I FZ 303/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w przedmiocie odrzucenia skargi z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 318/23 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 marca 2023 r., nr 0201-IOV-11.4103.5.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2017 r. oraz listopad 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 318/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 marca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2017 r. oraz listopad 2017 r., z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I wezwano pełnomocnika skarżącej, będącego doradcą podatkowym, do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie do akt sprawy pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej, złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wezwanie zostało doręczone w dniu 24 maja 2023 r. Braki formalne skargi zostały uzupełnione przez pełnomocnika skarżącej w dniu 1 czerwca 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu ustawowego do dokonania tej czynności. W konsekwencji skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a"). Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu podniosła zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie wezwania bezpośrednio spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca w żaden sposób nie kwestionuje faktu otrzymania przez jej pełnomocnika wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi czy jego jednoznaczności, nie podważa też tego, że pełnomocnik nie uzupełnił braków skargi w zakreślonym w tym wezwaniu terminie. Argumentacja zażalenia koncentruje się na poglądzie, że Sąd powinien był zignorować bezczynność pełnomocnika i wezwać do uzupełnienia braków formalnych skargi bezpośrednio spółkę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu, wyrażanego w orzeczeniach przytoczonych przez skarżącą w zażaleniu, zgodnie z którym nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez pełnomocnika, który złożył skargę (zwłaszcza w zakresie dokumentu pełnomocnictwa) nie wywołuje skutków z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - mimo zawarcia rygoru zastosowania tego przepisu w wezwaniu - lecz wymaga od sądu wystosowania kolejnego wezwania, tym razem bezpośrednio do strony postępowania. Skoro art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek odrzucenia skargi ("Sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, to sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata, radcy prawnego czy doradcy podatkowego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (por. np. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10; z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11; z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1509/14; z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać, że odrzucenie skargi bez ponownego, bezpośredniego wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych, naruszyło jej prawo do sądu. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę, w imieniu której działa). Warto przy tym stwierdzić, że dwukrotne wzywanie do uzupełnienia braków formalnych skargi: najpierw pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony (w omawianym przypadku również do wykazania umocowania osób uprawnionych do reprezentacji spółki i podania wartości przedmiotu zaskarżenia), a następnie strony (do osobistego podpisania skargi, a później - jak się zdaje - również do przedłożenia odpisu z KRS i podania wartości przedmiotu zaskarżenia), prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych przyczyn nie korzystają. Przyjęcie takiego rozwiązania prowadziłaby, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa, nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (czy art. 220 § 3 tej ustawy - w przypadku nieuiszczenia wpisu), bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 5 lipca 2022 r., II OZ 403/22; 23 maja 2017 r., II GZ 367/17; 28 lipca 2021 r., II OZ 422/21; 11 czerwca 2015 r., I FSK 637/15; 11 lipca 2023 r., II GZ 236/23). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Przesłanka zastosowania powyższego przepisu została w okolicznościach sprawy spełniona - zawierające wszystkie niezbędne elementy wezwanie zostało prawidłowo doręczone, a braki formalne skargi nie zostały w terminie uzupełnione. Przesądza to o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.