I GZ 347/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2024 r.; sygn. akt I SA/Gd 128/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 listopada 2023 r.; nr UP-852/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE K. S. wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W piśmie z dnia 30 lipca 2024 r. skarżąca wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Alicji Stępień, która jej zdaniem naruszyła prawo w sprawie I SA/Gd 128/24. W związku z powyższym skarżąca wniosła przeprowadzenie dowodu w ww. akt sprawy. Sędzia ta uczestniczyła też w wydaniu w tej spawie postanowienia z dnia 19 czerwca 2024 r. o odmowie wyłączenia sędziego WSA Marka Krausa. Okoliczność ta wskazuje na jej stronniczość, gdyż sędzia WSA Marek Kraus postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. odmówił przekazania jej sprawy do właściwego sądu, którym jest WSA w Warszawie. W związku ze złożonym wnioskiem sędzia NSA Alicja Stępień złożyła pisemne oświadczenie, w którym wskazała, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) uzasadniające wyłączenie jej jako sędziego od udziału w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 128/24 oddalił wniosek K.S. o wyłączenie sędziego NSA Alicji Stępień od orzekania w sprawie o sygnaturze I SA/Gd 128/24. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek skutkująca obligatoryjnym wyłączeniem sędziego od udziału w sprawie o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a., czego również skarżąca nie podnosiła w złożonym wniosku. Sąd stwierdził, iż podnoszone przez skarżącą w złożonym wniosku argumenty nie mogą prowadzić do uznania jego skuteczności. "Przyczyny wyłączenia", które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku, to wyłącznie przyczyny, na które wskazuje art. 18 i 19 p.p.s.a. Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego – wyłącznie w danej sprawie. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała Sądowi przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wskazanego sędziego w danej sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przedłożony wniosek nie zawiera obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia sędziego. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego nie mogą być bowiem uznane kwestie dotyczące zastrzeżeń co do sposobu procedowania przez sędziego czy też jego udziału w wydawaniu orzeczeń w sprawach, z których Strona jest niezadowolona. Przy czym w aktach sprawy znajduje się pisemne oświadczenie wskazanego przez Stronę we wniosku sędziego, z którego wynika, że po jego stronie nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, ani nie zachodzą przesłanki wyłączenia go od rozpoznania sprawy z mocy prawa, określone w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Sądu prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, a argumentacja przedstawiona przez Skarżącą nie podważyła wiarygodności tego oświadczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca K.S. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia; sprostowanie w sentencji zaskarżonego postanowienia organu, którym wg ustawy jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz dopuszczenie dowodu z akt spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 524/24 i sygn. akt I SA/Gd 128/24. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie wnosiła w dniu 30 1ipca 2024 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 128/24 o wyłączenie Sędziego NSA Alicję Stępień, lecz w sprawie sygn. akt I SA/Gd 524/24. Wniosek z dnia 30 lipca 2024 r. był odpowiedzią na zawiadomienie z dnia 08 lipca2024 r. w/s sygn. akt I SA/Gd 524/24 WSA w Gdańsku w/s wyznaczenia jako Sędziego Sprawozdawcę Sędziego NSA Alicję Stępień podstawie art. 19 p.p.s.a., art. 20 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Odnosząc się do treści zażalenia należy wskazać, że we wniosku o wyłączenie skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wyznaczenia sędziego sprawozdawcy NSA Alicji Stępień na podstawie art. 19 i art. 20 p.p.s.a. wniosła o wyłączenie Sędziego Alicji Stępień od rozpoznania skargi oraz dopuszczenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt I SA/Gd 128/24 WSA w Gdańsku. Do wniosku skarżący załączyła szereg dokumentów, załączników w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 128/24. W żadnym z załączników oraz w treści pisma skarżąca nie powołała się że wnosi o wyłączenie sędziego w sprawie sygn. akt I SA/Gd 524/24 o której wskazuje w zażaleniu. Co prawda w zażaleniu wskazana jest sygnatura akt I SA/Wa 524/24 lecz dotyczy ona innej podmiotowa i przedmiotowo sprawy prowadzonej przed Wojewódzkim Sąd Administracyjnym w Warszawie. Należy w związku z powyższym uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny W Gdańsku prawidłowo przyjął, że skarżąca wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Alicji Stępień w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 128/24. Ponadto należy podzielić twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie podała jakiejkolwiek obiektywnej przesłanki, która uzasadniałaby zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Z treści zarzutów podniesionych przez skarżącą we wniosku o wyłączenie sędziego nie wynika, aby w stosunku do sędziego NSA Alicji Stępień zachodziły jakiekolwiek z wymienionych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., przyczyny wyłączenia sędziego. NSA podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii tego, że za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego nie mogą być bowiem uznane kwestie dotyczące zastrzeżeń co do sposobu procedowania przez sędziego czy też jego udziału w wydawaniu orzeczeń w sprawach, z których strona jest niezadowolona. Należy zauważyć, że wadliwość orzeczenia należy zwalczać w stosownym trybie (zażaleniowym lub kasacyjnym). Stąd podnoszone przez skarżącą argumenty nie uzasadniają wyłączenia sędziego od udziału w sprawie. Na marginesie należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie wymagało sprostowania w zakresie wskazania organu który wydał zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych został wskazany zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.) jako organ wydający zaskarżoną decyzję z dnia 15 listopada 2023 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o jakim mowa w powyższym przepisie inicjuje tzw. spłaszczony tok instancji, a zatem postępowanie, w którym dochodzi do ponownego, pełnego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją przed organem, który ją wydał. Wskazać przy tym należy, że art. 83 ust. 4 u.s.u.s. powoduje, że wniosek o ponowne rozpatrzenie od wymienionych w nim decyzji przybiera postać tzw. odwołania wewnętrznego (zob. S. Gajewski, Postępowanie..., s. 370). Wypada bowiem zauważyć, że komentowany przepis wskazuje, że od decyzji, które wydawane są przez ZUS, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje do określonej jego wewnętrznej jednostki organizacyjnej, tj. Prezesa ZUS, który jest organem ZUS. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.