III OZ 521/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Wa 203/24 o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Wa 203/24, po rozpoznaniu wniosku T. K. (dalej także jako: skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd I instancji podkreślił, że oznacza to, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w takiej sytuacji w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie bowiem przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Zdaniem Sądu I instancji potrzeba zastosowania art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmienna interpretacja obowiązujących w tym zakresie przepisów prowadziłaby do nieuzasadnionego przyznawania pomocy ze środków publicznych w przypadku oczywistej bezzasadności żądań podniesionych przez skarżącego. Ponadto przyznanie pełnomocnika na danym etapie postępowania nie prowadziłoby do usunięcia wad powodujących niedopuszczalność skargi. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji wskazał, że z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Tymczasem skarżący, pomimo wezwania, nie sprecyzował przedmiotu wniesionej skargi w wyznaczonym przez Przewodniczącego Wydziału terminie. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest oczywiście bezzasadna i podlegała odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 152/24. W związku z powyższym w ocenie Sądu I instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący, pismem z dnia 9 września 2024 r. wniósł zażalenie na opisane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Wa 203/24 wnosząc o jego uchylenie z uwagi na to, że rażąco narusza prawo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Wyjaśnić zatem należy, że przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.), jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony (np. postanowienia NSA z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1622/13; z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14; z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 494/14). Podkreślić przy tym należy, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Pogląd ten jest szeroko prezentowany w orzecznictwie i piśmiennictwie. Jeżeli zatem przepis, który całkowicie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony, jest jednoznaczny i nie wymaga jakiejkolwiek wykładni poza językową (np. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 329/14), to nie zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (np. postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 82/12). W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył skargę na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, nie wskazując w jej treści jakichkolwiek danych pozwalających na identyfikację sprawy, w której Dyrektor Generalny Służby Więziennej miał być bezczynny. Skarżący nie doprecyzował przedmiotu wniesionej skargi również po otrzymaniu wezwania do jej sprecyzowania. Tym samym słusznie Sąd I instancji wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu, co przesądzało o wystąpieniu przesłanki odmowy przyznania prawa pomocy z art. 247 p.p.s.a. Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie oddalił, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.