III FSK 143/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1644/21 w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz H. Z. kwotę 590 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 14 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 października 2021 r. w przedmiocie ulg płatniczych - odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn z odsetkami za zwłokę (sygn. akt I SA/Gl 1644/21). W uzasadnieniu wyroku Sąd ocenił, że organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny obu przesłanek umorzenia zaległości. Zdaniem Sądu niewątpliwie skarżąca osiąga niskie dochody. Nie zmienia to jednak faktu, iż skarżąca otrzymuje dopłaty bezpośrednie do prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 63.883,03 zł rocznie. Trudności z jakimi boryka się Skarżąca, nie oznaczają obowiązku po stronie organów podatkowych wspomagania poprzez udzielenie ulgi podatkowej. Ustalona przez organy podatkowe sytuacja majątkowa skarżącej nie uniemożliwia spłaty zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu organy podatkowe trafnie wskazały, że nabyta przez Skarżącą w ¼ części nieruchomość zamieszkana jest przez ojca podatniczki, pomimo to w przyszłości skarżąca może odnieść korzyść materialną z tytułu posiadania wspomnianej nieruchomości. Sąd podziela stanowisko DIAS, iż dokonując czynności prawnych związanych z nabyciem spornego zobowiązania skarżąca winna była liczyć się z obowiązkiem uregulowania wszelkich należności z tym związanych. Pomimo relatywnie trudnej sytuacji finansowej Podatniczka miała zdolność do zaciągnięcia pożyczki w banku, której miesięczna rata wynosi 742 zł. Prawidłowo wywiedziono również, zdaniem Sądu, że sporne zobowiązanie podatkowe znajduje pokrycie w masie spadkowej. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła podatniczka zaskarżając wyrok w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 191 o.p. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy w postępowaniu podatkowym poprzedzającym jej wydanie organ podatkowy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy oraz nie oparł ustaleń faktycznych na całym zebranym materiale dowodowym; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA w Gliwicach dostrzegł braki w zakresie ustalonego stanu faktycznego, uchyliłby zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, 2) prawa materialnego – art. 67a § 1 pkt 3 o.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ważny interes podatnika występuje wyłącznie "W sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi", 3) prawa materialnego - art. 67 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo iż zaistniały przesłanki do jego zastosowania w postaci ważnego interesu skarżącej oraz interesu publicznego. Mając na uwadze podniesione zarzuty naruszenia prawa skarżąca wniosła o: 1) uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie skargi na rozprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna w zakresie, który uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Na początek przypomnieć należy – stronom i przede wszystkim Sądowi pierwszej instancji – uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego wydaną w dniu 1 marca 2010 r., w sprawie (sygn. akt) II FPS 9/09. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r., Nr 88, poz. 539 ze zm.) nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – p.p.s.a.). W sprawie niniejszej Sąd pierwszej instancji przytoczoną uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie zignorował, w tym nie ocenił jej adekwatności do sprawy, pomimo znaczenia prawnego wynikającego z treści art. 269§ 1 p.p.s.a. Skutkiem powyższego było niezauważenie, że wypadki nadzwyczajne, na które powołuje się wydane w sprawie postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 5 maja 2021 r., a za nim zasadniczo również organy podatkowe, nie stanowi jedynego prawnie znaczącego przypadku uzasadniającego udzielenie ulgi w wykonaniu zobowiązania podatkowego. Nie negując znaczenia wzmiankowanych "nadzwyczajności" stwierdzić należy, że odwołanie się do tych okoliczności nie zwalnia od całościowego, wszechstronnego, wnikliwego rozpoznania sprawy. I tak na przykład, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika dostatecznie czy organy podatkowe realnie wzięły pod uwagę fakt, ze skarżąca wzięła do wychowania dziecko zmarłej siostry, że opiekuje się ojcem. Powołaniu się na otrzymanie w spadkobraniu nieruchomości brak jest dostatecznych ocen: czy i kiedy nieruchomość ta mogłaby przynosić przychody, jaki był cel zaciągnięcia przez skarżąca kredytu, czy i kiedy cel ten został osiągnięty. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza o udzieleniu skarżącej ulgi w wykonaniu zobowiązania podatkowego; do decyzji w tym przedmiocie uprawnione są wszak organy podatkowe; sąd administracyjny nie jest organem podatkowym, postępowanie przed sądami administracyjnymi nie stanowi kontynuacji podatkowego postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny konstatuje natomiast, ze Sąd pierwszej instancji nie ocenił dostatecznie wnikliwie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy - dla jego nieulegającej wątpliwości subsumcji pod normę wynikającą z art. 67a§ 1 pkt 3 o.p. Z tych powodów, na podstawie art. 185§ 1 p.p.s.a i art. 203 pkt 1 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. s. Jolanta Sokołowska s. Jacek Brolik s. Sławomir Presnarowicz