I GSK 1263/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M.J. o wyłączenie sędziego del. WSA Izabelli Janson w sprawie ze skargi kasacyjnej M.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1315/20 w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2020 r. nr 326/2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: odrzucić wniosek. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1315/20, oddalił skargę M.J. (dalej jako: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 września 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako: NSA) zarządzeniem z 13 grudnia 2024 r. skierowała do rozpoznania na rozprawie 14 lutego 2025 r. sprawę ze skargi kasacyjnej skarżącego od ww. wyroku WSA z 12 stycznia 2021 r. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Dariusz Dudra - jako przewodniczący, sędzia NSA Henryk Wach oraz delegowany sędzia WSA Izabella Janson, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska. Pismem z 10 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Izabelli Janson od orzekania w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący zażądał aby jego wniosek o wyłączenie sędziego został rozpoznany z pominięciem konkretnie wymienionych z imienia i nazwiska 36 sędziów NSA, a w przypadku jego nieuwzględnienia o przeprowadzenie wobec nich "testu niezawisłości i bezstronności (...) na podstawie okoliczności ujawnionych w toku postępowania o wyłączenie". Skarżący podniósł, że żadna z ww. osób nie może rozpoznać ani wniosku o wyłączenie, ani też wniosku o test, bowiem składa go w związku z wyrokiem TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, w którym uznano, że osoba powołana przez polityczną KRS nie jest bezstronnym i niezawisłym sądem ustanowionym ustawą — albowiem skład ten nie stanowi "sądu" w rozumieniu TSUE. Powyższe, zdaniem wnioskodawcy oznacza, że orzekanie nominata politycznej KRS w przedmiocie wniosku o wyłączenie nominata politycznej KRS – jest niedopuszczalne z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego podlega odrzuceniu. Wniosek o wyłączenie sędziego strona oparła na okolicznościach dotyczących jego delegowania. Skarżący podniósł w uzasadnieniu wniosku, że zgodnie z Konstytucją RP nominacji sędziów, a więc wskazania ich siedziby i obszaru właściwości może dokonać wyłącznie Prezydent RP, a skoro powołanie przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego polega na wskazaniu miejsca i obszaru właściwości sędziego, to dokonanie jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie wymaga zgody Prezydenta RP. Tymczasem, jak wskazał wnioskodawca, "przepisy ustawy zwykłej" dopuszczają zmianę obszaru właściwości sędziego i jego siedziby przez organy inne niż Prezydent RP, mimo że w Konstytucji RP jest on jedynym organem uprawnionym do nominacji sędziego. Zdaniem skarżącego delegacja oznacza bowiem zmianę zakresu wskazanej przez Prezydenta RP nominacji, czyli siedziby i obszaru właściwości sędziego, przy czym bez znaczenia jest to czy zmiana ta jest dokonywana jedynie czasowo, jak i to kto dokonuje tej zmiany. Skarżący podkreślił, że istota jego zarzutu sprowadza się do tego, że zmiany tej nie dokonuje Prezydent RP. W związku z powyższym skarżący podkreślił, że nie neguje samej instytucji "delegowania", ale zarzuca, iż jest ona dokonywana na podstawie decyzji organów nieuprawnionych do tego w świetle Konstytucji RP, a konsekwencją powyższego jest to, że strona korzystająca z uprawnień wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej nie ma gwarancji rozpoznania jej sprawy przez osobę nominowaną do właściwego sądu przez Prezydenta RP. W ocenie skarżącego pozbawia to stronę prawa do "właściwego Sądu", co z kolei jest naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Co więcej, zdaniem skarżącego o powyższym naruszeniu świadczy także dokonywanie delegacji sędziów do wyższych instancji z pominięciem wymogów ustawowych awansu zawodowego. Powyższe nie zostało udowodnione w żadnej mierze. Przy tym co istotne tak ukształtowany wniosek o wyłączenie sędziego w oparciu o jego wadliwe powołanie - nie mieści się w zakresie normy z art. 19 p.p.s.a. W świetle ww. przepisu przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej jako: p.u.s.a.). Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Nie można zatem pominąć pośredniej mocy wiążącej uchwał abstrakcyjnych, rozumianej w ten sposób, że stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w treści danej uchwały będzie wiązało wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do czasu, gdy nie nastąpi zmiana tego stanowiska. Z kolei przedmiotem wniosku składanego na podstawie art. 5a § 1 p.u.s.a. jest badanie niezawisłości i bezstronności sędziego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków w sądzie administracyjnym, w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, w okolicznościach danej sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Zakresy przedmiotowe okoliczności stanowiących podstawy do wyłączenia sędziego przewidziane w art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a § 1 p.u.s.a. są rozłączne. W niniejszej sprawie zastosowanie trybu badania wniosku przewidzianego w art. 5a § 1 p.u.s.a. nie było możliwe z tego tytułu, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 5a § 5 pkt. 1 i 2 p.u.s.a. Zgodnie z tym przepisem Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Powołany przepis art. 5a § 5 p.u.s.a. wskazuje zatem, że kluczowym wymogiem formalnym wniosku jest przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Poprzez "okoliczności uzasadniające żądanie" należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, a przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. W treści analizowanego wniosku skarżący nie przywołał żadnych okoliczności towarzyszących powołaniu kwestionowanego sędziego na zajmowane stanowisko. Nie przedstawiła też żadnych "okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu", o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek uznać należy za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a.