I GZ 10/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1442/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 lutego 2024 r., nr 3/2024/DSW w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu do budżetu państwa dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1442/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę P. ("skarżący", "Związek") na decyzję Ministra Sportu i Turystyki ("organ") z dnia 27 lutego 2024 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu do budżetu państwa dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że ww. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z dnia 25 maja 2024 r. został zobowiązany przez Sąd do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: - nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi; - nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej oraz umocowanie osób reprezentujących stronę skarżącą do udzielenia pełnomocnictwa procesowego. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 czerwca 2024 r. (vide: k. 20 akt sądowych). Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał 24 czerwca 2024 r. W imieniu Związku odpowiedzi na wezwanie udzielił adwokat przedkładając pełnomocnictwo oraz dokument KRS. Sąd I instancji stwierdził, że z przesłanego KRS wynika, że dla ważności dotyczących praw i obowiązków majątkowych skarżącego wymagane jest współdziałanie dwóch z niżej wymienionych osób: prezesa, wiceprezesa, sekretarza generalnego, głównego księgowego. Pełnomocnictwo z dnia 31 sierpnia 2023 r. zostało podpisane przez Sekretarza Generalnego P. W. i Główną Księgową B. C. W ocenie Sądu I instancji z przesłanego KRS nie wynika prawo do reprezentowania Związku przez Główną Księgową B. C. Jednocześnie pełnomocnik Związku nie przedłożył żadnego innego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Związku przez B. C., np. uchwały o jej powołaniu na stanowisko Głównej Księgowej. Z KRS wynika jedynie, że P. W. jest członkiem zarządu Związku, brak jest dokumentu z którego wynikałoby, że pełni funkcję Sekretarza Generalnego. Zdaniem WSA nie sposób uznać, aby pełnomocnik Związku uczynił zadość ww. wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi i usunął brak formalny skargi w zakresie złożenia dokumentów określających umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa adwokatowi wnoszącemu skargę w imieniu Związku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 49 § 1 p.p.s.a., art 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji RP przez niepełne, niejednoznaczne i wprowadzające w błąd sformułowanie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, - art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe wskazanie w wezwaniu braków formalnych, jakimi dotknięta była odrzucona skarga - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona uzupełniła braki formalne skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że wykonując zarządzenie Sądu z dnia 16 maja 2024 r. pełnomocnik - zgodnie z treścią zarządzenia - uzupełnił braki formalne skargi przedkładając w zakreślonym terminie oryginał pełnomocnictwa oraz informację pełną z KRS dotyczącą skarżącego. W ocenie skarżącego wezwanie w sposób istotny odbiega od treści zarządzenia. Zarządzenie przewodniczącego nie identyfikuje w sposób wystarczająco precyzyjny dokumentu, o którego przedłożenie należy się zwrócić do pełnomocnika. W treści wezwania zobowiązano do nadesłania oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu (np. pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej), z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej oraz umocowanie osób reprezentujących stronę skarżącą do udzielenia pełnomocnictwa procesowego. Takie sformułowanie, zdaniem skarżącego, nie wskazuje wystarczająco jednoznacznie, czy chodzi o dokument - pełen odpis z KRS czy też o inne, dodatkowe dokumenty, z którego wynika sposób powołania osób uprawnionych do reprezentacji skarżącego. Oznacza to, że gdyby wezwanie zostało sformułowane w sposób odzwierciedlający treść zarządzenia, pełnomocnik strony byłby uprawniony do uznania, że wymagane jest od niego przedłożenie nie tylko pełnego odpisu z KRS skarżącego lecz również innych, koniecznych dokumentów do wykazania prawidłowości powołania osób reprezentujących skarżącego udzielając pełnomocnictwa procesowego pełnomocnikowi skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei regulacja zawarta w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). Należy podkreślić, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu administracyjnego: z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z dnia 23 października 2015 r., II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). Jak wynika z akt sprawy, stwierdziwszy brak formalny skargi, Sąd I instancji, zarządzeniem z dnia 16 maja 2024 r. prawidłowo wezwał stronę, reprezentowaną przez pełnomocnika (pismem z dnia 25 maja 2024 r.), do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) poprzez: "a) nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem – zgodnie z art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze – kopii pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi; b) nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu (np. pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej), z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej oraz umocowanie osób reprezentujących stronę skarżącą do udzielania pełnomocnictwa procesowego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom podniesionym w zażaleniu, wezwanie skierowanie do pełnomocnika skarżącego (pismem Sądu z dnia 25 maja 2024 r.) było prawidłowo sformułowane, jak również odzwierciedlało treść ww. zarządzeniu. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że z nadesłanego przez pełnomocnika skarżącego KRS wynika, że dla ważności dotyczących praw i obowiązków majątkowych skarżącego wymagane jest współdziałanie dwóch z niżej wymienionych osób: prezesa, wiceprezesa, sekretarza generalnego, głównego księgowego. Z nadesłanego pełnomocnictwa z dnia 31 sierpnia 2023 r. wynika, że zostało ono podpisane przez Sekretarza Generalnego P.W. i Główną Księgową B. C. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przesłanego KRS nie wynika prawo do reprezentowania Związku przez Główną Księgową B. C. Pełnomocnik Związku nie przedłożył żadnego innego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Związku przez B. C., np. uchwały o jej powołaniu na stanowisko Głównej Księgowej. Słusznie WSA zauważył, że z KRS wynika jedynie, że P. W. jest członkiem zarządu Związku, brak jest dokumentu z którego wynikałoby, że pełni funkcję Sekretarza Generalnego. Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych ma fakt, że skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Adwokat, czy radca prawny podlega bardziej rygorystycznym kryteriom oceny miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych jako pełnomocnik strony. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy profesjonalny pełnomocnik, działający w imieniu skarżącego powinien był zatem wykazać, że osoby, które podpisały pełnomocnictwo są upoważnione do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu, wezwanie w swojej treści skonstruowane było w sposób jak najbardziej jednoznaczny, czytelny i zrozumiały, zaś właściwe odczytanie jego treści nie powinno sprawiać trudności profesjonalnemu pełnomocnikowi, który posiada szczególne kwalifikacje i wiedzę prawniczą. Stwierdzenie więc przez WSA omawianych braków formalnych skargi nie skutkowało jej "automatycznym" odrzuceniem. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika został prawidłowo wezwany do usunięcia ww. braków formalnych skargi, a odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., było skutkiem niewykonania wezwania w sposób prawidłowy, pomimo jego właściwego sformułowania. Ponowne wezwanie do uzupełnienia braków stanowiłoby zaprzeczenie tego, że skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.