I SA/Kr 1403/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Waldemar Michaldo ( spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skarg L. L. ( następcy prawnego E. L.) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2018 r. nr [...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2017 i 2018 - uchyla zaskarżone decyzje - UZASADNIENIE W dniu 20 czerwca 2018 r. Prezydent MiastaK. wydał decyzje: nr [...] ustalającą E. L. wymiar podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 1254,00 zł, nr [...] ustalającą E. .L. wymiar podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 1279,00 zł. W uzasadnieniu swoich decyzji organ I instancji wskazał, że przeprowadzając postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2017 i 2018, w dniu 16 kwietnia 2018 r. wezwał W. K. i E. L. do wyjaśnienia i złożenia aktualnej informacji o nieruchomości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Organ wyjaśnił, że w dniu 27 kwietnia 2018 r. E. L. złożył informację o nieruchomości wpisując budynek jako mieszkalny o powierzchni 141 m2 i powierzchni działki 349 m2 oraz złożył pismo wyjaśniające, w którym stwierdził, że wbrew zapisom ewidencji gruntów i budynków, obiekt jest budynkiem mieszalnym. Do pisma dołączył: własnoręczne oświadczenie M. K. (nieżyjącej współwłaścicielki) z dnia 28 października 2011 r., decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia 30 grudnia 1987 r. (w której nie ma żadnej wzmianki o budynkach), zaświadczenie o adresach czasowych przy oraz zaświadczenie o figurowaniu w ewidencji działalności gospodarczej z dnia 28 października 2011 r. W ocenie organu I instancji, żaden z tych dokumentów nie potwierdza stanu nieruchomości w 2017 i 2018 r., a co więcej żaden z tych dokumentów nie potwierdza, że przy istnieje budynek mieszkalny. Prezydent Miasta K. stwierdził, że posiada decyzję Wydziału Geodezji z dnia 12 grudnia 2011 r. nr [...] potwierdzającą, że w operatach geodezyjnych budynek przy ul. Wańkowicza 5 jest określany jako budynek niemieszkalny. Decyzję tą otrzymali wszyscy zainteresowani i nie wnieśli od niej odwołania do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Organ I instancji wskazał, że E. L. został powiadomiony, że powinien wyjaśnić sprawę w ewidencji gruntów i budynków, jednak odmówił twierdząc, że takiego uzgodnienia powinien dokonać Wydział Podatków i Opłat. Prezydent Miasta Krakowa wyjaśnił, że nie ma kompetencji aby orzekać jak organ budowlany o przeznaczeniu budynku lub podważać dokumenty operatu geodezyjnego prowadzonego przez Wydział Geodezji. Organ I instancji wskazał, że w dniu 11 maja 2018 r. nie wypełnioną informację o nieruchomości przesłała do organu podatkowego Walentyna Karcz informując, że nie zna sytuacji przedmiotowej nieruchomości. Opierając się na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 261/17 w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. i 2016 r., w którym Sąd skargi oddalił oraz orzekł, że współwłaściciele E. L. i W. K. są zobowiązani do zapłaty podatku za te nieruchomości, organ I instancji ustalił zobowiązanie z tytułu podatku za 2017 r. i 2018 r. Organ wskazał, że zgodnie z posiadanymi dokumentami osoby i dane o budynkach znajdujących się na ww. nieruchomości i wpisane w ewidencji gruntów i budynków, nie zmieniły się od 12 grudnia 2011 r. Współwłaścicielami nieruchomości położonej w K. jest W. K. i E. L. którzy solidarnie odpowiadają za zobowiązania podatkowe. Działka nr [...] figuruje jako [...] (inne tereny zabudowane) o powierzchni 0,0382 ha. Budynki figurują jako handlowo-usługowe. Organ I instancji wskazał, że w grudniu 2013 r. E. L zakończył prowadzenie działalności gospodarczej jako firma E. L.D. B. "W M.", zatem budynki należy opodatkować stawką przewidzianą dla budynków pozostałych, nie zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W toku niniejszego postępowania organ nie ustalił istnienia żadnego dokumentu potwierdzającego, że istnieje budynek mieszkalny. Jedynym dowodem pozostaje zatem niepotwierdzone oświadczenie E. L., który odmawia jednak wyjaśnienia sprawy w ewidencji gruntów i budynków. Od powyższych decyzji Prezydenta Miasta K. odwołania wniósł E. L. podnosząc, że jako współwłaściciel w ½ nieruchomości , po zawieszeniu działalności gospodarczej w roku 2011, nieruchomość której dotyczy decyzja powróciła do pierwotnego stanu jako wyłącznie mieszkalna, co było wcześniej złożone na druku informacji do Wydział Podatkowego i po 31 października 2011 r. nieruchomość jest wykorzystywana wyłącznie na cele mieszkaniowe. Zdaniem odwołującego, Urząd opiera się więc na dokumentach, które są nieprawdziwe. W dniu 22 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzje: nr [...] którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K' z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...] nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...] W uzasadnieniach tych decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 4, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. a i lit. e oraz art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Następnie organ II instancji stwierdził, że dołączone do odwołań dokumenty, tj. zaświadczenie o zwieszeniu działalności gospodarczej, oświadczenie poprzedniego współwłaściciela A. S. zaświadczenie o adresach czasowych odwołującego oraz decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 14 marca 2017 r. o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej, nie mogą mieć wpływu na ustalenie zobowiązania pieniężnego dla nieruchomości położonej w Krakowie. Zdaniem SKO, fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej jest uwzględniony w decyzji (stawka dla budynków pozostałych, zamiast stawki dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Oświadczenie A. S. nie określa stanu budynków w latach 2017-2018, a zaświadczenie i decyzja dotycząca czasowych pobytów nie ma wpływu na opodatkowanie nieruchomości, gdyż organ rozstrzygający o zameldowaniu nie jest uprawniony do dokonywania oceny czy obiekt nadaje się na miejsce pobytu ludzi. Organ II instancji stwierdził też, że w aktach znajduje się decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 12 grudnia 2011 r. nr [...] z której wynika, iż działka nr [...] zabudowana jest budynkami handlowymi położonymi w Krakowie przy ul Wańkowicza 5. Działka zaś stanowi użytek Bi (inne tereny zabudowane). Zgodnie zaś z zamieszczoną w aktach informacją opisową z rejestru gruntów z dnia 18 czerwca 2018 r. funkcja użytkowa budynku w K. została określona jako handlowo użytkowa, a nie jako mieszkalna. Kolegium wskazało, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Informacje ujęte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestionowanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków odbywa się w postępowaniu odrębnym od postępowania podatkowego. Dopóki więc podatnik nie wystąpi do właściwego organu o zmianę zapisów w ewidencji i dopóki to nie nastąpi, dopóty nie może skutecznie zarzucić organom podatkowym błędnych ustaleń co do przedmiotu i podstawy opodatkowania. Jeżeli zatem istnieją rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a danymi ewidencji gruntów, to na podatniku ciąży obowiązek doprowadzenia do ich zgodności ze stanem faktycznym. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy, działka nr [...] figuruje jako [...] (inne tereny zabudowane) o pow. 0,0382 ha. Budynki figurują jako handlowo usługowe. Wobec tego jednak, że E. L. w grudniu 2013 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej jako firma: E. L. D. B. "W M., budynki należało, zdaniem organu, opodatkować stawką przewidzianą dla budynków pozostałych nie zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z powyższym Kolegium uznało, że Prezydent Miasta K. w sposób prawidłowy dokonał wymiaru podatku od nieruchomości należnego od E. L. za 2017 r. i 2018 r. Nie zgadzając się z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E. L. wniósł na nie skargi podnosząc w nich, że nieruchomość, której dotyczy podatek wykorzystywana jest wyłącznie w celach mieszkaniowych. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o ich oddalenie. Postanowieniami z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1403/18 i I SA/Kr 1404/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie w sprawach ze skarg E. L. na decyzje SKO w K. z dnia 20 czerwca 2018 r. z uwagi na śmierć skarżącego. Postanowieniami z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 1403/18 i I SA/Kr 1404/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie w sprawach ze skarg E. L. na decyzje SKO w K. z dnia 20 czerwca 2018 r. z udziałem jego następcy L. L. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy I SA/Kr 1403/18 i I SA/Kr 1404/18 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt I SA/Kr 1403/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w nich podniesionych. W ocenie Sądu, organ podatkowy II instancji dopuścił się naruszeń przepisów postępowania podatkowego, skutkujących potrzebą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. W pierwszej kolejności należy jednak zaznaczyć, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in.: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (...). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.o.l., rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie wartości wskazanych w ustawie. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma również treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm., zwanej dalej: P.g.k.), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do przedmiotu opodatkowania, jak i podmiotu podatkowego. Od zasady tej, wynikającej z art. 21 ust. 1 P.g.k., ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, co oznacza, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie mają kompetencji do przyjęcia w zasadzie innej podstawy wymiaru podatku niż dane wynikające z ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 1410/07 – opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w odrębnie wszczętym postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 372/07, CBOSA). Organ podatkowy nie może załatwiać spraw dotyczących wzruszania danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, gdyż te leżą w kompetencjach innego organu administracyjnego. Zasadą jest, że to podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym obecnie jest starosta, a dopiero zmienione dane w ewidencji gruntów i budynków stanowią dla organu podatkowego podstawę do orzekania w przedmiocie wymiaru podatku. Obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków spoczywa na właścicielach (art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.). Na konieczność uwzględniania przy wymiarze podatku danych z ewidencji gruntów i budynków wskazał także ustawodawca w art. 7a ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l., nakazując uwzględnienie w ewidencji podatkowej nieruchomości, prowadzonej dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, danych z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z treścią art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., zwanej dalej O.p.), dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. W wyroku z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 411/11 (CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że: "(...) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji." Mając zatem na względzie treść art. 21 ust. 1 P.g.k. Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie mogą się ostać albowiem naruszają one przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem prawidłowo przeprowadzone postępowanie jest warunkiem koniecznym do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i w konsekwencji wydania trafnego rozstrzygnięcia. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe powinny działać praworządnie, a zatem na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Przepis art. 121 § 1 O.p. obliguje organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Stosownie do treści art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przypomnieć również trzeba, że art. 191 O.p. formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, jednak owa swoboda nie oznacza całkowitej dowolności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Kolegium nie zebrało w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając tym samym opisane powyżej normy regulujące podstawowe zasady dotyczące postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. W aktach sprawy brak jest aktualnego wypisu z ewidencji gruntów i budynków według stanu na rok 2017 i 2018. Znajduje się w nich jedynie wypis z rejestru gruntów – wykaz zmian z dnia 18 stycznia 2012 r. oraz Informacja opisowa z rejestru gruntów (sporządzona w dniu 18 czerwca 2018 r.), na której widnieje jednak adnotacja, że "Udostępniane informacje nie są poświadczonym wyrysem z mapy ewidencyjnej i nie są poświadczonym wypisem z rejestru gruntów...". Dokumentów tych nie można zatem uznać za wymagany wypis z ewidencji gruntów i budynków, gdyż albo zawierają nieaktualne dane albo nie mają charakteru dokumentu urzędowego. Brak aktualnego dla poszczególnych lat podatkowych wypisu z ewidencji gruntów i budynków nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości dokonanego przez organy podatkowe wymiaru podatku od nieruchomości należnego od skarżącego. Na podstawie więc art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i uzupełnienia postępowania dowodowego o wskazany wypis. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje – jak w sentencji wyroku.