II OZ 144/23

SENTENCJA Dnia 27 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 878/22 o odmowie wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 27 października 2022 r., nr WIN-II.7840.4.137.2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie. Sąd powołał się na treść art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", a także orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (patrz wyroki TK: z 3 grudnia 2005 r., SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134; z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz postanowienie NSA z 10 stycznia 2023 r., I OZ 613/22). Sąd wskazał, że do wyłączenia sędziego nie są wystarczające podejrzenia strony, co do braku obiektywizmu sędziego, czy też subiektywnego przekonanie strony, co do braku jego bezstronności. W niniejszej zaś sprawie wniosek zawiera jedyną przyczynę, która wskazuje, że ww. sędziowie orzekali w innej sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Ol 286/22. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia ww. sędziów. Strona nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a., uzasadniających wyłączenie sędziów z mocy ustawy. Strona nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie ww. sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Strona nie wykazała bowiem, aby pomiędzy nią, a którymkolwiek z tych sędziów, o wyłączenie których wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w tej sprawie. Braku bezstronności nie można upatrywać w tym, że ww. sędziowie byli członkami składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 286/22, w której przedmiotem kontroli sądowej była legalność uchwały Rady Miejskiej w Piszu z dnia 22 kwietnia 2009 r. nr XXXVI/420/09 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części Pisza, pomiędzy rzeką Pisą, a drogą na plażę miejską. Nie może to stanowić podstawy do wyłączenia sędziów w sprawie, w której zaskarżona jest decyzja w innym przedmiocie, nawet jeśli była składana jako dowód w innym postępowaniu. W tamtym postępowaniu bowiem Sąd nie oceniał zgodności z prawem decyzji będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie lecz legalność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Mimo że Sąd w uzasadnieniu wyroku w ww. sprawie odnosił się do decyzji Starosty utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, to nie dokonywał oceny prawnej tej decyzji. Przedmiotem takiej oceny był zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nieuprawnione jest zatem stanowisko skarżącego, że sędziowie Ewa Osiupk i Piotr Chybicki wypowiedzieli się już w kwestii zgodności decyzji Starosty z § 33 powołanej uchwały Rady Miejskiej w Piszu. Przedmiotem oceny była bowiem zgodność z prawem tylko tego przepisu prawa miejscowego. Ponadto zarzuty dotyczące sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, lecz nie stanowią przesłanki do wyłączenia sędziego. Zatem dokonywanie oceny prawnej przez sędziego w innej sprawie nie może stać na przeszkodzie w rozpoznawaniu innej sprawy sądowoadministracyjnej, nawet jeśli pozostają one w związku. Sąd zwrócił też uwagę, że sędziowie, których wniosek dotyczy, złożyli wymagane oświadczenia, zgodnie z którymi przesłanki wyłączenia określone w art. 19 p.p.s.a. nie zachodzą. Prawdziwości tych oświadczeń strona nie kwestionowała oraz nie wskazała żadnych okoliczności, które obiektywnie mogłyby podważyć ich wiarygodność. Reasumując, Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego nie uzasadnia wyłączenia wymienionych przez niego sędziów od rozpoznania niniejszej sprawy, z mocy samego prawa (art. 18 p.p.s.a.) ani na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zarzucając naruszenie art. 19 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że wydając wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 286/22 dokonali oceny co do niedopuszczalności zabudowy w sposób określony we wniosku o pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w związku z treścią art. 18 i art. 19 p.p.s.a. nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziów objętych wnioskiem. W szczególności wbrew twierdzeniom zażalenia orzekanie przez tych samych sędziów w innej sprawie, dotyczącej oceny legalności planu miejscowego nie wyczerpuje przesłanek z art. 18 p.p.s.a., a w szczególności przesłanki z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy zaskarżonego orzeczenia oraz aktu prawnego wydanych z udziałem osoby, która następnie została powołana na stanowisko sędziego oraz w sprawach, w których taki sędzia występował jako prokurator. W tej sprawie skarżący nie ujawnił aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji brali udział sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenia oraz aby osoby te występowania w sprawie jako prokurator. Podnoszona w tym zakresie argumentacja dotycząca wydania wyroku o sygn. akt II SA/Ol 286/22 nie daje zatem podstawy do stwierdzenia zaistnienia przesłanki wyłączenia sędziego z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Także brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki wyłączenia sędziego z art. 19 p.p.s.a. Wyjaśnienia skarżącemu wymaga, że art. 18 p.p.s.a. zawiera enumeratywny katalog przesłanek do wyłączenia sędziego z mocy ustawy; zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na merytoryczną pracę sędziego (także w innych sprawach skarżącego), która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia z uwagi na niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia, na co trafnie wskazał Sąd I instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia osób wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że taka osoba nie będzie bezstronna, wywołane faktem, że dany sędzia orzekał w danej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla strony skarżącej orzeczenie lub podejmował działania procesowe, które nie uwzględniały postulatów strony postępowania. Innymi słowy, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Na co niewadliwie wskazał Sąd I instancji, tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (np. skargi kasacyjnej, co też skarżący uczynił – sprawa zarejestrowana w NSA pod sygn. akt II OSK 2086/22), a nie w ramach postępowania o wyłączenie sędziego (por. odpowiednio postanowienia NSA: z 4 marca 2014 r., I OZ 138/14; z 21 maja 2015 r., II OZ 460/15). Ponadto w tej sprawie sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie złożyli stosowne oświadczenia, z których wynika, że w stosunku do nich nie zachodzą przesłanki z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Skarżący poza tym nie wykazał aby sędziowie objęci wnioskiem przestali być bezstronni w rozpoznaniu sprawy skarżącego, tym bardziej, że wbrew twierdzeniom zażalenie ww. wyrok WSA w Olsztynie o sygn. akt II SA/Ol 286/22 dotyczył oceny legalności planu miejscowego, a nie stricte oceny co do niedopuszczalności zabudowy w sposób określony we wniosku o pozwolenie na budowę. W ww. wyroku WSA jedynie wskazał, że "Skarżący załączył do swojego pisma procesowego z dnia 21 kwietnia 2022 r. decyzję z dnia 2 marca 2022 r. o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i architektoniczno-budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę 9-ciu budynków letniskowych na wynajem, zlokalizowanych na działce nr [...] położonej w obrębie [...]. Z załączonej decyzji wynika jednoznacznie, że skarżący planował na spornym terenie budowę 9-ciu domków letniskowych". Nie oznacza to, że Sąd w ten sposób dokonał oceny legalności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę. A zatem argumenty nie poparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanej sędzi nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego (por. postanowienia NSA: z 11 kwietnia 2014 r., II OZ 382/14; z 6 maja 2014 r., I OZ 336/14). Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.