II SA/Go 453/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G., D. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.G., D.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE E. i D.G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia dla E Sp. z o.o. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] o pow. 1,00 ha dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], położonej w [...]. Skarżący w treści skargi zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że realizacja inwestycji bezpowrotnie pozbawi ich możliwości ubiegania się o należne ustawowo wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu oraz pogwałcona zostanie konstytucyjna zasada ochrony prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tym zakresie wyjątek od ww. zasady ustanawia treść art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności konieczne jest spełnienie przynajmniej jednej ze wskazanych przesłanek, przy czym ciężar wykazania ich istnienia spoczywa na stronie skarżącej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy rozumieć taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). W niniejszej sprawie wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej została objęta decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia dla E Sp. z o.o. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] o pow. 1,00 ha dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], położonej w [...], stanowiącej własność E. i D.G.. Należy wskazać, że warunkiem wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich uprawdopodobnienie w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Dlatego tak ważne jest poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz dokumentami uprawdopodabniającymi zasadność uwzględnienia wniosku. Z kolei brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić im znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Brak bowiem należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania decyzji wyklucza możliwość dokonania jego merytorycznej oceny. Jako okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazali jedynie, że jej wykonanie pozbawi ich możliwości ubiegania się o należne ustawowo wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu oraz naruszona zostanie, ich zdaniem, konstytucyjna zasada ochrony prawa własności. Przy czym nie przedłożyli żadnych dokumentów przedstawiających ich aktualną sytuację majątkową. Zauważyć również należy, że potencjalne roszczenia finansowe skarżących oraz ingerencja w przysługujące im prawo własności stanowią okoliczności występujące w większości spraw dotyczących realizacji inwestycji publicznych na terenach stanowiących własność prywatną. Natomiast wolą prawodawcy wyrażoną w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., dalej: u.g.n.) jest, by organy administracji publicznej zezwalały w drodze decyzji na "niezwłoczne" zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Zatem prawodawca w sytuacji realizacji inwestycji infrastruktury przesyłowej stawia interes publiczny ponad interesem jednostkowym, zaś ocena tego, czy organy zasadnie udzieliły zezwolenia i uznały, że w sprawie zachodzą ww. przesłanki składa się już na merytoryczną kontrolę zaskarżonego aktu, której nie dokonuje się na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Nie można jednocześnie stracić z pola widzenia środków kompensacyjnych, jakie przysługują skarżącemu, a które przewidują przepisy prawa cywilnego w razie ewentualnego wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 196/22, CBOSA). Wskazać również należy, iż z samego brzmienia art. 124 ust. 1a u.g.n. stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji wynika, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydana może zostać wyłącznie w sytuacji uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wyjaśnienia wymaga, iż w tut. Sądzie równolegle jest prowadzone postępowanie pod sygn. akt II SA/Go 344/23 ze skargi E.G. i D.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Co więcej, decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości z mocy prawa nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Rozwiązanie to, ma na celu umożliwienie niezwłocznej realizacji inwestycji, za którą przemawiają określone ustawowo przesłanki (ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a także ważny interes gospodarczy). Nadto stosownie do treści art. 9 u.g.n. w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Zatem zarówno językowa wykładnia art. 124 ust. 1a u.g.n., wykładnia systemowa art. 124 ust.1-1a oraz art. 9 u.g.n., jak i wykładnia celowościowa tych przepisów prowadzi do wniosku, że regulacje te mają na celu usprawnienie procesu inwestycyjnego dotyczącego inwestycji celu publicznego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd zniweczyłoby zatem ten cel i stanowiłoby działanie wbrew woli prawodawcy. Zdaniem Sądu przedstawione wyżej okoliczności stanowią istotną przesłankę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.