III OZ 264/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 293/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. E. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 293/23, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. E. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 27 stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda Zachodniopomorski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 10 października 2022 r. nr [...], nakładającą na M. E. (dalej: "skarżąca") obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegającego na oddaniu w używanie ciągnika rolniczego [...] nr rej. [...] na rzecz [...] Pułku Inżynieryjnego w S. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że w przypadku konieczności wykonania decyzji poniesie niepowetowane straty na skutek przestoju wywołanego brakiem maszyny, zwłaszcza, że ww. ciągnik rolniczy niezbędny jest do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącej, organ nie będzie już w stanie zapobiec nieodwracalnym skutkom prawnym i szkodzie dla jej interesu. Tym samym celowe jest wstrzymanie wykonania decyzji przed rozpatrzeniem skargi. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie podała okoliczności uprawdopodabniających konieczność zastosowania ochrony tymczasowej, w szczególności nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności, które pozwalałaby przyjąć, że wykonanie decyzji w przyszłości spowoduje trudne do odwrócenia skutki, a więc takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 12/14, LEX nr 1452897). Okoliczności przemawiających za uwzględnieniem żądania strony, w ocenie Sądu meriti nie można było także wywieść z całokształtu akt sprawy. Trudno jest bowiem już w obecnym czasie przyjąć, że w stosunku do skarżącej zajdą niekorzystne skutki wynikające z wykonania świadczeń rzeczowych objętych ww. decyzją. Nadto Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 633 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305), biorący przedmiot świadczenia jest odpowiedzialny za szkody wynikłe z niezwrócenia go w terminie oraz z tytułu napraw wykonywanych po tym terminie wskutek uszkodzeń powstałych w czasie używania go przez biorącego. Z kolei, art. 634 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego przysługuje jego posiadaczowi ryczałt w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji. Z tych względów, Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w postanowieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. E., zarzucając powyższemu rozstrzygnięciu istotne naruszenie, które miało na wynik sprawy, tj.: 1) art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania, bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wykonanie decyzji powinno zostać wstrzymane, a także brak odniesienia się do spełniania przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji i odniesienia się do faktycznej sytuacji skarżącej; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 163 § P.p.s.a. przez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów wskazanych w treści skargi na decyzję organu administracyjnego, w szczególności w zakresie braku należytego wyjaśnienia wydanego postanowienia, jego podstawy prawnej oraz faktycznej, w szczególności ze względu na brak analizy przedstawionego przez skarżącą stanu, w sytuacji gdy ze stanowiska skarżącej wyraźnie wynikały argumenty skutkujące koniecznością poniesienia niepowetowanych strat w przypadku konieczności wykonania decyzji, poprzez przytoczenie jedynie literalnego brzmienia mających zastosowanie przepisów, bez wnikliwego i starannego odwołania się do zaistniałego stanu faktycznego i prawnego, w szczególności zbadania stanowiska i sytuacji skarżącej i podnoszonej argumentacji w zakresie możliwych strat. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu lub czynności, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1548/18, LEX nr 2513909, z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 691/17, LEX nr 2639594). W rozpatrywanej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Podniesione przez skarżącą zarzuty w istocie zmierzają do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, stanowią argumenty, które Sąd meriti przeanalizuje w trakcie rozpoznawania skargi, ale nie świadczą, że wykonanie przez zobowiązaną nałożonego obowiązku doprowadzi, przed rozpoznaniem skargi, do znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Te skutki wykonania decyzji, które wynikają z ewentualnego zużycia przez żołnierzy [...] Pułku Inżynieryjnego w S. określonego w decyzji ciągnika rolniczego należącego do skarżącej, czy też wartości szkód, wyrządzonych przez tych żołnierzy, stanowią logiczną, naturalną konsekwencję wykonywania wydanej decyzji i nie mogą być traktowane jako nadzwyczajne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady wykonywania ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Argumenty te poddają bowiem w wątpliwość samą instytucję świadczeń rzeczowych przewidzianą w art. 208 i art. 210 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, ale nie dotyczą nadzwyczajnych okoliczności mogących spowodować konsekwencje, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy procesowej. Jednocześnie zauważyć też należy, że obowiązki określone w decyzji z dnia 10 października 2022 r. mogą być egzekwowane jedynie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, toteż trudno uznać, że w chwili obecnej, jak też zanim Sąd Wojewódzki rozpozna skargę, zajdą niekorzystne dla skarżącej skutki wynikające z przeznaczenia rzeczy do dyspozycji [...] Pułku Inżynieryjnego w S. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.