III OZ 547/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1290/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1290/23 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "[...]" postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1290/23, odrzucił skargę kasacyjną K. G. od wyroku tego Sądu z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1290/23, w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "[...]". Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, pismem z dnia 3 lipca 2024 r. adw. K. C. działający z substytucji adw. B. Z. wniósł w imieniu skarżącego K. G. skargę kasacyjną od ww. wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 sierpnia 2024 r. wezwano adw. K. C. do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie pełnomocnictwa umocowującego do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika, że powyższe wezwanie zostało odebrane w dniu 5 września 2024 r. Pismem z dnia 12 września 2024 r. pełnomocnik skarżącego adw. B. Z. wskazał, że oryginał pełnomocnictwa uprawniającego do zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi znajduje się w aktach niniejszego postępowania i został złożony z pismem z dnia 22 lipca 2022 r. Pełnomocnik wskazał, że w aktach znajduje się również pełnomocnictwo substytucyjne dla adw. K. C. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. odrzucił skargę kasacyjną, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.". W zażaleniu z dnia 6 listopada 2024 r. skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie: art. 176 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 177a P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564) w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarga kasacyjna z dnia 3 lipca 2024 r. podlega odrzuceniu na skutek istnienia nieusuniętego braku formalnego, w sytuacji gdy takowy brak formalny w ogóle nie zaistniał, albowiem skarga kasacyjna z dnia 3 lipca 2024r. został sporządzona i podpisana przez występującego w sprawie pełnomocnika substytucyjnego - adw. K. C., zaś pełnomocnictwo substytucyjne uprawniające do działania w przedmiotowej sprawie, w tym na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, znajduje się w aktach postępowania administracyjnego od dnia 22 lipca 2022 r. i zostało przedłożone wraz z pełnomocnictwem uprawniającym do działania w imieniu K. G. (również w postępowaniu sądowoadministracyjnym), która to okoliczność była w sposób oczywisty znana Sądowi a quo, zaś przedmiotowe pełnomocnictwo substytucyjne nie zostało nigdy wypowiedziane (zmienione), czy uchylone, o czym zresztą Sąd a quo został poinformowany pismem z dnia 12 września 2024 r., w którym działający w sprawie pełnomocnik w pełni potwierdził umocowanie swojego substytuta do zastępowania go w sprawie, wykonując błędnie sformułowane i zbędne wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do usunięcia rzekomych braków skargi kasacyjnej, które to wezwanie w ogóle nie wskazywało na ewentualną potrzebę ponownego złożenia do akt sprawy pełnomocnictwa substytucyjnego, ale wyzwało adw. K. C. do złożenia pełnomocnictwa umocowującego do reprezentowania K. G. przed sądami administracyjnymi - co czyniło przedmiotowe wezwanie nieprawidłowym, sprzecznym z art. 177a P.p.s.a., a w konsekwencji wykluczało odrzucenie skargi na skutek jego niewykonania, zwłaszcza, iż pismem z dnia 12 września 2024 r. pełnomocnik i tak w pełni potwierdził umocowanie adw. K. C. do zastępowania go w niniejszej, a zatem usunął wszelkie wątpliwości w zakresie braków formalnych skargi kasacyjnej, co czyni zaskarżone postanowienie obiektywnie błędnym i niesprawiedliwym oraz pozbawiającym prawa G. do dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższy zarzut, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, autor zażalenia wniósł o jego uchylenie i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 P.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Z treści zaś art. 176 § 2 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony. Jak wynika z akt sądowych sprawy, w aktach tych znajduje się wyłącznie poświadczona za zgodność z oryginałem kopia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego K. G. adwokatowi B. Z., datowanego na dzień 22 lipca 2022 r. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu w aktach sądowych nie znajduje się pełnomocnictwo substytucyjne dla adw. K. C., którego podpis widnieje pod wniesioną do Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał tego pełnomocnika do nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu należy mieć na uwadze, iż to, że przedmiotowe pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy, nie ma znaczenia dla sprawy toczącej się przed Sądem Wojewódzkim. Treść art. 37 § 1 P.p.s.a. oraz art. 46 § 3 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy stosowne pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania. Wspomniana w art. 37 § 1 P.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 P.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Przepisy ustawy P.p.s.a. nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku badania w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, czy dokument pełnomocnictwa został złożony do akt administracyjnych, ani też skuteczności złożonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa (zob. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17, LEX nr 2722177; postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1039/17, LEX nr 2373086). W związku z powyższym wskazać należy, że skoro wniesiona i podpisana przez adw. K. C. skarga kasacyjna z dnia 3 lipca 2024 r. była jego pierwszą czynnością procesową w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, to winien on był przedstawić również stosowne pełnomocnictwo, które do podjęcia tej czynności pełnomocnika umocowywało. Zatem skoro skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona przez adwokata, który w treści tejże skargi kasacyjnej powoływał się na działanie w imieniu strony skarżącej, to Sąd Wojewódzki, w świetle ww. przepisów ustawy P.p.s.a. prawidłowo wezwał tego pełnomocnika do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacko-radcowski, wymogi pism procesowych), czy fiskalnym (koszty sądowe). Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane lub też nie, jak w tym przypadku, przez pełnomocnika obciążają bowiem stronę w imieniu której działa). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.