I OW 180/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Opolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Opolskim a Prezydentem Miasta Ruda Śląska w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zmiany decyzji orzekającej o skierowaniu do domu pomocy społecznej i skierowaniu do innego domu pomocy społecznej A. B., reprezentowanego przez opiekuna prawnego – K. A. postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z 2 września 2024 r. Starosta Opolski (dalej: "wnioskodawca) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Opolskim a Prezydentem Miasta Ruda Śląska w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zmiany decyzji orzekającej o skierowaniu do domu pomocy społecznej i skierowaniu do innego domu pomocy społecznej A. B., reprezentowanego przez opiekuna prawnego – K. A. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. B. został umieszczony w domu pomocy społecznej na podstawie decyzji wydanej przed 1 stycznia 2004 r., tzn. przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups"). W ocenie wnioskodawcy w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 155 ust. 1 ups, zgodnie z którym do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. stosuje się dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy. Tymczasem jak wskazał wnioskodawca, decyzje w sprawie wydał Prezydent Miasta Ruda Śląska, przez co w sprawie zaistniał pozytywny spór o właściwość, w którym dwa organy uznały się za właściwe do rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Ruda Śląska wniósł o jego oddalenie, z uwagi na fakt że w sprawie wydano już decyzję. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Ruda Śląska jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie istnieje spór o właściwość. Spór tego rodzaju może bowiem powstać na gruncie realizacji kompetencji organów do załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej. Istotą rozstrzygnięcia sporu, którego podstawę stanowi rozbieżność stanowisk organów administracji publicznej w zakresie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów jest zatem wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, co do zasady załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest także stwierdzenie, że rozbieżności interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a nie abstrakcyjny). Wyłącznie sytuacja, w której organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznaje się za niewłaściwy i przekazuje podanie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 65 § 1 kpa innemu organowi, zaś organ, któremu podanie przekazano uważa, że nie jest organem właściwym, daje podstawy do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 4 ppsa. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Ruda Śląska decyzją z 7 czerwca 2024 r. nr DOSN.5120.518.7169.2024.DS postanowił zmienić od dnia umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej w P., skierowanie wydane przez Urząd Wojewódzki w Katowicach nr ZO.III.91322/B-16/79 z 23 października 1979 r. dotyczące A. B. w ten sposób, że skierować A. B. do Domu Pomocy Społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie w P. oraz nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto z wniosku o rozstrzygniecie sporu o właściwość wynika, że wydane zostały również decyzje w przedmiocie odpłatności za pobyt wymienionego we wskazanym domu pomocy społecznej. Jak prawidłowo wskazał Prezydent Miasta Ruda Śląska, by istniał stan, który uprawnia do skierowania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, musi być sprawa wymagająca załatwienia. Skoro jednak na dzień złożenia wniosku wszystkie sprawy objęte wnioskiem zostały już zakończone, nie można mówić o zaistnieniu sporu o właściwość. W takiej sytuacji właściwość organu może być badana wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonego w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OW 27/20, 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OW 176/19, 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11, 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 66/12, 16 czerwca 2019 r. sygn. akt I OW 170/19. Bez znaczenia dla zaistnienia sporu pozostaje natomiast kwestia tego, czy stanowisko Prezydenta Miasta Ruda Śląska co do swojej właściwości w sprawie było prawidłowe. Jak długo wydane w sprawie decyzje pozostają w obrocie prawnym i nie toczy się żadne postępowanie o ich uchylenie lub zmianę, nie istnieje sprawa administracyjna w której mógłby wystąpić spór o właściwość (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 330/20 i z 5 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 241/23). W konsekwencji stwierdzić należy, że spór o właściwość między organami nie występuje, a wniosek podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 15 § 2 ppsa w zw. z art. 151 i art. 166 ppsa oraz w zw. z art. 64 § 3 ppsa orzekł jak w postanowieniu.