I FZ 320/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Gabriela Zalewska-Radzik, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1201/22 odrzucające skargę w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2017 r do maja 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1201/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2017 r. do maja 2018 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na wskazaną wyżej decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 listopada 2022 r. Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 92 240 zł (k. 33 akt sądowych). W wezwaniu została pouczona o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. W terminie do uiszczenia wpisu Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 8 lutego 2023 r. sygn. akt I SPP/Gd 323/22 referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wniosła sprzeciwu od ww. zarządzenia. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/Gd 33/23, został rozpoznany przez referendarza sądowego, który w postanowieniu z 27 marca 2023 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 maja 2023 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 19 maja 2023 r. (k. 41 akt sądowych), Skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W wezwaniu została pouczona o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie zakreślonym przez Sąd. Skarżąca, pomimo upływu terminu nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść wydania postanowienia, tj.: 1. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przedwczesne i bezpodstawne odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2017 r. do maja 2018 r.; 2. art. 243 § 1 w związku z art. 246 § 2 p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu kolejnych wniosków Skarżącej o przyznanie prawa pomocy, pomimo że wykazała ona, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżącej jest wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia z 5 lipca 2023 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Stosownie do art.199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09; z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10; z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15; z 4 marca 2022 r., sygn.. akt I FZ 282/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl dalej: "CBOSA"). W tej sytuacji bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany, jeżeli Strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek Strony uiszczenia wymaganego wpisu, od którego nie zwalnia nawet ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego Strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06, z 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10, z 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I FZ 422/16, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania Spółce prawa pomocy zostało zakończone 15 maja 2023 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 27 marca 2023 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, sygn. akt I SPP/Gd 33/23. Oznacza to, że w dacie ponownego zarządzenia o wezwaniu Skarżącej przez Sąd do uiszczenia wpisu od skargi, postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy było prawomocne, co skutkowało obowiązkiem zapłaty przez Skarżącą wymaganego wpisu w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, publ. CBOSA). Pomimo skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, co nastąpiło 2 czerwca 2023 r., Skarżąca nie dokonała jego zapłaty. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po bezskutecznym upływie terminu do jego uiszczenia, który upłynął 9 czerwca 2023 r. W okolicznościach sprawy Spółka nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie oraz wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową, która powinna być uwzględniona poprzez przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w celu poddania sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Kwestie te jednak wykraczają poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem. Jak już wspomniano, postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie stanowi bowiem kontrolę instancyjną wyłącznie legalności orzeczenia, na mocy którego odrzucono środek zaskarżenia inicjujący postępowanie w sprawie ze skargi spółki. W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazuje również, że nie została należycie wezwana do uiszczenia wpisu oraz nie została pouczona o skutkach wynikających z nieuiszczenia wpisu, jednak w żaden sposób nie wyjaśnia, na czym miałoby polegać nienależyte wezwanie. Z akt sprawy wynika, że prawomocne wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone Skarżącej 2 czerwca 2023 r. (k. 42 akt sądowych), a z jego treści wynika, że nieuiszczenie wpisu sądowego we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.