I FZ 260/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po wstępnym rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z wniosku J. R. z dnia 3 grudnia 2024 r. o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 lutego 2024 r. nr 1401-IEW2.4263.40.2023.9.RK w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia: przekazać wniosek J. R. o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE 1. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I FZ 260/24, oddalił zażalenie J. R. (dalej: Skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 62/24. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił - jako niedopuszczalne - zażalenie Skarżącego na prawomocne postanowienie tego Sądu z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 62/24, którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. odmawiające Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie (tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata). 2. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego został doręczony Skarżącemu w dniu 27 listopada 2024 r. Skarżący został prawidłowo pouczony, że postanowienie to "jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu". Oznaczało to, że Skarżący nie mógł skutecznie wnieść od tego rodzaju postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego żadnego dopuszczalnego prawem środka zaskarżenia. 3. Mimo powyższego Skarżący w piśmie z dnia 3 grudnia 2024 r. zatytułowanym "ZAŻALENIE POZWANEGO" kierowanym do "Sądu Administracyjnego w Warszawie wydział odwoławczy" (koperta zaadresowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego) wskazał, że zaskarża w całości postanowienie o sygn. akt I FZ 260/24 doręczone mu w dniu 27 listopada 2024 r., opisując w tym piśmie swoją sytuację. Powołał się na nowe okoliczności faktyczne wynikające z dołączonej dokumentacji z prośbą o ich uwzględnienie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Pismo Skarżącego z dnia 3 grudnia 2024 r., mimo że zostało zatytułowane jako "zażalenie" i formalne nawiązywało do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I FZ 260/24, w istocie nie stanowiło środka zaskarżenia i nie mogło zostać za taki środek uznane. Nie wymagało tym samym procedowania w sposób właściwy dla środków zaskarżenia. Pamiętać trzeba i o tym, że nie zawsze każde wystąpienie strony postępowania sądowego wymaga załatwienia w formie procesowej. Gdyby więc przywołane pismo potraktować dosłownie, to podlegałoby ono od razu odrzuceniu bez jakiegokolwiek badania dalszych treści w nim zamieszczonych. Na wspomniane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje bowiem żaden środek zaskarżenia i Skarżący był o tym należycie poinformowany przy doręczeniu. Należało zatem przyjąć, że pismo z dnia 3 grudnia 2024 r. zostało wniesione nie po to, aby uzyskać sądowe orzeczenie o jego odrzuceniu jako niedopuszczalnego "zażalenia". Ważkie było przy tym to, że w treści tego pisma Skarżący nie wywodził w jakikolwiek sposób istnienia prawa do zaskarżenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I FZ 260/24. Element braku zaskarżalności nie jawił się tym samym jako sporny, który mógłby wymagać procesowego przesądzenia. 4.2. Natomiast dostrzegalną intencją Skarżącego - jak wynikało z treści pisma z dnia 3 grudnia 2024 r. - było ponowne rozpatrzenie jego sytuacji majątkowej pod kątem możliwości ewentualnego przyznania prawa pomocy w nowych okolicznościach faktycznych i przy uwzględnieniu dołączonej dokumentacji. Pismo w ten sposób odczytane należało zatem potraktować jako wniosek w sprawie z zakresu prawa pomocy, a dokładnie jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego wcześniej przyznania prawa pomocy Skarżącemu w sprawie z jego skargi (prowadzonej pod sygn. akt VIII SA/Wa 261/24). 4.3. Wniosek taki podlega zaś rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny w ramach przepisów art. 165 w związku z art. 243 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Pierwszy z wymienionych przepisów przewiduje, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei w świetle art. 15 § 1 oraz art. 254 § 1 P.p.s.a. to nie Naczelny Sąd Administracyjny, lecz wojewódzki sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy. To samo należy odnieść do wniosku o zmianę prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. 4.4. Zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 4.5. Biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący nie jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, końcowo wyjaśnić należało, że niedopuszczalne jest zaskarżenie niniejszego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny jest instancją najwyższą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Orzeczenia tego Sądu, zgodnie z art. 168 § 1 P.p.s.a., są prawomocne od chwili ich wydania i nie przysługuje od nich żaden środek odwoławczy.