II SA/Gd 1006/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr DSE3-K0918-FT1168-16/24 w przedmiocie potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych postanawia umorzyć postępowanie. UZASADNIENIE W dniu 26 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga G. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr DSE3-K0918-FT1168-16/24, którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K1063-FT1168-9D/24 o odmowie potwierdzenia, że wnioskodawca nie wykonywał pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. Postanowieniem z dnia 25 października 2025 r. sygn. II SPP/Gd 98/24 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sędzia sprawozdawca otrzymał akta w dniu 2 stycznia 2025 r., a zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2025 r. skierował sprawę na rozprawę. W dniu 17 stycznia 2025 r. w siedzibie tutejszego Sądu złożono pełnomocnictwo B. S. dla adwokata A. K. oraz Akt Poświadczenia Dziedziczenia z dnia 7 stycznia 2025 r., z którego wynika, że skarżący zmarł w dniu 24 grudnia 2024 r., a jego córka B. S. nabyła spadek po nim w całości. W dniu 21 stycznia 2025 r. w siedzibie tutejszego Sądu złożono pismo pełnomocnika B. S. stanowiące zgłoszenie się do postępowania następczyni prawnej zmarłego skarżącego oraz wniosek o cofnięcie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Sukcesja procesowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym może mieć bowiem miejsce wyjątkowo, gdy przedmiotem postępowania są prawa i obowiązki, które mogą przechodzić i przeszły na inne osoby w związku ze śmiercią strony. Zasadą na gruncie prawa administracyjnego jest bowiem brak klasycznej sukcesji pod tytułem ogólnym, charakterystycznej dla prawa cywilnego (zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. III OSK 1014/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w przypadku śmierci strony postępowania powołane przepisy expressis verbis wskazują, że w pierwszej kolejności sąd zobowiązany jest ustalić, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Jeżeli nie, wówczas sąd ustronni następcę prawnego/ następców prawnych zmarłego i – o ile nie ma możliwości ich wskazania od razu – zawiesi postępowanie w celu ich ujawnienia. Jeżeli w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłego, a postępowanie nie zostanie podjęte z udziałem zarządcy sukcesyjnego, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony (art. 128 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd umarza zawieszone postępowanie w razie śmierci strony, po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny (art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Jednakże w sytuacji, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego wówczas sąd umorzy postępowanie z urzędu – chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przedmiotem sprawy zainicjowanej skargą zmarłego jest odmowa potwierdzenia przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych niewykonywania przez skarżącego przez 3 miesiące w 1971 r. pracy na skutek represji politycznych (art. 117 ust. 4 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Wydanie tego potwierdzenia (co uprawniałoby ZUS do zaliczenia dodatkowego okresu składkowego przy ustalaniu prawa do emerytury skarżącego) odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a zatem w świetle powołanych powyżej przepisów p.p.s.a. nie ma możliwości następstwa prawnego w tego typu sprawach, bowiem jedyną osobą posiadającą interes prawny w złożeniu przedmiotowego wniosku do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był skarżący. A zatem niniejsze postępowanie podlega umorzeniu. Na marginesie należy dodać, że wymierne finansowo konsekwencje orzeczenia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w kontekście emerytury mogłyby po śmierci osoby wnioskującej dotyczyć tylko i wyłącznie wdowy/ wdowca po wnioskującym. Jak wynika zaś z akt administracyjnych skarżący rozwiódł się z pierwszą żoną, a jego druga małżonka zmarła w 2019 r. (vide: k. 3-4 akt). Zatem nie ma już żadnej osoby posiadającej interes prawny w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika córki zmarłego skarżącego o zgłoszeniu się do niniejszego postępowania, a w konsekwencji cofnięcia skargi Sąd wyjaśnia, że co do zasady skarżący może cofnąć skargę (art. 60 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Zdanie pierwsze powołanego przepisu wyraźnie wskazuje, kto jest uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku. Skarżący (jako podmiot posiadający interes prawny) jest bowiem dysponentem skargi, którą inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że córka zmarłego nie może zostać stroną tego postępowania, które – jak wyjaśniono powyżej – z mocy prawa podlega umorzeniu (art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skoro zatem córka zmarłego nie posiada statusu strony, to nie może skutecznie cofnąć skargi, co – w przypadku gdyby wniosek złożyła strona – również prowadziłoby do umorzenia postępowania (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), lecz na innej podstawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.