II SA/Wa 1901/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] maja 2023 r. UZASADNIENIE Dnia [...] maja 2023r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją Nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego [...] SG S. S.uznając wymienione świadczenie za nienależne, jako że funkcjonariuszowi został przydzielony decyzją administracyjną lokal mieszkalny, który funkcjonariusz zajmował w okresie od [...].06.2010r. do [...].08.2020r. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania Komendant główny Straży Granicznej decyzją z [...] lipca 2023r. uchylił w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] maja 2023r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o odmowie [...] SG S. S. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego i odmówił [...] SG S.S. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w miejscowości R. Organ ustalił, że skarżący w okresie od [...].06.2010r. do [...].08.2020r. zajmował służbowy lokal mieszkalny nr [...] położony w [...] przy ul. [...], którego powierzchnia mieszkalna zabezpieczała przysługujące mu 4 normy zaludnienia. W roku 2018 wraz z żoną zakupił nieruchomość rolną w miejscowości R. i w dniu [...].07.2018 r. uzyskał pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego, która została zakończona w roku 2020 r. Ustalono też, że strona w swoim domu jednorodzinnym zamieszkała w dniu [...].04.2020 r. natomiast lokal mieszkalny przydzielony decyzją nr [...] z dnia [...].06.2010r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej został przez nią zdany protokołem z dnia [...].08. 2020 r. i przekazany w całości do dyspozycji [...] Oddziału Straży Granicznej. W świetle powyższych ustaleń organ II instancji wywiódł, że funkcjonariusz posiadałby prawo do wskazanego uprawnienia, tj. do pomocy na uzyskanie, domu jednorodzinnego, gdyby zgodnie z § 3 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maj 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, wystąpił z wnioskiem o jej przyznanie przed zdaniem lokalu mieszkalnego, zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej. Jak podkreślił to organ w dacie złożenia wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej, tj. [...].04.2023r., S. S. nie mógł zaś już wypełnić warunku o którym mowa w § 8 przywołanego w podstawie prawnej rozporządzenia, wobec faktu, iż lokal został przez niego opróżniony i przekazany do dyspozycji organu już wcześniej, tj. w dniu [...].08.2020 r. W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję jedynie w oparciu o art. 98 ustawy o Straż Granicznej. Natomiast a organ II instancji wydał decyzję w oparciu o art 98 ust. 1 w zw. z art 99a ustawy z dnia 1 października 1990r. o Straży Granicznej a także § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 23 maja 2008r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej i dlatego by stało się zadość prawu, organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł S. S. zarzucając organowi : - naruszenie artykułu 6, 7, 7a, 8, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2023r. poz. 775 z póżn. zm. (dalej "k.p.a."), w związku z art. 107 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że funkcjonariusz nie spełniał przesłanek do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego, podczas gdy funkcjonariusz był uprawniony do otrzymania takiej pomocy, jak też poprzez działanie organu w sposób niebudzący zaufania obywateli do organów państwa a także poprzez nie uwzględnienie art. 7a który stanowi, iż w przypadku pozostawania wątpliwości co do treści normy prawnej wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, - wydanie przez Komendanta Głównego SG decyzji nr [...] z dnia [...].07.2023r. o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w oparciu o niewłaściwe rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie skarżonej decyzji, to jest odniesienie się do decyzji administracyjnej Nr [...] z dnia [...].06.2010r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej "[...]OSG") w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego w miejscowości [...], - naruszenie art 98 w zw. z art. 99a ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (dalej "ustawa o SG") wobec uznania, że funkcjonariuszowi, który otrzymał decyzją administracyjną lokal mieszkalny zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (dalej "rozporządzenie o lokalach mieszkalnych"), nie można przyznać pomocy finansowej, mimo, iż art. 99a w sposób jednoznaczny wskazuje, że funkcjonariusz jest zobowiązany do opróżnienia lokalu mieszkalnego o którym mowa w art. 94 ust. 1 pkt 5 jeżeli otrzymał pomoc finansową. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Jak wynika z treści skarżonej decyzji, podstawą jej wydania była okoliczność, że skarżący zdał na rzecz organu lokal mieszkalny zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej, zanim jeszcze wystąpił z wnioskiem o pomoc mieszkaniową na uzyskanie domu jednorodzinnego. W świetle powyższego istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art 99a ust 1 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej oraz § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maj 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Przywołany art 99a ust 1 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej wskazuje, iż funkcjonariusz obowiązany jest do opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art 94 ust 1 powyższej ustawy, jeżeli otrzymał pomoc finansową. Natomiast w myśl § 8 powyższego rozporządzenia MSWiA, warunkiem przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszowi zajmującemu lokal mieszkalny będący w dyspozycji właściwego organu jest zobowiązanie się funkcjonariusza do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego przez wszystkie zamieszkałe w nim osoby i przekazanie opróżnionego lokalu do dyspozycji organu w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty pomocy finansowej. Zestawienie w/przywołanych regulacji prowadzi do konkluzji, że głównym celem jaki chciał osiągnąć ich twórca, było zagwarantowanie organowi przyznającemu pomoc na uzyskanie domu jednorodzinnego, możliwości skutecznego odzyskiwania lokali mieszkalnych przyznanych funkcjonariuszom na podstawie decyzji administracyjnych. Oczywistym jest, że nie do zaakceptowania z punktu widzenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej byłaby sytuacja, by funkcjonariusz równocześnie korzystał z dwóch form pomocy mieszkaniowej tj. gdyby zajmował lokal mieszkalny przydzielony mu z zasobów organu i gdyby jednocześnie otrzymywał pomoc finansową na zakup lub budowę własnego domu. Dlatego też prawodawca tworząc omawiane przepisy wykluczył możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego takiemu funkcjonariuszowi, który nie zwróciłby w oznaczonym terminie organowi zajmowanego lokalu służbowego. A contrario – funkcjonariusz, który przekazał do organu lokal zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej, co do zasady może zostać beneficjentem pomocy finansowej na uzyskanie domu. Bez wpływu na powyższe konkluzje pozostaje to, czy zdanie lokalu służbowego nastąpiło przed czy też po wystąpieniu z wnioskiem o przyznanie omawianej pomocy finansowej. Kluczowe znaczenie dla sprawy (w świetle odkodowywanych przepisów) na bowiem wyłącznie to, czy nastąpiło zdanie lokalu zajmowanego na podstawie decyzji. Argumentu przeciwnego nie stanowi norma § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maj 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu która zakreśla termin 6 miesięcy od otrzymania pomocy finansowej, na zdanie zajmowanego lokalu służbowego. Zapis ten określa bowiem wyłącznie maksymalną długość czasu, w jakim beneficjent pomocy finansowej może równocześnie korzystać z dotychczasowego lokalu przyznanego na podstawie decyzji. Skoro zaś nie określa początkowego terminu w jakim funkcjonariusz musi zdać lokal służbowy, to oznacza to, iż lokal taki może zostać zdany w każdym terminie – o ile jest on krótszy od wskazanego w przepisie 6-cio miesięcznego terminu. Prawodawca nie wykluczył więc możliwości zdania lokalu służbowego zarówno jeszcze przed wypłatą omawianej pomocy finansowej jak i przed zainicjowaniem postępowania o przyznanie omawianej pomocy finansowej. Na marginesie Sąd zwraca uwagę na fakt, że zapis w/w § 8 rozporządzenia (w tym zapis o terminie 6-cio miesięcznym) jest w pełni zrozumiały z punktu widzenia racjonalności i doświadczenia życiowego. W wielu przypadkach dopiero otrzymanie pomocy finansowej umożliwia wykończenie budowanego domu i doprowadzenie go do stanu używalności. Zrozumiałym jest więc, że w takim czasie prawodawca umożliwił funkcjonariuszowi korzystanie z dotychczasowego lokalu służbowego. To jednak nie oznacza braku możliwości wcześniejszego zdania lokalu zajmowanego na podstawie decyzji, jeśli jego użytkowanie stało się zbędne dla funkcjonariusza. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, że skarżone rozstrzygnięcie jawiło się jako wadliwe. Wywiedzione bowiem zostało z błędnie dokonanej wykładni art 99a ust 1 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej oraz § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maj 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. W ocenie tut. Sądu zdanie przez funkcjonariusza na rzecz organu lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej, jeszcze przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego, nie stoi per se na przeszkodzie przyznaniu owej pomocy finansowej. Nastąpił bowiem oczekiwany przez prawodawcę skutek w postaci powrotu do dyspozycji organu lokalu służbowego, który może być wykorzystany na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych innych funkcjonariuszy. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Ponowie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w treści niniejszego uzasadnienia i ustali, czy nie istnieją inne od wskazanych w uchylonej decyzji przeszkody dla uwzględnienia wniosku o przyznanie spornej pomocy finansowej.