III OZ 23/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2067/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 11 września 2023 r., nr 31/SWA/BF/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2067/23 oddalił skargę J.K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 11 września 2023 r., nr 31/SWA/BF/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Odpis sentencji powyższego wyroku przesłany został z urzędu opiekunowi prawnemu skarżącej B.S. (dalej: opiekun prawny) na wskazany przez niego adres. Doręczenia dokonano w dniu 2 kwietnia 2024 r. dorosłemu domownikowi Z.S. (k. 50 akt sądowych). Opiekun prawny skarżącej w dniu 11 kwietnia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku ze względu na zgłoszenie wniosku po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Odpis postanowienia, przesłany opiekunowi prawnemu skarżącej doręczony został dorosłemu domownikowi w dniu 19 kwietnia 2024 r. (k. 76 akt sądowych). W tej sytuacji opiekun prawny pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 22 kwietnia 2024 r.) wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku podał, że wyrok otrzymał nie 2 kwietnia 2024 r., jak Sąd wskazał w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2024 r., lecz 5 kwietnia 2024 r. Wyjaśnił, że wyrok został mu nieprawidłowo doręczony, a dowodem na niedostarczenie prawidłowo korespondencji z Sądu jest fakt, że wyrok odebrała jego mama – formalnie nieupoważniona do odbierania pism sądowych. Podał, że zawsze był o korespondencji sądowej powiadamiany na bieżąco i o takowym liście matka powiadomiła go 5 kwietnia 2024 r. informując, że list ten czeka na niego od jednego dnia. Opiekun prawny zaznaczył, że matka jest osobą w podeszłym wieku, żyje w okresie żałoby po utracie męża. Opóźnienie w przekazaniu pisma było spowodowane jej sytuacją życiową i problemami zdrowotnymi. Wskazał ponadto, że nie mieszka on pod wskazanym adresem, a adres do korespondencji nie może być zmieniony z uwagi na reorganizację jego życia zawodowego i prywatnego. Zaznaczył dodatkowo, że o fakcie zaistniałego nieporozumienia dowiedział się z postanowienia Sądu z dnia 15 kwietnia 2024 r. Niesprawiedliwym byłoby ponadto obarczaniem błędami osoby trzeciej reprezentowanej przez niego, całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej. Do wniosku o przywrócenie terminu opiekun prawny dołączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku podnosząc, że nie został dochowany określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt III OZ 346/24 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. W ocenie NSA Sąd I instancji nie dokonał właściwej analizy sprawy, bowiem nie uwzględniając oświadczenia złożonego we wniosku, nie rozstrzygnął kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Postanowieniem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2067/23 WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2067/23. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w sprawie nie wykazano jednak braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie można bowiem uznać, że podnoszone we wniosku okoliczności, tj. fakt, że przesyłka odebrana została przez dorosłego domownika - matkę opiekuna prawnego, która – jak wskazał – jest osobą w podeszłym wieku, znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej i nie była formalnie upoważniona do odbierania pism sądowych, stanowią przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Adresata przesyłki sądowej obciążają bowiem ewentualne negatywne konsekwencje prawne zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu nadesłaną do niego korespondencję i to adresat jest odpowiedzialny za osoby, które przebywają w jego domu i mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę. Wszelkie zatem zaniechania domownika w terminowym przekazaniu korespondencji adresatowi, czy też poinformowaniu o terminie doręczenia przesyłki, świadczą o niedochowaniu staranności samego adresata, a niedochowanie należytej staranności przez dorosłego domownika odbierającego korespondencję, nie może stanowić okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu sądowym. Pismem z 26 listopada 2024 r. zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie z 6 listopada 2024 r. wywiódł opiekun prawny skarżącej wnosząc o jego zmianę i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że listonosz nie miał prawa wydawać pism sądowych innej osobie niż adresatowi, a jego mama nie była formalnie upoważniona do odbierania pism sądowych. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie wskazał jak w praktyce miałoby wyglądać uprawdopodobnienie faktu doręczenia pisma w dniu 5 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy. Kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należało podzielić stanowisko Sądu I. instancji, zgodnie z którym w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W okolicznościach tej sprawy okoliczność, że korespondencja została odebrana przez domownika opiekuna prawnego skarżącej w dniu 2 kwietnia 2024 r., a następnie przekazana dopiero w dniu 5 kwietnia 2024 r. (zgodnie z oświadczeniem opiekuna prawnego) nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. WSA w Warszawie zasadnie wskazał, że to adresata przesyłki sądowej obciążają ewentualne negatywne konsekwencje prawne zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu nadesłaną do niego korespondencję i to adresat jest odpowiedzialny za osoby, które przebywają w jego domu i mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę. Stosownie bowiem do art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Przepis ten oznacza, że jeśli dorosły domownik adresata, który nie ma sprzecznych interesów w sprawie, własnoręcznym podpisem kwituje odbiór przesyłki, to tym samym zobowiązuje się do jej przekazania adresatowi. Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (por. postanowienie NSA z 21.05.2014 r., II OSK 1138/14, LEX nr 1467710). Innymi słowy fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy skarżącej. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (zob. postanowienie NSA z 25.11.2011 r., II FZ 623/11, LEX nr 1070091). Mając wyżej wymienione okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.