III OZ 431/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 268/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Ministra Edukacji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 lipca 2024 r., II SAB/Wa 268/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] (dalej: "skarżąca") na bezczynność Ministra Edukacji w przedmiocie rozpoznania wniosku z 26 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, postanowił odrzucić skargę i zwrócić skarżącej cały uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z 18 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji w przedmiocie rozpoznania wniosku z 26 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarządzeniem z 27 maja 2024 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 12 czerwca 2024 r. Skarżąca uiściła żądany wpis od skargi 21 czerwca 2024 r., a pismem z tej samej daty poinformowała Sąd, że wpłata została dokonana z opóźnieniem z powodu wyjazdu związanego z pracą w fundacji. Jak wskazał WSA, wobec nieuzupełnienie braku fiskalnego w terminie, sąd pierwszej instancji był zobligowany odrzucić skargę i zwrócić skarżącej uiszczony po terminie wpis od skargi, o czym orzekł przywołanym na wstępie postanowieniem z 29 lipca 2024 r. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła skarżąca, domagając się jego uchylenia. Wskazała, że opłata została wniesiona 21 czerwca 2024 r. z uwagi na obowiązki służbowe. Zdaniem skarżącej, błąd o charakterze formalnym nie powinien stanowić przesłanki uniemożliwiającej kontrolę organu. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 204 i art. 205 § 2-4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie, wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie do 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Siedmiodniowy termin do uiszczenia skargi upłynął 19 czerwca 2024 r. Brak fiskalny został przez skarżącą uzupełniony 21 czerwca 2024 r., zatem po wyznaczonym przez Sąd terminie. Wobec tego, sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę i orzekł o zwrocie skarżącej wpisu od skargi. Ustawodawca nie przewidział bowiem jakichkolwiek odstępstw od reguły z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wobec czego niemożliwe było zastosowanie innego środka niż odrzucenie skargi. Argumentacja skarżącej, zawarta w uzasadnieniu zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie. Należy wyjaśnić, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus radcowsko-adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Uzależnienie możliwości realizowania konstytucyjnego i europejskiego prawa do sądu od konieczności spełnienia określonych wymogów formalnych czy fiskalnych jest powszechnie przyjęte w polskim porządku prawnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 czerwca 2022 r., I FZ 31/22, 25 października 2022 r., III FZ 416/22). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.