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. statuuje zasadę wznowienia postępowania na podstawie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać. Dowody te lub okoliczności faktyczne zatem muszą istnieć w dniu wydania orzeczenia sądowego, którego weryfikacji domaga się strona. Pogląd ten nie budzi najmniejszych wątpliwości w orzecznictwie - por. np. wyr. NSA z 5 maja 2005 r., OSK 1345/04 (CBOSA), czy post. NSA z 5 września 2008 r., I OSK 806/08 (CBOSA). Podkreśla się w nim, że środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 273 § 2 - por. np. wyrok NSA z 3 września 2004 r., OSK 446/04 (ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 13), a także z 20 sierpnia 1998 r., I SA 1447/98 (niepubl.). Tymczasem skarżąca twierdzi, że nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA z dnia 22 kwietnia 2024 r. z zeznań byłej pracownicy Urzędu Skarbowego w I., B. D., złożonych w trakcie jej przesłuchania w charakterze świadka przed Sądem Rejonowym w I. w dniu 29 sierpnia 2024 r., czyli już po wydaniu orzeczenia przez NSA. Ponadto, nowe okoliczności, jak i środki dowodowe muszą być tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a wskazując te nowe okoliczności lub nowe dowody, należy równocześnie podać w skardze o wznowienie postępowania, w jakim zakresie ich uwzględnienie może zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść rozstrzygnięcia - wyrok NSA z 11 stycznia 2008 r., II FSK 1357/06 (CBOSA). Ze skargi o wznowienie postępowania wynika, że w sprawie karnej o sygn. akt [...] przeciwko W. K. i A. K., oskarżonym o przestępstwa skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. i in., w dniu 29 sierpnia 2024 r. zeznawała w charakterze świadka m.in. B. D. "była pracownik Urzędu Skarbowego w I., która prowadziła kontrolę u K. A. w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. w prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą K. A. "K." (s. 8 skargi o wznowienie). Zatem kontrola, w której B. D., jak twierdzi, została zmuszona wziąć udział (w wyniku polecenia służbowego Naczelnika US) dotyczyła innej firmy (K. A. "K.") niż będąca stroną w obecnej sprawie, tj. O. s.c. K. A., W. K. Potwierdza to analiza zeznań B. D. zawartych w protokole rozprawy z dnia 29 sierpnia 2024 r. (k. 17, 18 akt sprawy wznowieniowej). 3.5. Podsumowując przedstawione rozważania, należy uznać, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, a w konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA