II SAB/Wr 210/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia podania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na termomodernizację i przebudowę komisariatu policji I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu albo do dokonania czynności; IV. oddala skargę dalej idącą; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skargą z dnia 18 IV 2023 r. D. S. (dalej jako "skarżący") zarzucił Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej jako "wojewoda") bezczynność w postępowaniu w sprawie zażalenia na postanowienie Starosty Wołowskiego z dnia 7 XII 2021 r. (nr 556/21) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Jak wynika ze skargi i nadesłanych akt administracyjnych, w dniu 5 I 2022 r. wpłynęło do wojewody zażalenie skarżącego na opisane wyżej postanowienie wraz z aktami sprawy. Skarżący, pismem z dnia 16 VII 2022 r., wniósł ponaglenie podnosząc bezczynność wojewody w sprawie. Postanowieniem z dnia 18 VIII 2022 r. (DOA.7112.44.2022.MML.B) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględnił ponaglenie stwierdzając bezczynność i wyznaczając wojewodzie termin załatwienia sprawy do dnia 19 IX 2022 r. Mając powyższe na względzie, jak i fakt niezałatwienia przez wojewodę sprawy skarżący zażądał stwierdzenia bezczynności. W odpowiedzi na skargę wojewoda wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że przyczyną zwłoki jest potrzeba rozpatrzenia środka odwoławczego w sposób prawidłowy z poszanowaniem zasady praworządności oraz prawdy obiektywnej, jak również duża liczba spraw i braki kadrowe. Dodatkowym pismem procesowym z 7 VII 2023 r. wojewoda poinformował o zakończeniu postępowania zażaleniowego, załączając postanowienie z dnia 7 VII 2023 r. (IF-O.7840.1.240.2022.PF) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawę prawną skargi stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Według zaś art. 37 § 1 pkt 1 kpa "bezczynność" zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpił okres opieszałości, który kwalifikować należy jako bezczynność. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, od chwili przekazania wojewodzie zażalenia wraz z aktami sprawy przez organ I instancji (5 I 2022 r.) do momentu wniesienia skargi na bezczynność (19 IV 2023 r.) upłynęło ponad 15 miesięcy. Wojewoda w tym czasie nie zainicjował jakiejkolwiek czynności celem rozpatrzenia zażalenia. Działał zatem w warunkach bezczynności przekraczającej 1-miesięczny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, wyznaczony mocą art. 35 § 3 kpa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że wojewoda dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie organu do wydania w określonym terminie aktu (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa), skoro orzeczenie zostało już wydane. Zobowiązywanie organu w takich warunkach do wydania orzeczenia byłoby więc niecelowe i niewykonalne. Tym samym postępowanie należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa). Należy przy tym podkreślić, że zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że jeśli z uwagi na wydanie żądanego aktu, nie jest możliwe zobowiązanie do wydania orzeczenia, to w tym zakresie postępowanie ze skargi na bezczynność podlega umorzeniu. W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed doręczeniem skarżącemu orzeczenia, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (zob. wyrok NSA z 18 I 2019 r., II OSK 2401/18 – publ. CBOSA). Stosownie do art. 149 § 1a ppsa, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 V 2019 r., I OSK 2171/17, publ. CBOSA). W okolicznościach sprawy Sąd stwierdził istnienie podstaw do przypisania bezczynności wojewody tego rodzaju szczególnej kwalifikacji. W ocenie Sądu zasadniczy wpływ na taką kwalifikację postępowania ma długość okresu bezczynności. Jej statyczny charakter oraz fakt, że wojewoda nawet nie dochował terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez organ wyższego stopnia. Powołane w odpowiedzi na skargę okoliczności nie mogą zmienić wyżej wyrażonej oceny. Skoro bowiem w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dla spraw skomplikowanych ustawodawca wyznaczył termin 2-miesięczny, to nawet przy przyjęciu analogicznego założenia dla spraw odwoławczych, termin ten w konkretnym przypadku i tak został przekroczony i to znacznie. Braki kadrowe nie mogą zaś stanowić usprawiedliwienia, bowiem taki stan rzeczy wskazuje na istotne niedomagania organizacyjne, a więc winę organu. Organ administracji powinien stwarzać takie warunki pracy, by zapewnić pełną obsadę kadrową niezbędną do realizowania swoich ustawowych zadań w rozsądnym terminie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 ppsa uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł (wpis od skargi). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.