I SA/Po 997/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/J. Małecki /-/ K. Wolna – Kubicka UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego P-G, na podstawie tytułów wykonawczych Nr {..], [...], [...], [...] przesłanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P, obejmujących należności z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres 1986-1998, w kwocie [...] zł plus należne odsetki za zwłokę wszczął postępowanie egzekucyjne wobec J. H.. Poborca skarbowy Urzędu Skarbowego P.-G. w dniu 15.12.2006r. doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych oraz spisał protokół o stanie majątkowym, z którego wynika, iż J H. nie posiada żadnych składników majątkowych podlegających zajęciu. Zobowiązany oświadczył, że jest osobą bezrobotną, nie pobierającą zasiłku. Z uwagi na fakt, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że J H. nie posiada składników majątkowych, do których można by skierować egzekucję, organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego P-G postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J H, zam. w P, ul.[...]. Ponieważ powstałe w wyniku wszczęcia postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego P-G wydał w dniu [...]r. postanowienie nr [...] o obciążeniu wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. kosztami egzekucyjnymi poniesionymi przez organ egzekucyjny. Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł. - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P pismem nr [...]z dnia [...]r. złożył zażalenie, wnosząc jednocześnie o uchylenie postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu swojego zażalenia wierzyciel podniósł kwestię bezpodstawnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ egzekucyjny nie wykorzystał w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wszelkich możliwych środków dla zbadania sprawy i wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi. Dyrektor Iżby Skarbowej w P, po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz treścią zażalenia, postanowił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji utrzymać w mocy. Podejmując takie rozstrzygnięcie Dyrektor zważył, co następuje: Przede wszystkim podkreślić należy, iż kwestię kosztów egzekucyjnych reguluje rozdział 6 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), który szczegółowo wskazuje kto i kiedy pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego oraz określa opłaty i wydatki stanowiące koszty egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 64c § 4 ustawy na który powołał się organ I instancji - wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Organ egzekucyjny naliczył w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłatę za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - 10% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3 zł oraz zgodnie z art. 64 § 6 cyt. ustawy opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanej, z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłaty wymienione w art. 64 § 1 i 6 stanowią koszty egzekucyjne, które z zasady obciążają zobowiązanego. Jednak w sytuacji, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, koszty te pokrywa wierzyciel. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne umorzono po stwierdzeniu, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego działając stosownie do zapisu art. 64c § 4 kosztami postępowania egzekucyjnego obciążono wierzyciela. Mając na uwadze wyżej opisany stan faktyczny, Dyrektor Izby Skarbowej w P wskazał, iż wierzyciel, kierując do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego poza możliwością uzyskania na tej drodze zwrotu należnej od dłużnika kwoty, winien także liczyć się z ewentualnym ponoszeniem kosztów z tym związanych, przy jednoczesnym braku wymiernych efektów egzekucji. Wyjaśnił ponadto, iż wierzyciel może ubiegać się o ewentualne umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, jednakże jest to już odrębne postępowanie wszczynane na wniosek strony. Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w P postanowienie z dnia [...]r. Nr [...], pełnomocnik ZUS wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P, pełnomocnik ZUS zarzuca przedmiotowemu postanowieniu, błędne zastosowanie obowiązującego prawa - to jest art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Pełno mocnik ZUS zarzuca ponadto, iż Dyrektor Izby Skarbowej w P utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P-G z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, pomimo, iż ZUS w zażaleniu z dnia 30.01.2007r. wskazał, iż dłużnik od 10.10.2006r. jest zatrudniony przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem [...] zł brutto. Dyrektor Izby Skarbowej w P podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podkreśla, iż za nieuzasadniony należy uznać zarzut pełnomocnika ZUS dotyczący błędnego zastosowania obowiązującego prawa to jest art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestię kosztów egzekucyjnych reguluje bowiem rozdział 6 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), który szczegółowo wskazuje kto i kiedy pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego oraz określa wysokość opłat i rodzaj wydatków stanowiących koszty egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 64c § 4, na który powołał się organ I instancji - wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego i taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ egzekucyjny naliczył w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłatę za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - 10% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3 zł oraz zgodnie z art. 64 § 6 cyt. ustawy opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanej, z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłaty wymienione w art. 64 § 1 i 6 stanowią koszty egzekucyjne, z zasady obciążają zobowiązanego. Jednak w sytuacji, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, koszty te pokrywa wierzyciel. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne umorzono po stwierdzeniu, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego działając stosownie do zapisu art. 64c § 4 kosztami postępowania egzekucyjnego obciążono wierzyciela. Dlatego mając na uwadze powyższy stan faktyczny, Dyrektor Izby Skarbowej w P wyjaśnia, iż wierzyciel, kierując do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego poza możliwością uzyskania na tej drodze zwrotu należnej od dłużnika kwoty, winien także liczyć się z ewentualnym ponoszeniem kosztów z tym związanych, przy jednoczesnym braku wymiernych efektów egzekucji. Ponadto dodaje, iż wierzyciel może ubiegać się o ewentualne umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, jednakże jest to już odrębne postępowanie wszczynane na wniosek strony. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut pełnomocnika ZUS dotyczący faktu, iż Dyrektor Izby Skarbowej w P utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P-G z dnia[...]r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, pomimo, iż ZUS w zażaleniu z dnia 30.01.2007r. wskazał, iż dłużnik od 10.10.2006r. jest zatrudniony w "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem [...] zł brutto, a tym samym istniała przesłanka do dalszego prowadzenia egzekucji. Wyjaśnia w tej kwestii, iż organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w związku z umorzeniem prowadzonego do J H postępowania egzekucyjnego. Przytoczona zaś przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przesłanka w żaden sposób nie może mieć znaczenia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Fakt możliwości dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę wskazany został organowi egzekucyjnemu dopiero na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność. Wskazuje także na to, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczzeń Społecznych po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku ujawnienia składników majątkowych, do których można skierować egzekucję w niniejszym przypadku posiadał uprawnienia zgodnie z art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wynagrodzenia za pracę. Dokonując tego zajęcia zwolniony byłby np. z uiszczenia na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego tzw. opłaty komorniczej w wysokości 5% kwoty wyegzekwowanej. Dlatego Dyrektor Izby Skarbowej w P stwierdza, iż naliczenie kosztów egzekucyjnych jak również obciążenie nimi wierzyciela nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a co za tym idzie brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wierzyciela w przedmiocie uchylenia wydanego w tym zakresie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P-G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie sądu podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe takie akty działania władzy publicznej, jak decyzje i postanowienia, jednakże po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest też kolejną instancją merytoryczną rozstrzygającą o takiej lub innej sprawie administracyjnej, ale ma tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania czy w niniejszej sprawie skarbowe organy egzekucyjne nie naruszyły materialnego lub procesowego prawa powszechnie obowiązującego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena przy tym legalności postanowień wydawanych przez skarbowe organy egzekucyjne dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych dotyczących wszczętego na wniosek wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w P postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego J H. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005 r., Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) przez postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [..] r. nr [..] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P- G z dnia [...] r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P w trybie art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kosztami postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego J H w łącznej kwocie [...] zł. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji wynika w sposób nie budzący wątpliwości ustalenia faktyczne obrazujące stan majątkowy zobowiązanego J. H.. Z sporządzonego przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym w dniu 15 grudnia 2006 r. wynikało, iż zobowiązany nie posiada żadnych własnych składników majątku do którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję. Ze złożonego do tego protokołu o stanie majątkowym wynikało również , iż zobowiązany oświadczył, iż jest osobą bezrobotną, utrzymywaną przez matkę i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Organ egzekucyjny ustalił ponadto we własnym zakresie, iż J H nie posiadał również żadnych rachunków bankowych . Wierzyciel nie udzielił też organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji do dnia wydania postanowienia z 28 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jakiejkolwiek informacji o innych dochodach czy majątku zobowiązanego, do którego można by skutecznie prowadzić egzekucję zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo że w swym systemie informatycznym miał wiadomość o tym, że J H od dnia 10 października 2006 r. podjął pracę w spółce z o.o. "A" . nie zawiadomił o powyższym organ egzekucyjny. Nie może zatem ZUS swych własnych zaniechań w dochodzeniu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne przerzucać na skarbowe organy egzekucyjne, które takimi informacjami o zatrudnieniu mogły ewentualnie dopiero dysponować po złożeniu zeznań podatkowych za 2006 r., czyli po dniu 30 kwietnia 2007 r. Z tych zatem względów, zasadne było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P-G w dniu [...] r. postanowienia o umorzeniu wszczętego postępowania egzekucyjnego oraz utrzymanie go w mocy jako zgodnego z prawem przez organ odwoławczy, co znalazło m.in. swój wyraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P z dnia 25 października 2007 r., sygn. akt I SA/Po 998/07. Z powyższego wynika jednocześnie, iż organy egzekucyjne w zaskarżonych obecnie postanowieniach prawidłowo zastosowały przepisy o kosztach egzekucyjnych wynikających z rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 64 c tejże ustawy, który nakazuje obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/M. Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/K. Wolna-Kubicka LF