III SA/Wr 568/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Protokolant Referent Karolina Młynarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi N. N. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 1658/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA UZASADNIENIE N. N. (dalej: skarżący, strona skarżąca) zwrócił się pismem z 20 lipca 2020 r. (data wpływu 29 lipca 2020 r.) do Wojewody Dolnośląskiego (dalej jako: organ) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z 16 lutego 2021 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego, który do momentu wniesienia skargi nie podjął rozstrzygnięcia. Wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt III SAB/Wr 1658/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: 1) stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; 2) stwierdził, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 złotych; 5) zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 28 marca 2022 r. Pismem z 24 maja 2022 r. do organu wpłynęło wezwanie skierowane przez stronę skarżącą do wykonania powyższego wyroku. Następnie pismem z 25 maja 2022 r. strona skarżąca wniosła skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 1658/21 przez Wojewodę. W skardze strona skarżąca wniosła o: - wymierzenie organowi grzywny; - zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania w kwocie 697 zł. Strona skarżąca uzasadniła swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że duża ilość wpływających do organu spraw i stopień ich skomplikowania uniemożliwia ich terminowe rozpoznanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest niewykonanie przez organ administracji publicznej – Wojewodę Dolnośląskiego wyroku z 8 grudnia 2021 r. wydanego w sprawie sygn. akt III SAB/Wr 1658/21. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak już wskazano w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu (sygn. akt III SAB/Wr 470/19) w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Bezspornie powyższym wyrokiem, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku doręczony został organowi 28 marca 2022 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy. Termin do załatwienia sprawy upłynął wraz z dniem 27 kwietnia 2022 r. W zakreślonym przez Sąd terminie organ nie wykonał powyższego wyroku. Organ wydał decyzję zezwalającą na pobyt czasowy i pracę 23 czerwca 2022 r., nastąpiło to już po wniesieniu przez stronę skarżąca wezwania do wykonania wyroku i skargi do Sądu. Oznacza to, że organ przez prawie dwa miesiące pozostawał całkowicie bezczynny. Nie reagował na wezwania strony do wykonania wyroku, wydał decyzję dopiero po wniesieniu skargi do Sądu. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być wskazywany w odpowiedzi na skargę brak kadr do obsługi spraw i liczba podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 100 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Uwzględniając czas trwania postępowania (na dzień wniesienia skargi) Sąd uznał, że bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził zgodnie z 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (pkt I sentencji wyroku). Natomiast sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa uznając, że zwłoka organu nie była w tym przypadku znaczna (pkt II sentencji wyroku). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).