II OZ 581/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2029/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2029/23 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 czerwca 2023 r. nr DOZ-OAiK.650.283.2021.WK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 27 lutego 2024 r., sygn. akt. VII SA/Wa 2029/23, oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 kwietnia 2024 r. Postanowieniem z 24 maja 2024 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną od tego wyroku, albowiem została wniesiona ona z uchybieniem terminu. Pismem z 7 czerwca 2024 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 27 lutego 2024 r. Wskazał, że nadanie skargi kasacyjnej bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast Sądu pierwszej instancji nastąpiło przez pomyłkę pracownika jego kancelarii. W prowadzonej przez niego kancelarii obowiązuje procedura, zgodnie z którą do obowiązków personelu administracyjnego należy między innymi przygotowanie pism do wysyłki i ich wysyłka. Pełnomocnik skarżącej przekazał przygotowaną skargę kasacyjną do wysyłki pracownikowi personelu administracyjnego zgodnie z wypracowaną praktyką i z poleceniem przygotowania pisma do wysyłki i nadania w placówce pocztowej. Pomimo prawidłowego zaadresowania pisma w treści skargi kasacyjnej, pomyłka pracownika nastąpiła na etapie adresowania koperty i książki nadawczej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że uchybienie terminowi miało charakter zawiniony. Pełnomocnik dołożył bowiem starań dla prawidłowego dokonania powyższej czynności tj. sporządził merytoryczną skargę kasacyjną, prawidłowo ją oznaczył na stronie tytułowej, w odpowiedniej liczbie odpisów oraz dokonał prawidłowej opłaty od skargi. Z powyższych względów wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony. Zaskarżonym postanowieniem z 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że skarżąca, wnioskująca o przywrócenie terminu, reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Adwokat, czy radca prawny podlega bowiem bardziej rygorystycznym kryteriom oceny miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych jako pełnomocnik strony. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobowiązany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zawodowy charakter działalności powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada więc za błędy i zaniechania pracownika kancelarii, a właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. I GZ 336/20; postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. II OZ 1353/16; postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. I FZ 149/14). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można zatem przychylić się do twierdzenia, że skarżąca uchybiła terminowi wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. Okoliczności przedstawione we wniosku nie mogą wywrzeć skutku w postaci przywrócenia terminu stronie skarżącej do dokonania wnioskowanej czynności. Uwzględniając konieczność należytej staranności w dbaniu o interesy swojego mandanta, względy mieszczące się w sposobie zorganizowania pracy pełnomocnika oraz jego kancelarii prawniczej, w tym odbioru i obiegu korespondencji, stanowią w ocenie Sądu faktyczną przyczynę uchybienia terminu. Nie mogą one uprawdopodabniać w wymagany sposób, że skarżąca nie ponosi winy w jego niedochowaniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. polegające na niezasadnym przyjęciu, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, iż niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było niezawinione. Zdaniem skarżącej, pełnomocnik nie popełnił żadnego merytorycznego błędu w zaadresowaniu skargi kasacyjnej w treści samego pisma, a wysyłka (nadanie) tego pisma procesowego bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikała wyłącznie z pomyłki pracownika kancelarii, którą prowadzi ten pełnomocnik. Pomyłka miała charakter incydentalny i przypadkowy. Okoliczności te potwierdził pracownik, który ten błąd popełnił. Zdaniem skarżącej, nie można uznać, że pełnomocnik ponosi winę za pomyłkę ludzką i w konsekwencji winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 1. Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. 2. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ciężar wykazania, że niedochowanie terminu do dokonania określonej czynności nastąpiło bez winy strony, spoczywa na tej stronie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że okoliczności te muszą być konkretne i wywierać określony, weryfikowalny wpływ na możliwość dochowania biegnącego terminu. 3. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11.03.2009 r., I OZ 198/09, CBOIS). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 10.06.2011 r., I OZ 408/11; 13.12.2011 r., II FZ 736/11; 11.01.2012 r., I GZ 231/11; 25.01.2012 r., II OZ 2/12, CBOIS). Strona ponosi zatem konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w jej imieniu, jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności. 4. Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej nie wykazał braku swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nadanie skargi kasacyjnej w kopercie zaadresowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast do Sądu pierwszej instancji, w wyniku pomyłki pracownika kancelarii pełnomocnika, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu. Za trafną należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że w zaistniałych w sprawie okolicznościach, to pełnomocnik ponosi winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem odpowiada on na zasadzie ryzyka zawodowego za organizację pracy i prawidłowość czynności podejmowanych przez swoich pracowników w ramach świadczonej profesjonalnie pomocy prawnej. Pełnomocnik podejmując się prowadzenia sprawy na rzecz i w imieniu mocodawcy ma działać z równą starannością jakby działał na własną rzecz. Profesjonalny pełnomocnik zlecając określone czynności zatrudnionym w kancelarii pracownikom, odpowiada za ich błędy i niedopatrzenia, jakby to on sam dopuścił się tychże błędów i niedopatrzeń. Ma on obowiązek czuwać, aby reprezentowani mocodawcy nie ponieśli szkody w związku z uchybieniem terminu dokonania czynności procesowej wchodzącej w zakres umocowania. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik odpowiada za właściwe zaadresowanie i skompletowanie korespondencji. Błędne zaadresowanie korespondencji przez pracownika kancelarii nie zwalnia pełnomocnika z odpowiedzialności za negatywne skutki takiej pomyłki. Niedochowanie należytej staranności przy wysyłce korespondencji do sądu jest niewątpliwie winą pracownika kancelarii pełnomocnika. Pomyłka pracownika świadczy o tym, że nadzór nad działaniami pracowników kancelarii okazał się być nieskuteczny. Wobec powyższego pełnomocnik nie może twierdzić, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było niezawinione. 5. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.